Қазақстанда өмірлік маңызды дәрілердің тек 37%-ы ғана өндіріледі

Қазақстанда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұсынған өмірлік маңызы бар препараттар тізіміндегі дәрілердің 37%-ы өндіріледі. Биыл тағы 460 атаулы медикамент шығаруды көздейтін тоғыз жаңа инвестициялық жоба қарастырылып жатыр. Бұл туралы Үкімет отырысында Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова хабарлады, деп мәлімдейді Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

Инвестициялық штаб 103 млрд теңге көлеміндегі инвестициялармен биофармацевтикалық кешен салу жөніндегі инвестициялар туралы келісім жобасын мақұлдады, инвестор – Khan Tengri Biopharma.

«Жоба аясында белсенді фармацевтикалық ингредиенттер өндірісі жоспарланған. Фармацевтика өнеркәсібін жүйелі дамыту үшін 2026-2030 жылдарға арналған кешенді жоспардың жобасы әзірленді, ол қазақстандық тауар өндірушілерді одан әрі қолдау және олардың позицияларын күшейту жөніндегі шараларды қамтиды», - деп нақтылады Денсаулық сақтау министрлігінің басшысы.

Ол Қазақстанда 43 дәрілік затты өндіретін 200 отандық тауар өндіруші бар, ал қалғандары медициналық бұйымдарды шығарады деп түсіндірді.

«Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша қазақстандық кәсіпорындар өндіріс көлемін 11,7%-ға ұлғайтып, 156,6 млрд теңгеге жеткізді. Көрсеткіштердің жаңа өндіріс желілерін іске қосудың нәтижесінде өсті», - деп нақтылады ол.

Бірыңғай дистрибьютордың сатып алуларында қазақстандық препараттардың үлесінің тұрақты өсуі байқалады. Өткен жылмен салыстырғанда сатып алу көлемі 16%-ға ұлғайып, 170 млрд теңгеге жетті.

«2026 жылдан бастап оқшаулау тереңдігіне, технологиялар трансфертіне және экспорттық әлеуетті дамытуға қойылатын талаптарды көздейтін ұзақ мерзімді шарттар жасасудың жаңартылған ережелері күшіне енеді. Тиісінше, шарттарды жасасу мерзімдері жоғарыда аталған шарттарды ескере отырып: 5 жылдан бастап және одан жоғары болып белгіленеді», - деп атап өтті министр.

Оның айтуынша, ішкі өндіріс нарығы кеңейген сайын жекелеген жағдайларда ұзақ мерзімді шарттар толыққанды нарықтық бәсекелестіктің дамуын шектейді.

«Осыған байланысты қазақстандық өнім өндірушілер арасында бәсекелес орта құру жоспарланып отыр. Егер бірыңғай дистрибьютордың сатып алуында қазақстандық тауарлардың үлесі 30% болса, медициналық ұйымдардың өздігінен сатып алуында олардың үлесі 10%-дан аз болды. Екі және одан да көп қазақстандық медициналық фармацевтика өнеркәсібінің өндірушілері шығаратын тауарларға ұлттық режимнен алып тастау тетігін қолдану ұсынылады, бұл белгілі бір тауарлар номенклатурасын тек қазақстандық өндірушілерден сатып алуға мүмкіндік береді», - деп хабарлады Ақмарал Әлназарова.

Бұдан бөлек, МӘМС және ККТМК шеңберінде сатып алынатын дәрілік заттарды өндіру кезінде пайдаланылатын импортталатын субстанциялар мен шикізатты ҚҚС-тан босату бойынша Үкімет қаулысының жобасы әзірленді.

Еске салсақ, «СК-Фармация» 2026 жылға 2000-нан астам дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алады – бұл 2025 жылғыдан 7,2%-ға көп.

2022-2024 жылдары бірыңғай дистрибьютор амбулаториялық көмек аясында 207 препаратты сатып алуды кешіктірген және 164 препаратты сатып алмаған. 2024 жылы препараттардың тек 9%-ы ғана өндірушілерден тікелей сатып алынған. Сондай-ақ, дистрибьютор жүйелі түрде «СТ-KZ» сертификаты жоқ дәрі-дәрмектерді сатып алған, бұл үш жылда 258 млрд теңгені құрады. Бұдан басқа, Антикор «СК-Фармация»-дағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туралы хабарлады. Мәжіліс депутаты Бақытжан Базарбек «СК-Фармация» ЖШС-нің экс-басшылығын қылмыстық жауапкершілікке тартуды талап еткен болатын.