Қазақстанда күзет ұйымдарына қойылатын талаптар күшейтіледі

Сенат депутаттары «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне күзет қызметі, тұрғын үй қатынастары және құқық қорғау қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңды қарап, қолдады. Құжат жекеменшік күзет ұйымдарының міндеттерін кеңейтуді және уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан бақылауды күшейтуді көздейді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

Қабылданған түзетулерге сәйкес, жекеменшік күзет ұйымдары өз қызметін тоқтату немесе қайта бастау туралы уәкілетті органды бес жұмыс күні ішінде хабардар етуге міндетті болады. Сондай-ақ күзет қызметтері заңды тұлғаның тіркелген жерінен тыс көрсетілген жағдайларда да осындай хабарлама талап етіледі. Бұдан бөлек, заңнамалық деңгейде өз қызметі туралы есептілік ұсыну міндеті бекітіледі.

Сенатта атап өтілгендей, бұл шаралар елдегі саны әлі де айтарлықтай болып отырған күзет құрылымдарының жауапкершілігін арттыруға бағытталған.

«1 қаңтардағы жағдай бойынша ішкі істер органдарында 4 463 жекеменшік күзет ұйымы тіркелген. Күзетшілердің саны 97 мыңнан асады. Белгілі болғандай, жекеменшік ұйымдар полиция қызметкерлерімен тең дәрежеде күзетілетін нысандардың қауіпсіздігін және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етеді. Осыған байланысты заңда ұсынылған түзетулер мұндай компаниялардың жауапкершілігін жалпы түрде күшейтеді, өйткені олардың қызметі адамдардың өмірі мен денсаулығын, сондай-ақ мүлкін қылмыстық және өзге де заңсыз қол сұғушылықтардан қорғаумен тікелей байланысты», – деді сенат отырысында депутат Жанна Асанова.

Заң азаматтық және қызметтік қару иелеріне де қосымша міндеттер енгізеді. Атап айтқанда, ойық ұңғылы қару иелері оны бақылау үшін атуға ұсынуға міндетті болады. Белгіленген мерзімдер сақталмаған жағдайда қаруға берілген рұқсаттың күші тоқтатылуы мүмкін.

Тағы бір нормаға сәйкес, қызметін тоқтатқан күннен бастап он жұмыс күні ішінде заңды тұлғалар – қару иелері оны оқ-дәрілерімен бірге ішкі істер органдарына сақтауға тапсыруға міндетті.

Өзгерістер тұрғын үй қатынастары саласын да қамтыды. Заң жекелеген санаттағы азаматтарға тұрғын үй төлемдерін беру, есептеу, тағайындау және жүзеге асыру тәртібін айқындау өкілеттігін үкіметке береді.

«"Тұрғын үй қатынастары туралы" заңға тұрғын үй төлемдерін беру, есептеу, тағайындау және жүзеге асыру тәртібін айқындау жөніндегі өкілеттіктерді үкіметке беру бөлігінде өзгерістер енгізілуде. Заңмен құқық қорғау органдарының, арнаулы мемлекеттік органдардың, азаматтық қорғаныс органдары қызметкерлерінің және әскери қызметшілердің тұрғын үй төлемдерін алуға қатысты құқықтары мен міндеттері белгіленеді, ал бұл құқықтарды іске асыру тетігі заңға тәуелді актілерде көзделетін болады. Бұл өзгерістер заңға тәуелді актілерде нормалар мен құқықтық қатынастарды шамадан тыс реттеудің алдын алуға мүмкіндік береді», – деп түсіндірді сенатор Советбек Медебаев.

Сонымен қатар құжат құқықтық алаңға «әскери-құралдандырылған теміржол күзеті» ұғымын енгізеді. Мұндай бөлімшелер үшін құқықтық мәртебе бекітіліп, транзиттік теміржол тасымалдарына тартылған терминалдар аумағында жүктер мен нысандарды күзету қызметтерін көрсету құқығы беріледі.

Өзге жаңашылдықтардың қатарында өздеріне бағынысты құрылымдардағы кадр жұмысы барысында анықталған бұзушылықтар үшін құқық қорғау органдары басшыларының жеке жауапкершілігін күшейту бар.

Сенатта атап өтілгендей, қабылданған түзетулер қоғамдық қауіпсіздік пен азаматтардың құқықтарын қорғаумен тікелей байланысты салаларда бақылауды жүйелі түрде күшейтуге бағытталған.

Еске салайық, 2025 жылғы сәуірде ішкі істер министрінің орынбасары Игорь Лепеха елде қару айналымын бақылауды күшейту жоспарлары туралы айтқан болатын. Сол кезде күзет қызметтері өз қызметін тоқтатқан жағдайда қаруды ішкі істер органдарына сақтауға тапсыруға міндеттелетіні хабарланған еді.