Shell Қазақстанға инвестиция салу мәселесінде күте тұрмақшы – Ваэль Саван

Қазақстан үкіметімен бірқатар маңызды мәселелер бойынша бірлескен кәсіпорындар серіктестері арасындағы келісімнің болмауы Shell компаниясының елге инвестиция көлемін ұлғайту ниетіне теріс әсер ететінін британдық мұнай-газ концернінің басшысы Ваэль Саван мәлімдеді, деп жазады Интерфакс-Қазақстан.

«Мен бірқатар мәселелер бойынша бірлескен кәсіпорындар серіктестері мен үкімет арасындағы келісімнің болмауынан көңілім қалды. Бұл, сөзсіз, Қазақстанға қосымша инвестициялар салуымызға деген тәбетімізге әсер етеді (…) Қазіргі кезеңде жағдайдың түбінде қалай шешілетіні туралы айқын түсінік пайда болғанға дейін күте тұрғанды жөн көреміз», – деді Ваэль Саван инвесторларға арналған телеконференция барысында.

Ол Shell компаниясының жағдайдың дамуын мұқият бақылап отырғанын және «Қазақстанда инвестициялар үшін айтарлықтай әлеует бар деп әлі де есептейтінін» атап өтті.

«Бірлескен кәсіпорындар (БК) шеңберіндегі жекелеген жобаларға келетін болсақ, мен оны БК-ның өз еркіне қалдырамын. Маңыздысы, олар серіктестердің ұстанымын консолидацияланған және біртұтас түрде ұсына алуы керек», - деп қосты концерн басшысы.

Бұрын БАҚ-та Стокгольм арбитражы Қазақстанның Қарашығанақ мұнай-газ кен орнын игеруші «Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг» (KPO) компаниясы қатысушыларымен дауына қатысты аралық шешім қабылдап, мемлекетке 2 млрд-тан 4 млрд долларға дейін өтемақы төлеуді міндеттегені хабарланған еді.

Қарашығанақ акционерлерімен арбитраж бойынша жағдайға түсініктеме бере келе, Қазақстан энергетика министрі Ерлан Аккенженов сот шешімі туралы ақпаратты растай да, жоққа да шығара алмайтынын айтты.

«Бірақ біз барлығымыз көріп, оқыған жарияланымдарға қарағанда, Қазақстанға 2 млрд-тан 4 млрд долларға дейін үкім шыққанын ескерсек, осы жаңалық негізінде мен бұл өте жақсы жаңалық деп есептеймін және ол үміт ұялатады. Және осы жаңалықтар негізінде бізде өте жақсы мүмкіндіктер бар деп ойлаймын», - деді елдің энергетика министрі.

Бұрын хабарланғандай, Халықаралық арбитраждық сот Қазақстан Үкіметінің елдегі ең ірі мұнай-газ кен орындарын игеретін операторлар – Қарашығанақ пен Қашағанға қатысты талаптарын қарау рәсімін 2024 жылдың жазында бастаған болатын. Қазақстан билігі осы кен орындардың операторларын рұқсат етілмеген шығындар жасады деп айыптаған. Атап айтқанда, Bloomberg мәліметі бойынша, Қазақстан Үкіметі Қарашығанақ серіктестері 3,5 млрд доллар көлеміндегі шығындарды шегермеуі керек деп есептейді. Кейін талап мөлшері 6 млрд долларға дейін ұлғайтылды. Қазақстан тарапының мәлімдеуінше, Қарашығанақ және Қашаған акционерлерімен даулар коммерциялық сипатта болып, «ешқандай жағдайда инвестициялық құрамына әсер етпейді». Энергетика министрі Ерлан Аккенженов Астана Қарашығанақ консорциумына қарсы талап бойынша арбитраж сотының шешімін 2025 жылдың желтоқсанында күткенін айтқан.

Қарашығанақ кен орны әлемдегі ең ірі кен орындардың бірі болып табылады. Ондағы мұнай қоры 1,2 млрд тонна, газ қоры 1,35 трлн текше метрді құрайды. 1997 жылы қол қойылған және 40 жылға есептелген ӨКК (Өндіріс бойынша қосымша келісім) бойынша Қарашығанақты игеру, құрамында Shell (29,25%, «Би Джи Карачаганак Лимитед» аффилиирленген компаниясы арқылы үлеске ие), Eni (29,25%), Chevron (18%), «ЛУКОЙЛ» ҰК, «ҚазМұнайГаз» (10%) бар халықаралық KPO консорциумы арқылы жүзеге асырылады.