Қазақстанға гүл импортының көлемі бір жыл ішінде 11,2%-ға қысқарды

Қазақстанда гүл импорты 11,2%-ға қысқарды. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2025 жылғы қаңтар-желтоқсан аралығында елге шамамен 11 мың тонна немесе 168 млрд данадан сәл астам кесілген гүлдер мен гүл қауыздары әкелінді. Осы көлем үшін шетелдік жеткізушілер 77,7 млн доллар алды – бұл бір жыл бұрынғыдан 17%-ға аз, деп хабарлайды Energyprom.kz.

Қазақстанға гүлдердің ең ірі жеткізушісі – Эквадор. Былтыр бұл оңтүстік америкалық ел 4,6 мың тонна (2024 жылмен салыстырғанда 29%-ға аз) гүл жеткізді. Бұл көрсеткіш еліміздің нарығындағы оның позициясын әлсіретті. Егер 2024 жылы Эквадордың Қазақстанға кесілген гүл импортындағы үлесі 54,3% болса, 2025 жылдың қорытындысы бойынша ол 44%-ға дейін төмендеді.

Өткен жылы гүл өнімдерін экспорттаушылар арасында екінші орында Қытай болды. Жеткізу көлемі бойынша ол гүлдің «отаны» – Нидерландты басып озды. Былтырғы қаңтар-желтоқсан айларында Қытайдан Қазақстанға 2,7 мың тонна гүл әкелінді. Еліміздегі аталмыш тауар импортының құрылымында Қытайдың үлесі бір жылда 8%-дан 21,5%-ға дейін өсті. Бұған бағаны демпинг жасау есебінен қол жеткізілді: жеткізілімдер 2,4 есе артқанына қарамастан, қытай импортының ақшалай көлемі екі есеге қысқарды.

Кесілген гүлдер мен гүл қауыздарын басқа да ірі экспорттаушылар қатарында Нидерланд (1,7 мың тонна), Колумбия (778 тонна) және Кения (739 тонна) бар.

Ұлттық статистика бюросы жариялайтын кедендік статистика деректерінен Қазақстанға қандай гүлдердің көбірек импортталатынын көруге болады. Әрине, бұл тұрғыдан бірінші орында раушан гүлдері тұр. Өткен жылы елімізге көпшілік сүйетін осы гүлдердің 139,8 млн данадан астамы әкелінді, дегенмен бұл көрсеткіш 2024 жылмен салыстырғанда 12,2%-ға аз. Раушан гүлдері негізінен Эквадордан өте үлкен көлемде жеткізіледі. Ақшалай есептегенде оның импорты басқа түрлермен салыстырғанда ең жоғары соманы – 49 млн долларды құрады.

Импортталатын гүлдер арасында хризантемалар біршама төмен көрсеткіш көрсетті: 21 млн дана (минус 14,8%). Бұл гүлдер негізінен Нидерландтан жеткізілді. Өткен жылы Қазақстанға басқа гүл түрлерін жеткізу көлемі де қысқарды.

Елімізде гүл импорты көлемінің азаю үрдісі отандық өндірістің артуымен қатар байқалуда. Жергілікті жерде өз гүлдерін өсіру көлемі шынымен көбейген. Ұлттық статистикаға сәйкес, өткен жылы гүлдердің жалпы жиналымы 42,2 млн дананы құрады – бұл 2024 жылмен салыстырғанда 4,7%-ға көп.

Бұл динамика бір жыл аясында қарағанда мардымсыз көрінетіні анық Дегенмен көрсеткіштерді ұзақ кезеңде қарастырсақ, ауытқулар анағұрлым айқын болады. ҰСБ-ның көпжылдық деректері 2019 жылдан бері Қазақстанда гүлдердің жалпы жиналымы азайғанын көрсетеді. Ең төменгі көрсеткіш 2023 жылы: небәрі 10,8 млн дана тіркелді. 2024 жыл отандық гүл өсірушілер үшін шешуші кезең болды. Өңірлердің бірінде гүлдерді жылыжайларда өнеркәсіптік ауқымда өсіру басталды. Ал 2025 жыл осы оң динамиканы жалғастырды. Айта кету керек, жалпы гүл жинау көлемінің 90%-ы жылыжай өсімдіктеріне тиесілі.

Гүл өсіру ісі белсенді дамыған өңір – Алматы облысы екені мәлім болды, мұнда өткен жылы гүлдердің жалпы жиналымы 32,4 млн данаға жетті – бұл бір жыл бұрынғыдан 6,3 есе көп. Кезеңдік салыстыру соңғы бірнеше жылда отандық гүл өсіру құрылымы айтарлықтай өзгергенін аңғартады. Кейбір өңірлер (оңтүстік облыстар) өсімдік шаруашылығының бұл саласын белсенді дамыта бастаса, басқалары (солтүстік өңірлер), керісінше, гүлдердің жалпы жиналымын едәуір қысқартқан. Мысалы, Шығыс Қазақстан облысында осы жылдар ішінде гүлдердің жалпы жиналымы шамамен 16 есеге азайған, Ақмола облысында қысқару – 31,1%-ды, Қарағанды облысында 32%-ды құрады. 2019 жылы елдегі барлық гүлдердің шамамен үштен бірін өсірген Павлодар облысында бұл бизнес түрі мүлде тоқтаған.

Айта кету керек, Қазақстанның солтүстік өңірлерінде гүл бағасы өте жылдам қымбаттауда. Мысалы, былтыр желтоқсанында Павлодар облысында өсімдіктер мен гүлдерге арналған тұтыну бағаларының индексі 119,5%-ды құрады, бұл ретте республика бойынша орташа көрсеткіш 104,4% болды. Көршілес Солтүстік Қазақстан облысында да гүлдер айтарлықтай (21,2%-ға) қымбаттады. Бағаның айтарлықтай қымбаттауы Атырау облысында (22,3%-ға) және Батыс Қазақстан облысында (22,6%-ға) да байқалды. Оңтүстікте гүл бағасы баяу өсті. Өткен жылдың желтоқсанында оңтүстік өңірлер мен ірі қалаларда өсімдіктер мен гүлдер санатындағы тауарлардың қымбаттауы 1-2% шегінде болды.

Жалпы алғанда, сектордағы тұтыну бағаларының индексі өткен жыл бойы қалыпты деңгейде болып, 105-106% аралығында құбылып тұрды. Жыл соңында көрсеткіш төменгі шекке – 104,4%-ға тең болды.