Қазақстанда зейнетақы жүйесін реформалаудың бірнеше моделі қарастырылып жатыр
Еңбек министрлігінде Сингапур тәжірибесі мен өзге де тәсілдер талқыланды
Қазақстанға Сингапурдың зейнетақы жүйесі қаншалықты сәйкес келетіні Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен өткен зейнетақы жүйесін жетілдіру жөніндегі арнайы жұмыс тобының отырысында талқыланды. Оған мемлекеттік органдардың, сарапшылар қауымдастығының және бейінді ұйымдардың өкілдері қатысты, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы министрліктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Министрліктің мәліметінше, жұмыс тобының қарауына Сингапурдың зейнетақы жүйесінің моделі ұсынылды.
«Аталған модель міндетті зейнетақы капиталын қалыптастыруды көздейді. Бұл ретте зейнетке шыққанға дейін жинақтың бір бөлігін тұрғын үй сатып алуға, білім алуға, медициналық шығындарды өтеуге және инвестициялауға пайдалану мүмкіндігі қарастырылған. Түскен қаражат үш шотқа бөлінеді, олардың бірі жеңілдетілген тетік арқылы тұрғын үй мәселесін шешуге мүмкіндік береді», – делінген хабарламада.
Сонымен қатар талқылау барысында бірқатар сарапшы ұсынылған модельдің әлеуметтік осал топтардың, оның ішінде мүгедектігі бар азаматтар мен мүгедектігі бар бала тәрбиелеп отырған ата-аналардың мүддесін қаншалықты ескеретініне күмән келтірді. Отырысқа қатысушылар бұл модельдің аталған санаттағы азаматтардың зейнетақымен қамтылу деңгейіне ықпалын қосымша зерделеу қажеттігін атап өтті.
Қазіргі уақытта жұмыс тобы зейнетақы жүйесін жаңғыртудың өзге де тәсілдерін қарастырып жатыр.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры азаматтың орташа айлық табысының медианалық жалақыға қатынасына және міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу ұзақтығына байланысты әлеуметтік зейнетақы төлемін енгізу тетігін ұсынды. Бұл тәсіл зейнетақы жүйесінің ынтымақты құрамдас бөлігін күшейтуге бағытталған.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс беруші жарнасының 4%-ын азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1%-ын ынтымақты (сақтандыру) құрамдас бөлікке бағыттауды көздейтін модельді таныстырды. Бұл жинақтаушы қағидатты сақтандыру элементтерімен және өмір бойы төленетін төлемдермен ұштастыруға мүмкіндік береді.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ұсынылған барлық бастама әзірге сараптамалық талқылау сатысында екенін атап өтті. Түпкілікті шешімдер әрбір нұсқаның әлеуметтік әділеттілігі, қаржылық тұрақтылығы және халықтың түрлі санаттарына ықпалы жан-жақты талданғаннан кейін қабылданады.
Еске салайық, бұған дейін қазақстандықтардың зейнетақымен қамтылу деңгейін арттыру және зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар әзірлейтін арнайы жұмыс тобы құрылған болатын.
Маусым айында Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры 2026 жылға арналған ең төменгі жеткіліктілік шектерін жариялады. Жаңартылған есептеулерге сәйкес, зейнетақы жинағының артық бөлігін пайдалану үшін 20 жастағы қазақстандықтың жинағында кемінде 6,67 млн теңге, 30 жаста – 9,75 млн теңге, ал 40 жаста – 13,37 млн теңге болуы қажет. Бұл соңғы бір жылдағы екінші шек өсімі болды.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі БЖЗҚ-дан қаражат алу үшін ең төменгі жеткіліктілік шегін айқындау әдістемесінің қайта қаралу себептерін түсіндіріп, бұл өзгеріс қазақстандықтардың болашақ зейнетақысын қорғау мақсатында енгізілгенін мәлімдеді.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
