Парламентте Қазақстан Президенті туралы жаңа заң жобасы таныстырылды
Құжат 8 тарау мен 43 бапты қамтиды
Бүгін Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Конституциялық заң жобасы таныстырылды. Құжат вице-президент институтын енгізу, Президент өкілеттіктерін нақтылау және саяси жүйені жаңғыртудың басты бағыттарын белгілейді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.
Заң жобасын депутаттарға Қазақстанның Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев таныстырды. Оның сөзінше, заң жобасы кешенді сипатқа ие. Ол 8 тарау мен 43 бапты қамтып, құқықтық реттеуді жүйелейді.
«Бірінші тарауда Қазақстан Республикасы Президентінің мәртебесі айқындалады. Оның ішінде қызметке кірісу тәртібі, өкілеттік мерзімі және Президент лауазымын атқаруға байланысты шектеулер қарастырылған. Президентті сайлау тәртібіне, ант беру мерзімдеріне, сондай-ақ өкілеттік мерзімдеріне қатысты нормалар кезектен тыс сайлау институтынан бас тартуды ескере отырып нақтыланды. Осы орайда 22-жылы енгізілген «суперпрезиденттік» басқару нысанынан бас тартуға бағытталған тұжырымдамалық қағидаттар өзгеріссіз сақталғанын бөлек атап өткім келеді. Бұл — Президенттің бір реттік жеті жылдық өкілеттік мерзімі, оның жақын тустарына қатысты шектеулер және Президенттің саяси партиядан тыс болуы туралы нормалар», деді министр.
Министр екінші тарауда Конституцияға сай Президенттің өкілеттіктері белгіленгенін атап өтті. Оның ішінде сыртқы және ішкі саясаттың негізгі бағыттарын айқындауға қатысты құзыреттер, Құрылтаймен, Үкіметпен және өзге де мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл, сондай-ақ кадрлық мәселелер мен норма шығару функциялары айқындалады.
«Алғаш рет жеке бапта Президенттің Қазақстан халқы Кеңесіне қатысты өкілеттіктері бекітіледі. Олардың қатарында Кеңестің құрамын бекіту және ұйымдастырушылық инфрақұрылымды қалыптастыру мәселелері көзделген. Бұл жоғары консультативтік органның мемлекеттік басқарудың жалпы жүйесіне үйлесімді қосылуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ адам құқықтары жөніндегі уәкілге қатысты Президенттің өкілеттіктерін реттейтін жеке норма енгізіледі. Президент Конституцияға сәйкес, Омбудсменді тағайындайды және оның жыл сайынғы баяндамасын тыңдайды. Бұл азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың институционалдық кепілдіктерін күшейтеді», деп қосты Ерлан Сәрсембаев.
Сонымен қатар ол заң жобасының негізгі новелласы — конституциялық деңгейде енгізілген жаңа институт: Қазақстан Республикасының Вице-президентін іске асыру болып табылатынын айтты. Ол мемлекеттік басқару жүйесінің тұрақтылығын арттыруға және жоғары билік органдарының үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған.
«Үшінші тарауда Вице-президентті тағайындау тәртібі белгіленеді. Ол Құрылтайдың келісімімен Президентпен тағайындалатын болады. Бұл ретте кандидатқа қойылатын біліктілік талаптары нақты айқындалған. Сонымен бірге оның өкілеттігін тоқтату негіздері жоғары лауазымды тұлға мәртебесіне ұқсас шектеулер қарастырылады. Вице-президенттің негізгі функциясы — Президенттің тапсырмасы бойынша мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде Президент атынан өкілдік ету. Сонымен қатар Вице-президенттің өкілеттіктерін егжей-тегжейлі реттеу Президенттің актілері негізінде жүзеге асырылатын болады. Бұл құқықтық реттеудің икемділігін қамтамасыз етіп, мемлекеттік басқарудың практикалық міндеттеріне бейімделуге мүмкіндік береді. Вице-президенттің қызметін мемлекет басшысының әкімшілігі қамтамасыз ететін болады», деп атап өтті ведомство басшысы.
Бұған қоса, конституциялық заң жобасында Президент актілері мәселелеріне ерекше назар аударылған. Атап айтқанда, төртінші тарауда Конституцияда көзделген жағдайларда конституциялық заң не заң күші бар жарлықтар шығару мүмкіндігі қарастырылған. Министрдің сөзінше, бұл конституциялық шектеулерді сақтай отырып, мемлекеттік басқарудың жеделдігін қамтамасыз етуге бағытталған.
«Бесінші тарауда ұсынылып отырған өзгерістер жоғары мемлекеттік биліктің институционалдық тұрақтылығының және мемлекеттік басқару жүйесінің тұтастай үйлесімділігін қамтамасыз етуге бағытталған. Одан әрі алтыншы және жетінші тараулар Президент қызметін қамтамасыз ету және экс-президенттердің мәртебесіне қатысты мәселелерді реттейді. Олардың нормалары жаңа Конституцияға сәйкес нақтыланып, сәйкестендірілген», деді Әділет министрі.
Сондай-ақ ол аталған заң жобасы «күшті Президент, ықпалды Парламент, есеп беретін Үкімет» қағидатын институционалдық тұрғыда бекітуді қамтамасыз етіп, жоғары мемлекеттік билік органының тиімділігі мен орнықтылығын арттырып, Президенттің тұрақтылық кепілі ретіндегі үйлестіруші рөлін нығайтатынын атап өтті. Сонымен қатар Президент өкілеттіктерінің конституциялық институттармен, оның ішінде жаңадан қайта құрылатын институттармен жүйелі өзара байланысын күшейтеді, Вице-президент институтын енгізу арқылы мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіріп, саяси жаңғырту мен заң үстемдігін әрі қарай нығайтуға тұрақты құқықтық негіз қалыптастыруды қамтамасыз ететін болады, деп атап өтті.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Сізге қызықты болуы мүмкін
Kapital.kz-ті оқыңыз
