Теңге бағамының нығаюына қандай факторлар әсер етті?

Қазақстанның бағалы қағаздар нарығында ірі шетелдік инвесторлардың қатысуы 2,8 млрд долларға жетті. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменовтің хабарлауынша, жаһандық компаниялардың портфельдік инвестицияларының артуы теңгенің нығаюына ықпал еткен факторлардың бірі болды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

«Бұл жерде мен бағалы қағаздар нарығындағы оң үрдісті атап өткім келеді. Дәстүрлі түрде резидент емес инвесторлардың (нарықтағы – Ред.) – Citigroup, Goldman Sachs және активтерді басқаратын басқа да ірі компаниялардың қатысу деңгейі шамамен 1-2 млрд доллар болатын. Қазір бұл көрсеткіш 2,8 млрд долларға дейін өсті. Яғни ірі қорлардан қосымша шамамен 800 млн доллардай портфельдік инвестиция келді. Олар да бағамның тұрақтануына өз әсерін тигізуде», – деді ол, теңгенің доллармен арақатынасы бойынша жағдайды түсіндіре отырып.

Тимур Сүлейменов Ұлттық банк пен мемлекеттік органдар валюта бағамын реттемейтінін, ол сұраныс пен ұсыныс сияқты нарықтық факторлар арқылы қалыптасатынын еске салды.

«Теңгенің соңғы нығаю кезеңі, шартты түрде айтсақ соңғы аптада, біздегі долларға сұраныстың азаюымен және доллар ұсынысының артуымен байланысты. Мұнда қосымша фактор ретінде 2025 жылдың қазан айында базалық мөлшерлеменің көтерілгенін атап өткен жөн. Базалық мөлшерлеменің өсуі нені білдіреді? Ол теңгеде номинирленген құралдарды тартымды етеді», – деп нақтылады Тимур Сүлейменов.

Ол сондай-ақ: «Қаржы министрлігінің облигациясын 16% кірістілікпен сатып алу бір жағдай, ал мөлшерлеме 17,5% болғанда мүлде басқа жағдай», – деп қосты.

«Сәйкесінше, халықаралық портфельдік инвестициялар осындай нарықтарға бағытталады. Бұл инвестициялар доллар түрінде келеді. Қаржы министрлігінің облигациясын сатып алу үшін төлемді теңгемен жасайсың, ал қаражатты доллармен әкелесің. Осылайша, нарықтағы доллар ұсынысын арттырасың да, тиісінше оның бағамын төмендетесің», – деп түсіндірді Ұлттық банк басшысы.

Ұлттық банк жылдың соңына дейін қандай да бір ірі макроэкономикалық немесе нарықтық өзгерістер болмайды деп күтеді.

«Бағамның (қазіргі – Ред.) деңгейіне жуық болады деп болжап отырмыз. Бірақ белгілі бір нарықтық өзгерістердің болуы, әрине, мүмкін, мұны бәріміз жақсы білеміз. Тағы да ерекше атап өткім келеді, және бұл жай сөз емес: егер біз нарықта нарықтық емес, спекулятивтік, тұрақсыздыққа әкелетін үрдістерді байқасақ, онда өте жылдам және батыл әрекет етеміз. Біз ауызша да, қаржылық валюталық интервенциялар жүргізуге де дайынбыз», – деді Ұлттық банк төрағасы.

Бұған дейін Тимур Сүлейменов Ұлттық банктің ұлттық валюта бағамын тұрақсыздандыруға алып келетін спекулятивтік ауытқулардың алдын алу және қаржылық тұрақтылық тәуекелдерін болдырмау үшін қатаң әрі жедел шаралар қабылдауға, валюталық интервенциялар жүргізуге дайын екенін мәлімдеген болатын. Ұлттық банктің валюта саясатындағы ұстанымы өзгеріссіз қалады: ішкі нарықтағы валюта бағамы сұраныс пен ұсыныс арақатынасына және фундаменталды факторларға негізделген еркін қалыптасу жағдайында айқындалмақ.