Тұрғын үй кезегі қалай реттеледі – Отбасы банктің түсіндірмесі

Отбасы банкінде қазіргі уақытта тұрғын үй кезегі қалай қалыптастырылып жатқаны, деректерді тексеру не үшін жүргізіліп отырғаны және қаржы институты қандай шешімдер қабылдағаны түсіндірілді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі банктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

«Азаматтардан келіп түсіп жатқан өтініштерге және БАҚ-та тұрғын үйге кезекке қою мен оны бөлуге қатысты мәселелердің талқылануына байланысты Отбасы банкі төмендегіні хабарлайды. 2025 жылғы мамырдан бастап Отбасы банкі тұрғын үйге мұқтаж азаматтардың кезегін орталықтандырылған түрде жүргізіп, жалдамалы және несиелік тұрғын үйді бөлуді жүзеге асырып келеді. 2025 жылғы тамыз айында әкімдіктер банктің қарауына 642 мыңнан астам кезекте тұрған азаматтың деректерін тапсырды. Қазан айынан бастап мемлекеттік қолдауды әділ бөлу және мәліметтерді өзектендіру мақсатында осы базаны кезең-кезеңімен түгендеу басталды», – деп түсіндірді банкте.

Берілген ауқымды деректер талдау бұрын толық реттелмеген бірқатар жүйелі және өмірлік жағдайларды анықтады. Әңгіме қағаз түріндегі есептен электронды есепке көшу кезінде деректердің жоғалуы, тұрғылықты жердің ауысуы, жылжымайтын мүліктегі ең аз үлестердің болуы, отбасы құрамын қалыптастырудағы қателіктер, сондай-ақ әлеуметтік осал санаттағы азаматтардың – жетім балалардың, мүгедектігі бар адамдардың және олардың заңды өкілдерінің жағдайы туралы болып отыр.

Өтініштерді талдау қорытындысы бойынша Отбасы банкі бірқатар шешім қабылдады:

1. Тіркеу орнының ауысуына байланысты кезектен шығару (әсіресе балалар үйінің түлектері үшін)

Мәселе:

Жетім балалар мектепті бітіргеннен кейін оқу немесе жұмыс істеу үшін жиі басқа қалаға көшеді, тіркеу орнын өзгертеді немесе уақытша тіркеусіз қалады. Осыған байланысты олар тұрғын үйді бөлу кезінде бас тартуға тап болды.

Шешім:

Бұл санат үшін енді ағымдағы тіркеу емес, кезекке тұрған өңір ғана ескеріледі. Мұндай азаматтар тұрғын үйге мұқтаж ретінде тіркелген өңірде мемлекеттік қолдау алуға жіберіледі.

2. Тұрғын үйдегі тіпті азғантай үлестің өзі көмек алуға кедергі болды

Мәселе:

Пәтердегі ең аз үлестің өзі (мысалы, ата-анасының жекешелендірілген пәтерінде) бұрын жеңілдетілген ипотека немесе жалдамалы тұрғын үй алу құқығынан айырды.

Шешім:

2026 жылғы ақпаннан бастап үлестің болуы кедергі болмайды. Үлесі бар кезекте тұрған азаматтар жалдамалы тұрғын үй мен жеңілдетілген қарыздар ала алады.

3. Сатып алу-сату шартын бұзғаннан кейін кезектен шығару

Мәселе:

Егер адам несиелік немесе жалдамалы тұрғын үйден бас тартып, әкімдікпен жасалған шартты бұзса, жүйе мұны соңғы 5 жылда тұрғын үйі болған деп есептеп, оның мәртебесін тоқтататын.

Шешім:

Егер адам мұндай тұрғын үйде нақты тұрмаған болса (ипотека алмаған немесе жалдамалы тұрғын үй объективті себептермен сәйкес келмеген жағдайда) және әкімдікпен шартты бұзу туралы ресми келісім болса, адам қайтадан кезекке тұрып, мемлекеттік қолдау шараларын ала алады.

4. Қосалқы қарыз алушылар арасында жақын туыстардың болмауына байланысты бас тарту

Мәселе:

Кейбір кезекте тұрған азаматтардың (жетім балалар, мүгедектігі бар адамдар) жақын туыстары немесе талапқа сай табысы болмаған.

Шешім:

Оларға табыссыз біліктіліктен өтуге рұқсат етілді; үшінші тұлғалар қатарынан екі адамға дейін кепілгер-қосалқы қарыз алушы тартуға болады.

Бұл ретте олардың отбасының табысы тексерілмейді.

5. Бау-бақшалық үйінің болуына байланысты бас тарту

Мәселе:

Тұрғын жайы бар бау-бақшалық үйдің болуы заң бойынша тұрғын үй болып саналмаса да, бас тартуға негіз болған.

Шешім:

«Бау-бақшалық» учаскесінде бағбандық үйі бар тұлғалар кезекке тұрып, мемлекеттік қолдау ала алады.

6. Есепке қою кезінде жіберілген қателіктер (қате адамды тіркеу)

Мәселе:

Бұрын деректерді қолмен енгізу салдарынан кейде қамқоршылардың орнына қамқорлығындағы балалар немесе ата-аналардың орнына балалар тіркелген.

Шешім:

Қателіктерді өтініш, әкімдіктің хаты немесе сот шешімі негізінде түзетуге болады.

7. Отбасы құрамында бөгде адамдардың көрсетілуі

Мәселе:

Кейбір кезекте тұрған азаматтар жүйеде өздеріне туыс емес адамдардың көрсетілгенін анықтаған.

Шешім:

Мұндай тұлғалар өтініш пен растайтын құжаттар негізінде отбасы құрамынан шығарылады.

8. Облыстар мен қалалардың шекараларының өзгеруі

Мәселе:

2022 жылғы әкімшілік реформа нәтижесінде өңірге қатысты кейбір деректер өзектілігін жоғалтты.

Шешім:

Өтініш негізінде кезекке тұрған өңірді түзетуге рұқсат етілді.

9. Қазақстаннан тыс жердегі некелер мен балалар

Мәселе:

Шетел азаматтарымен некеге тұру немесе балалардың шетелге көшуі салдарынан жүйедегі деректер нақты жағдайға сәйкес келмеді.

Шешім:

Шетел азаматтары болып табылатын жұбайлар түгендеу және тұрғын үйді бөлу барысында отбасы құрамынан шығарылуы мүмкін.

10. Ескірген деректер бойынша тұрғын үй бөлу

Мәселе:

kezekte.kz сайтындағы ескі деректер бойынша тұрғын үй бөлу қателіктерге әкелді (мысалы, іс жүзінде жоқ үлкен отбасына пәтер бөлу), сондай-ақ «сәйкес» кезекте тұрған адамды ұзақ күтумен қатар жүрді.

Шешім:

Жалдамалы және кредиттік тұрғын үй тек түгендеуден өткен азаматтар арасында ғана бөлінетін болады.

«Біз кезектегі әрбір жазбаның артында отбасының тірі тарихы, оның үміті мен күткені тұрғанын түсінеміз. Біздің міндетіміз – әр жағдайды әділ қарастыру. Бұрын жүйе қателік жіберген жерде біз оны бүгін түзетуге міндеттіміз. Отбасы банкі адамдарды естиді және олардың өмірін нақты жақсартатын шешімдер қабылдауды жалғастырады», – деп атап өтті Отбасы банкінің басқарма төрағасы Ләззат Ибрагимова.

Отбасы банкі деректерді өзектендіру жұмыстарын жалғастырады және күрделі жағдайларды кешенді әрі жедел қарау үшін болашақта арнайы тұрғын үй комиссиясын құруды жоққа шығармайды.

Еске сала кетейік, шамамен 70 мың қазақстандық бұрын сатып алу құқығынсыз берілген жалдамалы тұрғын үйді жекешелендіре алады. Елде тұрғын үй құрылысының қарқыны үшінші жыл қатарынан жоспарланған көлемнен асып отыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша жоспарланған 19,2 млн шаршы метрдің орнына нақты пайдалануға берілген тұрғын үй көлемі 20,1 млн шаршы метрді құрады.