Еріксіз көлеңке: Қазақстандықтар неге ресми жұмыстан қашады?

Сенатта Қазақстанның жұмыспен қамту саласындағы проблемалар көтерілді. Бүгінде елімізде 3 миллионға жуық адам жалдамалы жұмысті еңбек шартын жасамай істеп жүр. Осынша адам зейнетақы жарнасын аудармаған, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың айтуынша, бейресми жұмыспен қамту Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуына кері әсерін тигізеді.

Ведомство мәліметінше, Қазақстандағы жұмыс күшінің жалпы саны 9,7 млн адам болғанымен, 2025 жылдың қорытындысы бойынша міндетті зейнетақы жарналарын кем дегенде бір рет 6,7 млн адам аударған, оның 5,3 млн-ы – жалдамалы жұмыскерлер және 1,4 млн-ы – өзін-өзі жұмыспен қамтығандар.

«Тиісінше, шамамен 3 млн адамның зейнетақы аударымдары жоқ, бұл ресми статистика көрсеткіштерінен айтарлықтай асып түседі. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылдың басында формальды емес жұмыспен қамту деңгейі жұмыспен қамтылған халықтың шамамен 12%-ын немесе 1,1 млн-нан астам адамды құрады. Жалпы алғанда, бұл жұмыс істейтін халықтың бір бөлігі бейресми жұмыс істейтінін немесе өзінің нақты табысын жасыратынын білдіреді», – деді министр.

Сонымен қатар министр көлеңкелі экономикаға өту себептерін банктерге мерзімі өткен берешектердің болуы және банк шоттарының бұғатталуымен байланыстырды. Бұл азаматтарды өз табыстарын жасыруға және формальды емес жұмыспен қамтуға жиі итермелейтінін атап өтті. Бүгінде ресми статистика бойынша 7,1 млн жалдамалы жұмыскердің ішінен Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде тек 4,1 млн адамның ғана шарттары тіркелген.

Бұл проблеманы шешу үшін министрлік «Электрондық еңбек биржасы» порталында жасанды интеллект технологияларын енгізу көзделген. Енді арнайы ЖИ-агент ізденушілер үшін олардың дипломындағы мамандығын ескере отырып, проактивті түрде лайықты бос жұмыс орындарын іріктеп, жұмыс іздейтін болады. Осылайша алгоритмдер қазақстандықтарға жұмыс іздеу процесінде көмектесіп, кері байланыс орнатады деп жоспарланып отыр.