Қазақстанда макроэкономикалық тұрақтандыру бағдарламасы іске қосылады

Үкімет отырысында халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған макроэкономикалық тұрақтандыру бағдарламасы таныстырылды. Оны жиын барысында вице-премьер – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин таныстырды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

«Сіздердің қарауыңызға үкіметтің, Ұлттық банктің және ҚҚҚА-ның 2026–2028 жылдарға арналған макроэкономикалық тұрақтандыру және халықтың әл-ауқатын арттыру бойынша бірлескен іс-қимылдар бағдарламасының жобасы ұсынылып отыр. Бағдарламаның негізгі басымдығы – экономиканың сапалы әрі тұрақты өсуін және инфляцияның төмендеуін қамтамасыз ету арқылы халықтың нақты табысын арттыру», – деді ол.

Бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін бағдарламада экономикалық саясаттың негізгі бағыттары бойынша бірқатар шаралар мен құралдар қарастырылған.

«Биыл экономиканың сапалы өсімі жалғасуда. Он айдың қорытындысы бойынша өсім 6,4%-ды құрады. Нақты сектордағы өсім – 8,2%, қызмет көрсету саласы 5,3%-ға ұлғайған. Ең жоғары өсімді көлік қызметтері, құрылыс және тау-кен өнеркәсібі көрсеткен. Сауда 9%-ға, өңдеу өнеркәсібі – 5,8%-ға, ауыл шаруашылығы – 5,4%-ға өскен», – деп атап өтті министр.

Өңдеуші өнеркәсіпте машина жасау өндірісінде 11,5% өсім, оның ішінде автомобиль жасауда – 13,3% өсім қамтамасыз етілді; азық-түлік өнімдері – 9,1%-ға, сусындар – 8,7%-ға, химия өнеркәсібі – 10,9%-ға, мұнай өңдеу – 6,3%-ға, металл бұйымдары – 14,1%-ға артты.

«Экономиканың сапалы өсуі үшін басымдық шикізаттық емес секторларды дамытуға, еңбек өнімділігін арттыруға, технологиялық жаңғыртуға және экономиканы цифрландыруға беріледі. Жыл сайын өңдеу өнеркәсібі мен АӨК-де 100-ден аса инвестициялық жобаны іске қосу жоспарланып отыр. Металлургия, машина жасау, мұнай-газ химиясы және АӨК салаларындағы жоғары қайта өңдеу деңгейіндегі 17 ірі жобаны жүзеге асыру жалғасады», – деді вице-премьер.

2029 жылға дейінгі Ұлттық инфрақұрылымдық жоспарды іске асыру маңызды рөл атқаратын болады. Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жобаны іске асырудың қарқынды кезеңі басталмақ.

«2026–2028 жылдары экономикалық өсім жылына кемінде 5% деңгейінде сақталады. Өсім сапасын бағалау кезінде Үкімет ЖІӨ құрылымындағы салалардағы өсіммен ғана шектелмейді. Өсімге адам капиталы, негізгі капитал, табиғи ресурстар, еңбек өнімділігі және технологиялар сияқты маңызды факторлардың қосқан үлесі ескерілетін болады. Осыған байланысты экономикалық өсімді әлеуетті ЖІӨ бойынша декомпозициялау өзекті болып отыр», – деп атап өтті Серік Жұманғарин.

«Жиынтық өнімділік» – өсімнің аса маңызды факторы болып табылады. Ол өнім өндіру үдерісінде еңбек пен капитал сияқты барлық өндіріс факторларының қаншалықты тиімді пайдаланылатынын көрсетеді.

«Жиынтық өнімділіктің артуы тиімділіктің жақсарғанын және технологиялық прогресті білдіреді. 2001–2024 жылдар аралығында оның экономика өсіміне орташа үлесі 2,4 пайыздық тармақты құрады. Капиталдың үлесі – 1,8 пайыздық тармақ, еңбек үлесі – 1,3 пайыздық тармақ. Басымдық – еңбек өнімділігін арттыру, тиімді жұмыспен қамту және капиталдың технологиялық деңгейін көтеру арқылы ұзақ мерзімді өндірістік әлеуетті ұлғайту болмақ. Бұл өз кезегінде ЖІӨ өсімі мен жалақы өсімі арасындағы алшақтықты біртіндеп жоюға мүмкіндік береді», – деді Ұлттық экономика министрі.

Ұлттық экономика министрлігі Халықаралық валюта қорымен бірге осы факторлардың ЖІӨ өсіміне қосқан үлесін заманауи әдістер арқылы тұрақты түрде бағалап отырмақ.

«Инвестицияларды ұлғайту қажеттілігі және жоғары пайыздық мөлшерлемелер жағдайында екінші деңгейлі банктер мен «Бәйтерек» холдингі нақты секторды несиелеудің негізгі көздеріне, сондай-ақ экономиканың өсу нүктелерін және салалардың көшбасшыларын қаржыландырудың басты арналарына айналады. Белсенді экономикалық өсу саясатын жүзеге асыру үшін «Бәйтерек» холдингінің рөлі күшейтіледі», – деді ол.

Холдингтің қызметі бөлуші модельден стратегиялық инвестициялық қызметке көшіріледі. Бүгінде холдинг ұлттық инвестициялық құрылым ретінде трансформацияланған.

«Холдинг ұлттық экономика үшін ең жоғары мультипликативті әсер беретін 15–20 жүйе құраушы жобаны жүзеге асыруға назар аударады. Қаржыландырудың басым бағыттары – ТМК, машина жасау, энергетика, инфрақұрылым, туризм, АӨК, тамақ өнеркәсібі, химия, мұнай-газ химиясы, агрохимия, құрылыс материалдары. Холдингтің 2026 жылғы жобалар портфелінде 42% – химия және мұнай-газ химиясы, 19,6% – көлік және логистика, 12,1% – энергетика, 7,1% – ТМК, 6,4% – АӨК және тамақ өнеркәсібіне тиесілі», – деді Серік Жұманғарин.

Осы мақсатта 2026–2028 жылдары Үкімет «Бәйтерекке» республикалық бюджет параметрлеріне сәйкес 1 трлн теңгеге дейін қаржы бөлуді жалғастырады. Одан кейін басымдық екінші деңгейлі банктердің ресурстарын тартуға берілмек.

«Инвестициялардың өсуін ынталандыру үшін жаңа инвестициялық циклды іске қосуға бағытталған жүйелі шаралар қабылданады. Бұл ретте инвестициялау процесін жеңілдетіп, барлық кезеңдерінің ашықтығын қамтамасыз ететін ұлттық цифрлық инвестициялық платформа пайдаланылады. Жаңа тәсіл енгізілуде, оның негізінде «инвестицияларға тапсырыс» қағидаты жатыр», – нақтылады ол.

Басымдыққа ие салалардағы құны 29,5 млрд теңгеден асатын жобалар үшін заңнаманың 25 жыл бойы тұрақтылығын қамтамасыз ететін инвестициялық келісімдер жасалады.

«Шетелдік инвестицияларды тарту үшін АХҚО әлеуеті де пайдаланылатын болады. Маңызды МЖӘ жобаларын әзірлеу және іске асыруға халықаралық қаржы ұйымдары тартылмақ. Нәтижесінде 2028 жылға қарай негізгі капиталға салынатын инвестициялар үлесі ЖІӨ-нің 21%-ына дейін өседі», – деп түйіндеді министр.

Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін аналитик Қазақстанда нақты жалақының төмендеуі байқалатынын, бұл экономикалық өсімнің сапасыздығын көрсететінін мәлімдеген болатын.