Өмірді сақтандыру секторы 25 %-ға өсіп, нарықтағы басты драйверге айналды

Қазақстанның қаржыгерлер қауымдастығының талдау орталығы 2025 жылдың тоғыз айындағы өмірді сақтандыру нарығының жай-күйіне қатысты шолуды жариялады.

Кезеңдегі негізгі тенденциялар

- Өмірді сақтандыру секторының қарқыны ерікті жеке сақтандыру өнімдеріне тұрақты сұраныс, жалақы деңгейінің өсуі (10%-ға) және жұмыспен қамтылу (103 мың адамға), сондай-ақ саланың белсенді цифрлануы мен сақтандыру сауаттылығының жоғарылауы есебінен үдей түсті.

- 2025 жылдың тоғыз айының қорытындысы бойынша өмірді сақтандыру компанияларының барлық негізгі көрсеткіштері екі таңбалы өсім көрсетті. Бұл клиенттік базаның кеңеюін және сақтандыру шешімдерінің нарыққа тереңірек енуін айқындайды.

– сектордағы компаниялардың активтері 2,1 трлн теңгеге дейін өсіп (+424,8 млрд теңге немесе 25,3%), жалпы сақтандыру нарығындағы үлесі 56,0%-ды құрады (2024 жылдың осы кезеңінде – 51,7%). Өмірді сақтандыру компанияларының жалпы сақтандыру компанияларына қарағанда жылдамырақ өсуі олардың саладағы басты драйвер ретіндегі рөлін нығайтады.

- Активтер құрылымында өтімділік пен табыстылықты қатар ұсынатын құралдарға қарай ойысу байқалды. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша активтердің өсімі бағалы қағаздарға (+245,8 млрд теңге немесе 17,6%), ақша және депозиттерге (+90,5 млрд теңге немесе 96,9%), кері РЕПО операцияларына (+85,0 млрд теңге немесе 91,8%) тиесілі болды. Бұл динамика пайыздық мөлшерлемелердің жалпы өсімі аясында сақтандырушылардың өтімділікті қолдау үшін қысқа мерзімді құралдарға көбірек назар аударуымен байланысты.

- Міндеттемелер көлемі 1,5 трлн теңгеге жетті (+263,2 млрд теңге немесе +21,2%). Негізгі драйверлер күтілетін ақша ағындарының неғұрлым жақсы бағалануы (+188,4 млрд теңге немесе 25,6%), шартпен көзделген сақтандыру қызметтері үшін маржа (+33,3 млрд теңге немесе 19,7%) болды. Бұл өзгерістер келісімшарттар портфелінің кеңеюімен (+6,1% – 563,8 мың келісімшарт) және жинақтаушы өнімдер бойынша міндеттемелердің артуымен түсіндіріледі. Секторда жоғары шоғырлану үш ірі компанияда – Halyk-Life (+111,9 млрд теңге), Nomad Life (+173,4 млрд теңге) және FFLife (+33,8 млрд теңге) сақталуда. Олар активтердің 74,3%-ын құрайды. Бұл ауқымдық тиімділіктің маңыздылығын, операциялық тиімділіктің жоғары деңгейін және клиенттік базаға кең қолжетімділікті көрсетеді.

- 2025 жылдың тоғыз айында өмірді сақтандыру компаниялары бойынша сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 758,8 млрд теңгені құрап, 12,6% немесе 84,7 млрд теңгеге өсті.

- Өсім құрылымы ерікті жеке сақтандыру жағына қарай ауысты, бұл ұзақ мерзімді қаржы құралдарына тұрақты сұранысты көрсетеді.

- Негізгі үлесті зейнетақы аннуитеттері (+33,4 млрд теңге), өмірді сақтандыру (+48,1 млрд теңге) қамтамасыз етті. Бұл динамика ортақ аннуитеттің енгізілуімен, оның жекелеген адамдар үшін қолжетімділігінің артуымен, сондай-ақ БЖЖ аударымдарының 16,3 млрд теңгеге (+6,4%) ұлғаюымен байланысты.

- Төлемдер көлемі сыйлықақылардан жылдамырақ өсіп, 27,1% немесе 21,9 млрд теңгеге артты. Төлемдердің 86%-ын аннуитеттік өнімдер мен өмірді сақтандыру құрайды. Бұл портфельдің табиғи дамуымен және ұзақ мерзімді міндеттемелердің артуымен түсіндіріледі.

- Сектордың таза пайдасы 176,0 млрд теңгеге жетіп, 2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда (90,8 млрд теңге) екі есеге жуық артты. Өсімнің негізгі факторлары сақтандыру кірісінің +75,2 млрд теңгеге ұлғаюы және инвестициялық табыстың +37,1 млрд теңгеге жоғарылауы болды

- Осы жағдай аясында компаниялардың рентабельдігі 13,9%-дан 25,6%-ға дейін көтерілді.

Кезеңнің қысқаша қорытындысы

2025 жылдың қаңтар-қыркүйек кезеңінде экономикалық белсенділіктің, жұмыспен қамтудың және жалақының артуы нәтижесінде өмірді сақтандыру секторында сұраныс күшейді. Жеке тұлғалар тарапынан зейнетақы аннуитеттері мен өмірді сақтандыру өнімдеріне қызығушылық өсті. Заңды тұлғалар қызметкерлерді жазатайым жағдайлардан сақтандыруға көбірек көңіл бөле бастады. Дәл осы үш бағыт компаниялардың сыйлықақыларының жалпы өсімін қамтамасыз етіп, зейнетақы аннуитеттері мен өмірді сақтандыру 96% өсімді құрады.

Келісімшарттар саны 6,1%-ға көбейіп, 9,8 млн-ға жетіп, ал жеке клиенттердің үлесі 97,6%-дан 99,1%-ға өсті, бұл нарыққа халықтың кеңірек тартылғанын көрсетеді. Бұл төлемдер динамикасы да аннуитеттік және өмірді сақтандыру өнімдерімен айқындалып, портфельдің органикалық даму тенденциясын көрсетеді.

Төлемдер динамикасында да ұқсас үрдіс байқалады: олардың өсімі негізінен (86%) зейнетақы аннуитеттері мен өмірді сақтандыру өнімдері есебінен қамтамасыз етілген. Бұл портфельдің табиғи дамуын және ұзақмерзімді міндеттемелердің артуын көрсетеді. Сонымен қатар төлемдердің жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлеміне қатынасы төлемдердің қолайлы деңгейін және андеррайтинг моделінің тұрақтылығын білдіреді.

Осы уақытта сақтандыру және инвестициялық кірістердің жоғары қарқыны таза пайданың және рентабельділіктің екі есеге жуық өсуіне алып келді, бұл өз кезегінде сегменттің қаржылық тұрақтылығын күшейтті.

IV тоқсанда өмірді сақтандыру сегментінде жоғары динамиканың сақталуы күтіледі: халық табысының көтерілуі және цифрландырудың жеделдеуі аясында аннуитеттер мен жинақтаушы өнімдерге сұраныс арта береді. Сонымен бірге, жұмыспен қамтудың өсуі және корпоративтік бағдарламалардың кеңеюі нәтижесінде еңбеккерлерді жазатайым жағдайлардан сақтандыруға деген сұраныс та күшеймек. Бұл факторлар секторға сақтандыру нарығының негізгі драйвері мәртебесін сақтап қалуға мүмкіндік береді.