Коллекторларға кредиттерді сатуға енгізілген мораторий 2027 жылғы мамырға дейін ұзартылады

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мадина Әбілқасымова Үкімет, Ұлттық банк және ҚНРДА бірлескен іс-қимыл бағдарламасы шеңберінде бизнесті кредиттеуді ынталандыру және халықтың қарызға батуын азайту шараларын ұсынды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

«Корпоративтік кредиттеуді одан әрі ынталандыру үшін 2026 жылғы 1 сәуірден бастап бөлшек кредиттер бойынша капиталдың секторалдық контрциклдік буфері 2% деңгейінде іске қосылады. 2026 жылы агенттік бизнесті кредиттеуді ұлғайту үшін уақытша пруденциялық шараларды іске асыруды жалғастырады. Атап айтқанда, өтімділік коэффициенттерінің төмендетілген мәндері 0,9 деңгейінде ұзартылады, бұл 3 трлн теңгеге дейін өтімділікті босатуға мүмкіндік береді», – деп түсіндірді ол.

Банктерді қаржыландыру құрылымын әртараптандыру және неғұрлым тұрақты және ұзақ мерзімді ресурстардың үлесін ұлғайту бойынша шаралар қабылданады.

«Жалпы, банктердің ресурстарын нақты секторды кредиттеуге барынша тартуға бағытталған шаралары қабылданады», – деді Мадина Әбілқасымова.

Үкімет отырысында ол агенттік Ұлттық банкпен бірлесіп, ипотека бойынша мөлшерлемелерді қарыз сомасының тұрғын үй құнына қатынасына байланысты айқындаудың жаңа әдістемесін әзірлейтінін нақтылады. Бұл мөлшерлемені тәуекелдің нақты деңгейімен байланыстыруға және кредиттердің қолжетімділігін сақтауға мүмкіндік береді. Кепілсіз тұтынушылық кредиттерге қатысты, нарықтық деректер негізінде шекті ТТМК (толық тиімді мәнiндегi кредит құны) есептеу әдістемесі қайта қаралады.

Тұтынушылық кредиттеудегі тәуекелдерді азайту үшін 2026 жылы жылдық табысқа қатысты жиынтық берешек коэффициенті іске қосылады және оның нормативтік мәні белгіленеді, сондай-ақ борыштық жүктеме коэффициентін есептеу қатаңдатылады.

«Былтыр азаматтардың кредиттерін коллекторларға сатуға 2026 жылғы 1 мамырға дейін мораторий енгізілген болатын. Нәтижесінде коллекторлардағы проблемалық қарыз алушылардың саны 54%-ға төмендеді. Тиімділікті ескере отырып, мораторийді 2027 жылғы 1 мамырға дейін ұзарту жоспарланып отыр», – деді Әбілқасымова.

Проблемалық қарыз алушылардың санын азайту үшін соттан тыс банкроттық рәсімін одан әрі жеңілдету жүргізіледі. Қаржы ұйымдары соттан тыс банкроттыққа жататын проблемалық қарыз алушыларды анықтайтын болады және азаматтарды СМС-хабарламалар арқылы соттан тыс банкроттық жүргізу мүмкіндігі туралы ақпараттандыру тетігі енгізіледі.

Бұған дейін Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов 2026 жылғы 1 шілдеден бастап ипотека бойынша шекті ТТМК-ны LTV-ға (қарыздың тұрғын үй құнына қатынасы) байлау мүмкіндігі қарастырылатынын хабарлаған болатын. 2026 жылғы 1 сәуірге қарай банктер жеке тұлғалар портфелі бойынша тәуекел өлшемді активтердің 2% мөлшерінде қосымша капитал буферін қалыптастырады. Бөліп төлеудің проинфляциялық әсерін төмендету үшін бөліп төлеу және «қазір сатып алып, кейін төле» (BNPL) қызметтері нарығын реттеу бойынша тәсілдер әзірленетін болады. Бұдан басқа, Ұлттық банк ұлттық валютаның тұрақсыздандыратын, алыпсатарлық ауытқуларын болдырмау және қаржылық тұрақтылық тәуекелдеріне жол бермеу үшін қатаң және жедел әрекет етуге, сондай-ақ валюталық интервенцияларды жүзеге асыруға әзір.