Өнімді сапалы сақтау үшін не істейміз?

Астық және майлы дақылдар өндірісінің өсуі аграрлық сектор инфрақұрылымына қойылатын талаптарды біртіндеп өзгертіп келеді. Егін көлемі артқан сайын, егін жинаудан кейінгі астықты сақтау мен кептіруден бастап өңдеу технологиялары барған сайын маңызды бола түсуде.

Соңғы жылдары Қазақстанның агроөнеркәсіптік секторы тұрақты өсім көрсетіп келеді. Елде астықтың мол өнімі жиналуда, ал ауыл шаруашылығы өндірушілері егіс алқаптарын әртараптандыруды күшейтіп, майлы дақылдарға (күнбағыс, зығыр және рапс) арналған алаңдарды көбейтіп жатыр. Салалық сарапшылардың деректеріне сәйкес, соңғы жылдары астықтың жалпы түсімі 25 млн тоннадан асады, ал майлы дақылдар өндірісі де тұрақты өсім көрсетуде.

Мұндай өндіріс көлемінде егін жинаудан кейінгі өңдеу инфрақұрылымының маңызы арта түседі: астықты тазарту, кептіру және сақтау. Дәл осы кезеңде өнімнің сапасы мен оның нарықтық құны қалыптасады.

Егін көлеміне әрдайым ілесе бермейтін инфрақұрылым

Салалық ұйымдардың деректеріне сәйкес, Қазақстандағы астық сақтау қуатының жалпы көлемі шамамен 30 млн тоннаны құрайды. Бұған лицензияланған астық қабылдау кәсіпорындары мен ауыл шаруашылығы өндірушілерінің сақтау қуаттары кіреді.

Ресми түрде бұл көрсеткіш өндіріс көлемімен шамалас. Алайда іс жүзінде сақтау инфрақұрылымы маусым кезінде жоғары жүктемемен жұмыс істейді. Егін жинау науқаны қысқа мерзімде өтеді, ал солтүстік өңірлердегі ауа райы жағдайлары астықтың ылғалдылығының жоғары болуына жиі әкеп соғады.

Осыдан соң өнімнің едәуір бөлігі жедел түрде егін жинаудан кейінгі өңдеуді қажет етеді. Тиімді тазарту және кептіру жүйелері болмаса, астық сапасын жоғалтуы мүмкін, бұл өз кезегінде өнім бағасына да, оны сақтау мүмкіндігіне де тікелей әсер етеді.

Астық кептіргіштер – тізбектегі аса маңызды элемент

Астықты кептіру – егін жинаудан кейінгі өңдеудің ең технологиялық күрделі кезеңдерінің бірі.

Егер астық сақтау қоймасына жоғары ылғалдылықпен түссе, бұл оның өздігінен қызуына, сапасының төмендеуіне және өнімнің жоғалуына әкелуі мүмкін. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары үшін бұл тікелей экономикалық тәуекелдерді білдіреді.

Заманауи кептіру кешендері астықтың ылғалдылығын сақтау стандарттарына дейін төмендетуге, егін жинаудан кейінгі шығындарды азайтуға және өнім сапасын тұрақтандыруға мүмкіндік береді. Сондықтан кептіру жабдықтарын жаңғырту элеватор инфрақұрылымын жаңартудың ең сұранысқа ие бағыттарының біріне айналып отыр.

Импорттық жабдықтан жергілікті шешімдерге дейін

Ұзақ уақыт бойы элеваторлар мен астық кептіру кешендеріне арналған жабдықтардың едәуір бөлігі Қазақстан нарығына шетелден жеткізілетін. Алайда біртіндеп аграрлық инфрақұрылым нысандарын жобалайтын және салатын жергілікті инженерлік компаниялар сегменті дамып келеді.

Атап айтқанда, EVS Engineering инженерлік компаниясы астық кешендерін, оның ішінде астық кептіру жүйелері мен егін жинаудан кейінгі өңдеу желілерін жобалау және салумен айналысады. Сондай-ақ ол шахталық кептіргіштер мен тасымалдау жабдықтарын өндіреді.

«Бүгінде егін жинаудан кейінгі өңдеу астық өндірісіндегі технологиялық тізбектің негізгі кезеңдерінің біріне айналып отыр. Қысқа егін жинау науқаны жағдайында кептіру кешендерінің тиімділігі өнімнің сақталуына және оның кейінгі сапасына тікелей әсер етеді. Сонымен қатар қазіргі таңда қазақстандық өндірушілердің заманауи шешімдері технология деңгейі мен сенімділігі жағынан импорттық жабдықтармен бәсекеге түсе алады. Мысалы, біздің астық кептіру кешендеріміз сапасы жағынан шетелдік баламалардан кем түспейді, сонымен бірге бағасы қолжетімді әрі пайдалану тұрғысынан тиімді», – дейді EVS Engineering компаниясының басшысы Вячеслав Бобрышев.

Мұндай инженерлік компаниялардың дамуы кең ауқымды үрдісті көрсетеді: аграрлық сектор Қазақстанның ауыл шаруашылығы жағдайларына бейімделген технологиялық шешімдерге тұрақты сұраныс қалыптастыра бастады.

Аграрлық экономиканың жаңа инфрақұрылымы

Астық және майлы дақылдар өндірісі өскен сайын, өнімді өңдеу мен сақтау инфрақұрылымын жаңғырту агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақты дамуының негізгі факторларының біріне айналуда.

Элеваторларға, кептіру кешендеріне және технологиялық өңдеу желілеріне салынған инвестициялар шаруашылықтарға егін шығынын азайтуға, өнім сапасын арттыруға және нарықпен икемдірек жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Сондықтан жергілікті инженерлік шешімдерді дамыту біртіндеп тек импортты алмастыру мәселесі ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның аграрлық секторын технологиялық жаңғыртудың маңызды элементіне айналып келеді.