Үкіметте Салық кодексіне қандай өзгерістер қарастырылып жатыр

Салық кодексін енгізу жөніндегі Жобалық кеңсенің жұмысының алдын ала қорытындылары премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен сегізінші отырыста қаралды, деп хабарлайды Primeminister.kz.

Жалпы алғанда, Жобалық кеңсенің отырыстарында Салық кодексінің нормаларын енгізуге байланысты 60 мәселе қаралған. Атап айтқанда, денсаулық сақтау саласында дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды импорттау кезінде қосылған құн салығын (ҚҚС) қолдану және сирек кездесетін (орфандық) әрі әлеуметтік маңызы бар дәрілерді ҚҚС-тан босату жөніндегі өзгерістерді ведомстволық нормативтік актілерге енгізу жұмыстары аяқталуға жақын. Биылғы 13 ақпанда Денсаулық сақтау министрлігінің дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға ҚҚС-ты есепке алмай шекті бағаларды белгілеу туралы бұйрығы қабылданды.

Өнеркәсіп және құрылыс, энергетика, қаржы министрліктері, Табиғи монополияларды реттеу комитеті және «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры сатып алу қағидаларына өзгерістер енгізу мәселесін пысықтауда. Бұл өзгерістер жеңілдетілген декларация негізіндегі арнайы салық режимін қолданатын салық төлеушілерден тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алу бөлігін қамтиды. Әңгіме салық заңнамасының сақталуын, өндірістік процестердің тұрақтылығын және квазимемлекеттік компаниялардың шығындарын арттырмай бәсекелі ортаны қолдауға бағытталған тетіктер туралы болып отыр. Салық кодексінің идеологиясына сүйене отырып, тиісті өзгерістерді әзірлеудің бірыңғай негізін Ұлттық экономика министрлігі қалыптастыруда.

Ал қалған мәселелер – «таза парақтан» әкімшілендіруді бастау, салық режимдерін өзгерту, қаржы секторы, ИСНА жүйесінің жұмысы және басқа да бағыттар бойынша – жедел тәртіпте шешілді.

Салық кодексіне өзгерістер енгізуді талап ететін мәселелер тізбесіне мыналар енгізілді:

1. Мүгедектік тобы өзгерген кезде жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша шегерімді қолдану

Салықтық шегерім мөлшері мүгедектік тобына байланысты (5000 немесе 882 АЕК). Егер жыл ішінде мүгедектік тобы өзгерсе, қандай мөлшердегі шегерім қолданылатыны туралы мәселе туындайды.

Ұсыныс бойынша, жыл ішінде мүгедектік тобы өзгерген жағдайда «жұтылу» қағидаты бойынша ең жоғары шегерім – 5000 АЕК қолданылатыны туралы норманы бекітіп (Салық кодексінің 404-бабы), норманың редакциясын нақтылау көзделеді.

2. Қарыздар бойынша сыйақыларға электрондық шот-фактура (ЭСФ) жазу талабын алып тастау

Несиелер, қарыздар және шағын несиелер бойынша сыйақылар айналымы ҚҚС-тан босатылған (Салық кодексінің 474-бабы). Алайда редакциялық дәлсіздіктерге байланысты олар ЭСФ талап етілмейтін операциялар тізіміне енгізілмеген.

Сондықтан мұндай операциялар бойынша ЭСФ жазу талабын алып тастау және бұл норманы 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап кері күшпен қолдану ұсынылады.

3. Салық құпиясына жатпайтын мәліметтер тізбесін кеңейту

Салық құпиясынан мынадай мәліметтерді алып тастау ұсынылады:

әлеуметтік төлемдер сомалары туралы мәліметтер;

әлеуметтік төлемдер бойынша берешек туралы мәліметтер;

салық төлеушінің кейбір тіркеу деректері.

Бұл өзгерістер әкімшілендіруді цифрландыруға және әлеуметтік міндеттемелерді орындауды жеңілдетуге бағытталған. Осыған байланысты Салық кодексінің 45-бабына түзетулер енгізу қажет.

4. Әуе тасымалы үшін жанар-жағармай материалдарын (ЖЖМ) импорттағанда ҚҚС-тан босату кезінде әкелуді растау

Салық кодексі әуе тасымалдары үшін ЖЖМ импортын ҚҚС-тан босатады (479-бап). Алайда қолданыстағы тұжырымдама дипломатиялық өкілдіктер арқылы әкелуді растауды талап етуі мүмкін, бұл баптың басқа тармақшасына қатысты.

Сондықтан норманы нақтылап, түрліше түсіндіруді болдырмау ұсынылады.

5. Энергетикалық сусындарды экспорттауды акцизден босату

Қазіргі уақытта акцизделетін тауарларды экспорттау акцизден босатылады. Алайда тапсырыс берушінің шикізатын өңдеу кезінде дайын өнімді шикізат иесіне берген сәтте, тіпті ол кейін экспортталса да, акциз өңдеушіде туындайды.

Осыған байланысты, егер өнім кейін экспортқа жіберілсе, мұндай өнімді беру операциясын акцизден босату ұсынылады. Ұқсас механизм қазірдің өзінде мұнай өнімдеріне қолданылады.

6. Пайдалы қазбаларды өндіру салығын өндіру орны бойынша есепке алу

Бюджет кодексі жалпы таралған пайдалы қазбалар бойынша пайдалы қазбаларды өндіру салығы өндіру нысаны орналасқан жердің бюджетіне аударуды көздейді.

Ал Салық кодексі бұл салықты жер қойнауын пайдаланушы тіркелген жер бойынша төлеуді қарастырады.

Осыған байланысты нормаларды сәйкестендіру үшін Салық кодексіне және есептілік нысандарына өзгерістер енгізу ұсынылады.

Бұған дейін Қазақстанның Салық кодексіне тағы да жаңа түзетулер енгізілетіні хабарланған. Өзгерістер пакетін жыл соңына дейін дайындау жоспарланып отыр.

Биылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексі күшіне енді.

2025 жылғы 18 шілдеде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Салық кодексіне және оған ілеспе «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңға қол қойды.

Құжат қосылған құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесін арттыруды және оны есепке қою шегін 10 000 айлық есептік көрсеткішке дейін төмендетуді көздейді.