Конституциялық сот президенттік мерзімдердің есебіне қатысты нормаларды түсіндірді
Сот жаңа Конституциядағы бірқатар баптарға ресми түсіндірме берді
Қазақстан Республикасының Конституциялық соты президенттің өтініші бойынша жаңа Конституцияның бірқатар баптарына ресми түсіндірме берді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы Конституциялық соттың баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
«Қазақстан Республикасының Конституциялық соты Қазақстан Республикасы президентінің 2026 жылғы 15 наурыздағы Қазақстан Республикасы Конституциясының 43-бабының 1-тармағын, 72-бабының 2 және 3-тармақтарын, 83-бабының 1-тармағын және 84-бабының 3-тармағын ресми түсіндіру туралы өтінішін қарап, мынадай сұраққа жауап берді: «1995 жылғы 30 тамыздағы Конституцияға сәйкес лауазым атқарып отырған адамдар 2026 жылғы 15 наурыздағы Қазақстан Республикасы Конституциясының 43-бабының 1-тармағында, 72-бабының 2 және 3-тармақтарында, 83-бабының 1-тармағында және 84-бабының 3-тармағында көрсетілген лауазымдарға сайлана немесе тағайындала ала ма?»», – деп түсіндірді сот.
Конституциялық сот аталған конституциялық нормалардың мазмұнына сәйкес, онда көзделген шектеулер адамның тиісті лауазымға тек қолданыстағы Конституцияда және соған сәйкес қабылданған нормативтік құқықтық актілерде белгіленген тәртіппен бұрын сайланғаны немесе тағайындалғаны фактісімен ғана байланысты екенін атап өтті.
Қолданыстағы Конституцияда 1995 жылғы Ата заң қолданыста болған кезеңде атқарылған лауазым мерзімдерін немесе сол кезеңдегі сайлану не тағайындалу фактілерін есепке алуды көздейтін нормалар жоқ.
«Тұлғаның 1995 жылғы Конституция қолданыста болған кезеңде аталған лауазымдардың бірін атқаруының өзі 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес оны осы лауазымға сайлауға немесе тағайындауға конституциялық-құқықтық кедергі болып табылмайды», – делінген хабарламада.
Президенттің өтінішін қарау қорытындысы бойынша Конституциялық сот мынадай ресми түсіндірме берді:
- 2026 жылғы Конституцияның 43-бабының 1-тармағы, 72-бабының 2 және 3-тармақтары, 83-бабының 1-тармағы және 84-бабының 3-тармағы 1995 жылғы Конституцияға сәйкес аталған лауазымдарды атқарып отырған адамдардың 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін осы лауазымдарға сайлануына немесе тағайындалуына мүмкіндік береді деп түсіндіріледі;
- аталған конституциялық нормаларда белгіленген шектеулерді қолдану мақсатында мұндай тұлғалардың 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті лауазымдарға сайлануы немесе тағайындалуы алғашқы сайлану немесе тағайындалу болып есептеледі.
Еске салайық, 2026 жылғы 15 наурызда Қазақстанда жалпыхалықтық референдум өтіп, оның қорытындысында жаңа Конституция қабылданды. Жаңартылған Ата заң 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді.
Жаңа Конституциядағы негізгі өзгерістердің бірі – Сенаттың таратылып, бір палаталы Құрылтайдың құрылуы. Заң шығару өкілеттігі берілген жаңа жоғары өкілді органның құрамына өкілеттік мерзімі бес жыл болатын 145 депутат кіреді. Құрылтай депутаттарының сайлауы 2026 жылғы 23 тамызға белгіленген.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
