• Басты бет
• Мемлекет
• Премьер-министр Экология министрлігіне рециклинг жобаларын іске асыру тетіктерін бір аптада әзірлеуді тапсырды

Премьер-министр Экология министрлігіне рециклинг жобаларын іске асыру тетіктерін бір аптада әзірлеуді тапсырды

2030 жылға қарай Қазақстанда коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу деңгейін 40%-ға жеткізу жоспарланып отыр

Премьер-министр Олжас Бектенов Президент жанындағы Жасыл экономикаға көшу жөніндегі кеңестің отырысын өткізді. Бұл туралы Primeminister.kz хабарлады.

Отырыста Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасының іске асырылу барысы қаралды.

«Қазақстан Республикасының жаңартылған Конституциясында қоршаған ортаны қорғау және табиғи байлыққа ұқыпты қарау әрбір азаматтың негізгі міндеттерінің бірі ретінде бекітілді. Еліміздің қызметіндегі басты қағидаттардың бірі – жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру. Осыған байланысты Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасы Конституцияда айқындалған негізгі қағидаттардың бірі ретінде кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Бұл бағыттағы ұстанымымыздың айқын көрінісі – қоғам, еріктілер мен бизнестің экологиялық мәселелерді бірлесіп шешуге кеңінен тартылуы. Біз табиғатқа ұқыпты қарау мен тазалықты сақтау әрбір қазақстандықтың күнделікті өмір салтына айналуына ұмтыламыз», – деді Олжас Бектенов.

Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, биыл жыл басынан бері «Таза Қазақстан» аясында 1 млн-нан астам ағаш отырғызылып, 4 млн-нан астам адам, оның ішінде 510 мың ерікті қатысқан 200-ден астам экологиялық іс-шара өткізілді. 76 мың гектардан астам аумақ тазартылып, 413 мың тонна қалдық шығарылды. Оның 115,7 мың тоннасы қайта өңдеуге жіберілді.

Жалпыұлттық «Таза Қазақстан» қозғалысы басталғалы үш жыл ішінде елді мекендерде 5,6 млн-нан астам ағаш отырғызылып, мемлекеттік орман қорына 1 млрд-тан астам көшет егілді.

Үкімет басшысы бірқатар өңір әкімдерінің есебін тыңдады.

Ұлытау облысының әкімі Дастан Рыспеков жыл басынан бері 900 гектардан астам аумақ тазартылып, 3,5 мың тонна қатты тұрмыстық қалдық шығарылғанын айтты. Биыл отырғызу жоспарланған 30 мың ағаштың 19 мыңы көктемде егілген. 2027 жылға дейін өңірде қағаз бен резеңке қалдықтарын өңдейтін цех іске қосылады.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров өңірде 332 мыңнан астам ағаш отырғызылғанын хабарлады. 3 мыңнан астам экологиялық акция мен сенбілікке 355 мыңнан астам тұрғын қатысып, 1,2 мыңнан астам арнайы техника жұмылдырылған. Нәтижесінде 380 тонна қоқыс шығарылды. Сондай-ақ «Экопарк Түркістан» ашылып, қуаттау станцияларымен жабдықталған 33 электробус пайдалануға берілді.

Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағанов өңірде 22 мың тоннадан астам қоқыс шығарылғанын айтты. Облыста Өскемендегі «Таза Қазақстан», «Березовая роща», «Жасыл аймақ» және «Таулы Үлбі» экопарктері салынуда. Экологиялық акцияларға 330 мыңнан астам адам мен 19 мың ерікті қатысты.

Олжас Бектенов «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасы бір реттік акциялар форматынан экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, азаматтардың қоршаған ортаға жауапкершілігін арттыруға және өмір сапасын жақсартуға бағытталған жүйелі мемлекеттік саясатқа айналғанын атап өтті.

«Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасының тиімділігі өткізілген іс-шаралар санымен емес, елді мекендердің нақты өзгеруімен, халықтың экологиялық мәдениетімен және қол жеткізілген нәтижелердің тұрақтылығымен бағаланады. Бұл үшін орталық және жергілікті атқарушы органдар елді мекендерді абаттандыру, қалдықтарды қайта өңдеу инфрақұрылымын дамыту және экологиялық құқық бұзушылықтардың алдын алу бағытында жүйелі жұмыс жүргізуі қажет», – деді премьер-министр.

Ол мемлекеттік органдарға тұжырымдамадағы барлық іс-шараны сапалы әрі уақытылы орындауды және белгіленген нысаналы көрсеткіштерге қол жеткізуді тапсырды. Сонымен қатар жастардың, еріктілер ұйымдарының, қоғамдық бірлестіктер мен бизнестің «Таза Қазақстан» бастамасына қатысуын кеңейтуді міндеттеді.

Кеңес отырысында қалдықтарды басқару саласындағы ахуал мен қабылданып жатқан шаралар да қаралды. Атап айтқанда, қайта өңдеу инфрақұрылымын дамыту, қалдықтарды энергияға айналдыру, қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын жаңғырту, сондай-ақ энергия үнемдеу және экономиканың энергия тиімділігін арттыру мәселелері талқыланды.

Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаевтың айтуынша, 2025 жылдың қорытындысында коммуналдық қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу деңгейі 30,7%-ды құрады. 2030 жылға қарай коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу үлесін 40%-ға, өндірістік қалдықтарды қайта өңдеу деңгейін 50%-ға жеткізу жоспарланып отыр.

Өткен жылы анықталған 3 828 заңсыз қоқыс үйіндісінің 3 629-ы немесе 95%-ы жойылды. Ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында анықталған 1 983 нысанның 585-і жойылған.

Кәдеге жарату төлемі есебінен жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы аясында жалпы құны 374 млрд теңгені құрайтын 68 жоба мақұлданды. Оның 12-сі пайдалануға берілді.

Қазіргі уақытта 2 755 қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны жаңғыртылып жатыр. Ауылдық полигондар үшін бірқатар рұқсат беру рәсімдері мен экологиялық талаптар жеңілдетілді. Жаңа полигондардың құрылысы кәдеге жарату төлемі қаражаты есебінен қаржыландырылады.

«Экоқолдау» бағдарламасына 94 компания қосылды. Бағдарлама аясында 115 мың тоннадан астам қағаз, шыны, автокөлік шиналары мен пластик қайта өңделіп, қатысушыларға шамамен 3 млрд теңге төленді. Қазіргі уақытта тұрғын үй секторында қалдықтарды бөлек жинауды кеңейту мақсатында қоқыс шығару компанияларын, МИБ пен ПИК-терді бағдарламаға қосу мәселесі пысықталып жатыр.

Талқылауға «Жасыл академия» ғылыми-білім беру орталығының директоры Бақыт Есекина, «Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Айгүл Соловьева, «Жасыл экономика және G-Global-ды дамыту коалициясы» ЗТБ басқарма төрағасы Асхат Сүлейменов, «Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығы» КеАҚ басқарма төрағасы Сәкен Қалқаманов, «KazWaste» Қазақстанның қалдықтарды басқару қауымдастығының атқарушы директоры Вера Мустафина қатысты.

Отырыс барысында елді мекендерді абаттандыру, санитарлық тазалау және көгалдандыру сапасын, сондай-ақ олардың қоршаған ортаға әсерін бағалау үшін цифрлық құралдар мен жасанды интеллект шешімдерін енгізу жөнінде ұсыныстар айтылды. Сонымен қатар өңірлерге консультациялық қолдау көрсету, заманауи технологияларды енгізу және үздік халықаралық тәжірибені тарату мақсатында «жасыл» жобаларды сүйемелдеуді үйлестіру жұмыстарын күшейту ұсынылды.

Премьер-министр атқарылып жатқан жұмыстар тұрғындар үшін жайлы қоғамдық кеңістіктер мен жаңа тартылыс нүктелерін қалыптастырып, өмір сапасын жақсартуға және қолайлы экожүйе құруға ықпал етуі тиіс екенін атап өтті.

«Мемлекет басшысы қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару мәселесіне маңызды экологиялық міндеттердің бірі ретінде ерекше көңіл бөліп отыр. Қалдықтардың барлық түрін басқару тұжырымдамасы бекітілді, жаңа қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын салуға қажетті нормативтік-құқықтық актілер қабылданды, саланы жеңілдетілген несиелеу тетігі іске асырылуда. Заңсыз қоқыс үйінділерін жою бойынша жүйелі жұмыс жүргізіліп келеді. Дегенмен шешуді қажет ететін мәселелер әлі де бар», – деді Олжас Бектенов.

Премьер-министр бірқатар тапсырма берді.

Экология және табиғи ресурстар министрлігіне бір апта ішінде жаңа қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын салу тетігін іске асыру жөніндегі қаулы жобасын Үкімет аппаратына енгізу тапсырылды.

Өңір әкімдіктеріне заңсыз қоқыс үйінділерін жою жұмыстарын күшейту міндеттелді. Үкімет басшысы бұл бағыттағы жұмыстың қарқыны төмен екенін атап өтті.

Сондай-ақ қалдықтарды қайта өңдеу мәселесіне ерекше назар аударылды.

«Әлемнің дамыған елдерінде қалдықтардың түзілуін болдырмауға негізделген айналым экономикасы тұжырымдамасы табысты жүзеге асырылып келеді. Мысалы, Швецияда қоқыстың 1%-дан азы ғана полигондарға жіберіледі. Ел тіпті көрші мемлекеттерден қалдық импорттайды. Германияда тұрмыстық қалдықтардың 67%-дан астамы қайта айналымға енгізіледі. Мұндай мысалдарды көптеп келтіруге болады. Біз де қалдықтарды қайта өңдеуді осы деңгейге жеткізуге ұмтылуымыз керек. Алайда қалдықтарды қайта өңдеу саласындағы бірқатар жобаның іске асырылуы созылып жатыр. Осыған байланысты Экология министрлігі бір апта ішінде қалдықтарды қайта пайдалану жобаларына ревизия жүргізіп, оларды іске асыру бойынша нақты шешімдер енгізуі қажет», – деді Олжас Бектенов.

Кеңесте энергия үнемдеу және саланы дамыту жоспарлары да қаралды.

Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаевтың айтуынша, ірі кәсіпорындармен жүргізілген жұмыс нәтижесінде өнеркәсіп секторындағы энергия сыйымдылығы 32%-ға төмендеген. Олар үшін энергия тиімділігі бойынша жеке мақсатты көрсеткіштер әзірленген. Үш жүзге жуық ірі өнеркәсіп нысаны энергетикалық аудиттен өтті. Құны 113 млрд теңгені құрайтын энергия үнемдеу жобалары жүзеге асырылып, салада елеулі үнемдеуге қол жеткізілді. Қазіргі уақытта тағы 300-ден астам нысанда тиісті жұмыстар жалғасып жатыр. Жалпы, 2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан экономикасының энергия сыйымдылығы 5%-ға төмендеген.

Премьер-министр энергия үнемдеу мен энергия тиімділігі саласындағы озық тәжірибені кеңінен енгізудің маңызын атап өтті.

«Мемлекет басшысы жуырда Қазақстан экономикасының энергия сыйымдылығы әлемдік орташа деңгейден екі есе, ал ЭЫДҰ елдерінің көрсеткішінен 3,5 есе жоғары екенін айтты. Халықаралық энергетикалық агенттік деректеріне сәйкес, әлемде энергия сыйымдылығын кезең-кезеңімен төмендету үрдісі жалғасуда. Яғни жаһандық экономика аз ресурсты пайдаланып, көбірек өнім өндіруге көшіп жатыр. Сондықтан энергия үнемдеу мен энергия тиімділігі бағытындағы озық тәжірибені белсенді енгізу қажет», – деді Олжас Бектенов.

Отырысқа қатысушылардың назары халықаралық тәжірибеге де аударылды. Мәселен, Германия мен Жапонияда металлургия және химия зауыттарынан бөлінетін артық жылу атмосфераға шығарылмай, жылу сорғылары арқылы жиналып, жақын маңдағы тұрғын үйлерді жылытуға пайдаланылады. Еуропаның көптеген елінде жаңа ғимараттар салу кезінде жоғары герметикалық жылу оқшаулағыштары, энергия үнемдейтін терезелер және ауаны рекуперациялау жүйелері қолданылады.

«Мемлекет басшысы Үкімет алдына 2029 жылға қарай энергия тұтыну мен экономиканың энергия сыйымдылығын 15%-ға төмендету міндетін қойды. Барлық өнеркәсіп кәсіпорындары энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жоспарларын бекітуі тиіс. Ақмола, Шығыс Қазақстан, Ақтөбе, Қызылорда облыстары мен Астана қаласының әкімдіктері бір апта ішінде тиісті жол карталарын бекітуі қажет. Өнеркәсіп министрлігі бұл мәселені ерекше бақылауда ұстауы тиіс», – деп тапсырды премьер-министр.

Өнеркәсіп министрлігі жауапты мемлекеттік органдармен және өңір әкімдіктерімен бірлесіп, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізу үшін қажетті шараларды қабылдауы тиіс.

Еске салайық, бұған дейін сарапшылар Қазақстанда қайта өңделген қалдықтардың небәрі 1%-ы ғана қайталама шикізатқа айналатынын хабарлаған болатын.

Биыл мамыр айында Алматыда электр энергиясын өндіретін қоқыс өңдеу зауытының құрылысы басталды. Жобаның инвесторы – Junxin Environmental Protection. Инвестиция көлемі 130 млрд теңгеге бағаланып отыр.

Сондай-ақ Астанада қоқыс жағатын зауыт салу жоспарланғаны хабарланған болатын. Жобаның құны 180 млн долларды құрайды.

Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.

Kapital.kz-ті оқыңыз