Қазақстанда несие берешегін реттеуге арналған цифрлық платформа іске қосылды
Finkelisim.kz бірнеше кредитор алдында мерзімі өткен қарызы бар қазақстандықтарға арналған
Қазақстанда тұтынушылық кепілсіз кредиттер бойынша берешекті реттеуге арналған бірыңғай Finkelisim.kz цифрлық платформасы іске қосылды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Цифрлық платформа 2026 жылғы 1 шілдеден бастап банк және микроқаржы омбудсмандарының базасында «бір терезе» қағидаты бойынша медиация тәртібімен жұмыс істей бастады.
Платформа кімдерге арналған
Жаңа сервис бірнеше кредитордың – банктердің, микроқаржы ұйымдарының немесе коллекторлық агенттіктердің алдында кепілсіз тұтынушылық кредиттері бойынша мерзімі өткен берешегі бар азаматтарға арналған.
Енді қарыз алушы әрбір кредиторға жеке-жеке жүгінбей-ақ, платформа арқылы бір ғана өтініш бере алады. Бұл өтінішті қарыз міндеттемелері бар барлық кредитор бір мезгілде қарайды.
Қарыз алушының ұжымдық реттеу рәсіміне қатысуы медиатор қызметінен басқа жағдайда тегін болады. Сонымен қатар 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін медиатор қызметінің шығынын банк және микроқаржы омбудсмандары өтейді.
Finkelisim.kz платформасы қарыз алушының барлық кредитор алдындағы берешегі туралы мәліметті автоматты түрде жинап, өтінішті қарауға қажетті ақпаратты қалыптастырады.
Өтініш қаралып, кредиторлармен келісімге қол жеткізілген жағдайда қарыз алушыға берешекті өтеудің бірыңғай кестесі ұсынылады. Оның мерзімі 5 жылға дейін, ал әлеуметтік осал санаттағы азаматтар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін 7 жылға дейін болуы мүмкін.
Платформаға кім өтініш бере алады
Платформаға төмендегі талаптардың барлығына бірдей сәйкес келетін қарыз алушы өтініш бере алады:
• екі немесе одан да көп кредитор алдында кредит бойынша 90 күннен астам мерзімі өткен берешегі болуы;
• барлық кредит бойынша жиынтық берешек көлемі 150 АЕК-тен 1 600 АЕК-ке дейін, яғни 2026 жылы 648 750 теңгеден 6 920 000 теңгеге дейін болуы;
• берешек бойынша сот шешімі, нотариустың атқарушылық жазбасы немесе мәжбүрлеп өндіріп алу шараларының болмауы.
Сонымен қатар төмендегі санаттағы қарыз алушылар ұжымдық реттеу рәсіміне қатыса алмайды:
• ипотекалық қарызы барлар;
• автонесиесі барлар;
• кәсіпкерлік қызметке байланысты банк қарызы немесе микрокредиті барлар;
• алаяқтық жолмен рәсімделген кредиттері барлар;
• заңнамаға сәйкес мерзімді әскери қызмет өткеріп жүрген азаматтарға төлемді кейінге қалдыру берілген кредиттері барлар;
• медиация тәртібімен дауды реттеу туралы келісім жасалған кредиттері барлар;
• төлем қабілеттілігін қалпына келтіру, соттан тыс немесе сот арқылы банкроттық рәсімдері қолданылып жатқан берешегі барлар.
Өтінішті қарау тәртібі қалай жүреді
Алдымен қарыз алушы платформада тіркеліп, жеке басын растау және бөгде адамның өтініш беруіне жол бермеу үшін биометриялық сәйкестендіруден өтеді. Одан кейін берешекті реттеу туралы өтініш береді.
Платформа кредиттік бюролардың деректері негізінде қарыз алушының ұжымдық реттеу талаптарына сәйкестігін автоматты түрде тексереді.
Егер талаптарға сәйкес келсе, платформа реттеу рәсіміне енгізілетін кредиттердің тізімін қалыптастырып, оны кредиторларға жібереді.
Кредиторлар қарыз туралы мәліметті тексеріп, берешек көлемін растайды. Осыдан кейін қарыз алушыға қол қою үшін келесі құжаттар жіберіледі:
• омбудсман шешімі көрсетілген хаттама;
• берешекті өтеудің бірыңғай кестесі;
• медиатормен жасалатын шарт;
• әрбір кредитормен жасалатын медиациялық келісімдер.
Қарыз алушы ұсынылған шарттармен танысып, құжаттарға 72 сағат ішінде қол қоюы тиіс. Егер осы мерзімде қол қойылмаса, бұл рәсімге қатысудан бас тарту ретінде есептеледі.
Құжаттарға қол қойылғаннан кейін кредиторлар ұжымдық реттеу рәсіміне енгізілген кредиттер бойынша өндіріп алу шараларын тоқтатады.
Одан әрі қарыз алушы бірыңғай төлем кестесі бойынша төлем жасайды, ал платформа түскен қаражатты әр кредиторға берешек көлеміне қарай пропорционалды түрде бөледі.
Ұжымдық реттеу рәсімінің қолданылғаны және оның аяқталғаны туралы ақпаратты кредиторлар кредиттік бюроларға жолдайды.
Егер қарыз алушы келісім талаптарын орындамаса, төлем мерзімі 40 күнге кешіктірілгеннен кейін кредитор заңнамада белгіленген тәртіппен берешекті өндіріп алуға құқылы.
Бұл ретте қарыз алушының ұжымдық берешекті реттеу рәсіміне қайта қатысуына жол берілмейді.
Кредиттік міндеттемелерін орындауға мүмкіндігі жоқ азаматтар «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» заңда көзделген талаптарға сәйкес соттан тыс банкроттық рәсіміне жүгіну мүмкіндігін қарастыра алады.
Жеке тұлғаның соттан тыс банкроттық рәсіміне өтініш беру тәртібімен egov.kz электрондық үкімет порталында танысуға болады.
Бірыңғай өтеу кестесі қалай қалыптастырылады
Бірыңғай төлем кестесі қарыз алушының жалпы берешегі ескеріле отырып жасалады.
Жалпы тәртіп бойынша:
• жиынтық берешек 1 млн теңгеге дейін болса, ай сайынғы ең жоғары төлем 84 мың теңгені, өтеу мерзімі 12 айды құрайды;
• жиынтық берешек 5-7 млн теңге аралығында болса, ай сайынғы ең жоғары төлем 117 мың теңге, өтеу мерзімі 60 ай болады.
Әлеуметтік осал топтарға жататын азаматтар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін:
• жиынтық берешек 1 млн теңгеге дейін болса, ай сайынғы ең жоғары төлем 56 мың теңге, өтеу мерзімі 18 ай;
• жиынтық берешек 5-7 млн теңге болса, ай сайынғы ең жоғары төлем 84 мың теңге, өтеу мерзімі 84 ай болады.
Бұған дейін Қазақстанда халыққа жаңа қарыз беру көлемі бір тоқсанда 4,4%-ға төмендегені хабарланған болатын. Несие берудің қысқаруына негізгі әсерді тұтынушылық кредиттер көрсетті – олардың көлемі жылдық мәнде 7%-ға азайды. Соған қарамастан, тұтынушылық кредиттер жалпы берілген қарыздардың 85%-ын құрап отыр.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
