Қазақстанға 2030 жылға дейін агроөнеркәсіптік кешен үшін 63 мың маман қажет болады

2030 жылға қарай Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніне шамамен 63 мың маман қажет болады. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектеновтің саланы кадрлармен қамтамасыз ету жөніндегі депутаттық сауалға берген жауабында айтылған, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің орта мерзімді болжамына сәйкес, жалпы ел экономикасына 2030 жылға дейін 883 мың маман қажет болады. Оның ішінде 63 мыңы немесе 7%-ы агроөнеркәсіптік кешенге (АӨК) тиесілі.

Жауапта көрсетілгендей, агроөнеркәсіптік кешенге қажетті мамандардың 88%-ын – біліктілігі жоқ немесе жұмысшы кадрлар, ал 12%-ын жоғары білімді мамандар (7,6 мың адам) құрайды.

Үкіметте аграрлық бағыттар бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысының көлемі жыл сайын артып келе жатқаны атап өтілді. 2025 жылы «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар» бағыты бойынша 3 018 білім беру гранты қарастырылған. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 67 грантқа көп. «Ветеринария» бағыты бойынша 1 451 грант бөлінді, бұл 2024 жылғы көрсеткіштен 271 грантқа артық. Қосымша түрде 2023 жылдан бастап жергілікті атқарушы органдар ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша 310 грантты және ветеринария бойынша 92 грантты қаржыландырды. Бұған дейін аграрлық білімнің қолжетімділігін арттыру мақсатында да шаралар қабылданған: ауылдық квота 30%-дан 35%-ға дейін ұлғайтылды, ал аграрлық мамандықтарға түсу үшін ҰБТ-ның ең төменгі шекті балы 60-тан 50 балға дейін төмендетілді. 2026-2027 оқу жылына арналған мемлекеттік тапсырысты қалыптастыру мәселесі Парламент депутаттарының қатысуымен республикалық комиссияда қаралатын болады.

Жауапта шәкіртақы мәселесі де жеке қозғалды. 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар» және «Ветеринария» бағыттары бойынша білім алатын студенттердің шәкіртақысы 2024 жылмен салыстырғанда 20%-ға (ал 2020 жылмен салыстырғанда 100%-ға) ұлғайтылып, 52 372 теңгені құрады.

Салыстыру үшін: педагогикалық және медициналық бағыттардағы студенттер 84 000 теңге алады.

Үкіметте шәкіртақыны педагогикалық және медициналық мамандықтар деңгейіне дейін арттыру ҰБТ-ның шекті балын көтеруді талап ететіні түсіндірілді. Қазіргі уақытта ол педагогикалық бағыттар үшін – 70 балды, ал медициналық бағыттар үшін 75 балды құрайды. Қазір ең төменгі шек 50 балл болып белгіленген аграрлық мамандықтар бойынша шекті балды көтеру талапкерлердің оқуға түсу мүмкіндігін шектеуі мүмкін.

Сонымен қатар, шәкіртақыны арттыру республикалық бюджеттен қосымша шығындарды талап етеді. Осыған байланысты аграрлық мамандықтар студенттеріне төлем мөлшерін арттыру мәселесін 2028 жылдан кейін қарастыру ұсынылды.

Бұған дейін премьер-министр Олжас Бектенов жекелеген ірі жер иеленушілердің тек маусымдық жұмыс істейтінін, ал қалған уақытта ауылдарда жұмыссыздықтың өсетінін мәлімдеген болатын. Осыған байланысты 10 мың гектардан астам жері бар жер пайдаланушыларға мал шаруашылығын міндетті түрде жүргізу жөнінде талап қойылды. Талап орындалмаған жағдайда жерді алып қоюға дейінгі шаралар көзделген.