Орта бизнеске берілетін несие көлемі 65%-дан астам өсті
Банктерде мақұлданған өтінімдер саны да артып, несие портфелінің сапасы жақсарды
Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының (ҚҚҚ) талдау орталығы 2026 жылдың І тоқсанындағы орта кәсіпкерлік субъектілерін несиелеуге қатысты шолуын жариялады.
Негізгі үрдістер
2026 жылдың бірінші тоқсанында орта бизнес кәсіпкерліктің барлық санаты ішінде банктік қаржыландыруға сұраныстың ең жоғары өсімін көрсетті.
Банкке түскен несие өтінімдерінің саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,5%-ға артып, 5,1 мыңға жетті. Бұл қатаң ақша-кредит саясаты сақталғанына қарамастан, кәсіпорындардың инвестициялық белсенділігі жоғары екенін және қарыз қаражатына сұраныстың тұрақты екенін көрсетеді.
Сонымен қатар несие мақұлдау деңгейі бір жыл ішінде 35,8%-дан 37,4%-ға дейін өсті. Бұл әлеуетті қарыз алушылардың қаржылық жағдайының жақсарғанын және банктер үшін кредиттік тәуекелдердің төмендегенін білдіруі мүмкін.
Ұлттық банктің кәсіпорындардың қаржылық көрсеткіштеріне негізделген дискриминанттық талдауының нәтижесіне сәйкес, қаржылық жағдайы күрделі орта бизнес субъектілерінің үлесі бір жылда 25,8%-дан 22,4%-ға дейін қысқарды.
Сұраныс сапасының жақсаруы несие беру қарқынының жеделдеуіне әсер етті. Орта кәсіпкерлік субъектілеріне берілген жаңа несиелер көлемі бір жылда 65,4%-ға өсіп, 835,7 млрд теңгеге (+330,3 млрд теңге) жетті. Бұл кәсіпкерліктің барлық санаты арасындағы ең жоғары өсім болды.
Несие беру көлемінің ең жоғары өсімі өнеркәсіп (+169% немесе 162,5 млрд теңге) пен құрылыс саласында (+136% немесе 24,7 млрд теңге) тіркелді. Бұл инфрақұрылымдық, өндірістік және тұрғын үй жобаларының жандануымен байланысты болуы ықтимал.
Соның нәтижесінде жаңа несиелердегі өнеркәсіптің үлесі 19,1%-дан 31%-ға, ал құрылыс секторының үлесі 3,6%-дан 5,1%-ға дейін өсті. Осылайша, орта бизнесті несиелеу біртіндеп сауда саласына тәуелділіктен арылып (үлесі 46,5%-дан 42,5%-ға төмендеді), өндірістік секторларды қаржыландыруға көбірек бағыттала бастады.
Салалық өзгерістер несиелеу мақсаттарының құрылымынан да көрініс тапты. Айналым қаражатын қаржыландыру әлі де басым бағыт болып қалғанымен (3,2 трлн теңге немесе корпоративтік несиелердің 62,4%-ы), оның үлесі негізгі құралдарды сатып алуға берілген несиелердің жылдық өсімі 82,1%-ға артып, 169,5 млрд теңгеге жетуіне байланысты төмендей түсті. Бұл орта бизнес тарапынан инвестициялық сұраныстың күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
Жаңа несиелер көлемінің артуы несие портфелінің де кеңеюіне ықпал етті. Оның көлемі жыл басынан бері 3,4%-ға, ал өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 30,7%-ға өсіп, 3,1 трлн теңгеге жетті.
Несие портфелінің сапасы да жақсарды. Мерзімі өткен берешек деңгейі 1,7%-дан 1,4%-ға дейін төмендеп, оның абсолюттік көлемі 14,4%-ға қысқарып, 40,4 млрд теңгені құрады. Бұл жақсару портфель көлемінің ұлғаюымен ғана байланысты статистикалық әсер емес.
Орта бизнес субъектілеріне берілетін бір несиенің орташа мөлшері 17,4%-ға өсіп, 902,1 млн теңгеге жетті. Сонымен бірге көлемі 10 млрд теңгеден асатын несиелердің үлесі 10%-дан 18%-ға дейін ұлғайды, ал 10 млрд теңгеге дейінгі барлық санаттағы қарыздардың үлесі қысқарды.
Бұл жүзеге асырылып жатқан жобалардың ауқымы ұлғайып, орта бизнес кәсіпорындарының капиталды көп қажет ететін өндірістік бағдарламаларды қаржыландыруға біртіндеп көше бастағанын, сондай-ақ елдегі тұтыну бағалары индексінің жалпы өсуін көрсетуі мүмкін.
2026 жылдың екінші тоқсанында орта бизнесті несиелеудің оң серпіні сақталады деп күтілуде. Сұраныстың өңдеуші өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, сауда, құрылыс және көлік салалары тарапынан артуы ықтимал.
Ұлттық банктің сауалнамасына сәйкес, банктер орта бизнес тарапынан несиеге сұраныс бірқалыпты өседі деп болжап отыр. Бұған іскерлік белсенділіктің маусымдық қалпына келуі және инвестициялық жобаларды қаржыландыру қажеттілігінің сақталуы ықпал етеді.
Қорытынды
2026 жылдың бірінші тоқсанында орта бизнес корпоративтік несиелеудің негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналып, берілген жаңа несиелердің 16,3%-ын және кәсіпкерлік субъектілерінің жиынтық несие портфелінің 16,8%-ын қамтамасыз етті.
Дәл осы сегмент банктік қаржыландыруға сұраныс пен жаңа несиелер көлемінің ең жоғары өсімін көрсетіп, кәсіпорындардың инвестициялық белсенділігі күшейгенін және олардың корпоративтік несие нарығындағы рөлінің артқанын айқындады. Несиенің орташа мөлшерінің ұлғаюы да қаржыландырылатын жобалардың іріленіп жатқанын және орта бизнестің инвестициялық белсенділігінің артқанын растайды.
Кәсіпкерліктің өзге санаттарынан айырмашылығы, бұл сегментте жаңа несиелер көлемінің өсуі несие портфелінің кеңеюімен қатар оның сапасының жақсаруымен қатар жүрді.
Проблемалық берешек үлесінің төмендеуі, несие портфелінің ұлғаюы, өтінімдердің мақұлдану деңгейінің артуы және қаржылық жағдайы күрделі кәсіпорындар санының азаюы банктік несиелеудің елеулі кредиттік тәуекелдерсіз кеңейіп жатқанын әрі қарыз алушылардың қаржылық тұрақтылығының нығаюына негізделгенін көрсетеді.
Ұлттық банктің банктер арасында жүргізген сауалнамасына сәйкес, екінші тоқсанда орта кәсіпкерлік субъектілері тарапынан несиеге сұраныс бірқалыпты өседі деп күтілуде. Бұл 2026 жылы осы сегменттің корпоративтік несиелеудің негізгі өсім драйверлерінің бірі ретіндегі рөлін сақтауға мүмкіндік береді.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
