Таяу Шығыстағы соғыс салдары: Қазақстанда авиабилеттер қымбаттай ма?

Таяу Шығыстағы геосаяси жағдайдың ушығуы әлемдік авиация нарығына үлкен соққы болып тиді. Әуе кеңістігінің жабылуы, маршруттардың өзгеруі және жанармай бағасының құбылуы Қазақстанның авиация саласын да айналып өтпеді. Авиация сарапшысы Абыл Кекілбаев қазіргі жағдайға талдау жасап, соғыстың отандық әуе компанияларына, әуежайларға және жолаушылардың қалтасына қалай әсер ететінін айтып берді, деп хабарлайды QazMonitor.

Маршруттардың өзгеруінен Қазақстанға пайда бар ма?

Қазіргі уақытта Иран мен Израиль арасындағы қақтығысқа байланысты ұшақтар қауіпті аймақтарды айналып ұшуға мәжбүр. Бұл рейстердің ұзақтығын арттырып, әуе компанияларының шығынын көбейтті. Сарапшының пікірінше, бұл жағдайдан Қазақстан авиациясы транзиттік тұрғыдан еш пайда көрмейді.

«Бізде ешқандай өзгеріс болмайды. Flightradar картасын көрсеңіз, ұшақтардың көбі Ауғанстан, Өзбекстан, Түркменстан арқылы, ал Каспий жақтан Әзірбайжан, Түркия арқылы өтіп жатыр. Ағынның бәрі солай ауысып кетті. Қазақстанға ол ұшақтар соқпайды. Иә, бірен-саран авиакомпаниялар ұшуы мүмкін, бірақ ол уақытша мәселе», – дейді Кекілбаев.

Оның сөзінше, қазір ең көп шығынға авиакомпаниялар мен туристік компаниялар батып отыр.

«Мысалы, біздің Air Astana және басқа де әуе компанияларымыз үлкен шығынға түседі. Ол шығын тек рейстің өзі емес, жолаушыларды орналастыру мен тамақтандыру мәселесін де қамтиды. Сақтандыру мәселесі шешілгенімен, дәл қазір қаражат авиакомпаниялар мен туристік фирмалардан шығып жатыр. Ернең ол шығынды бәрібір жабу керек болады. Мәселен, Парсы шығанағында 8,5 мың Қазақстан азаматы бар деген ресми ақпарат таратылды. Бұл – үлкен көрсеткіш. Осыншама адамға билет сатып алып, тамақтандырып, қонақүйін төлеу – оңай емес. Қазір кейбір банктер өз клиенттеріне қаражат бөлу мәселесін қарастырып жатыр. Бірақ ол шығын болған соң, ертең оны басқа бір жерден қайтару мәселесі туындайды», – деп қосты ол.

Билет құны қымбаттауы мүмкін

Сарапшының пікірінше, жолаушылар үшін ең өзекті мәселе – билет құнының өсуі болмақ. Бұл тек жанармайға ғана емес, авиакомпаниялардың қазіргі шығындарын өтеу амалдарына да байланысты.

«Алда билет бағасы қымбаттауы мүмкін. Қазір жолаушыларды елге алып келу үшін ұшатын ұшақтың шығындары басқа рейстер есебінен жабылатыны белгілі. Мысалы, отандастарымызды қайтаратын ұшақ Дубайға бос ұшады. Сол қаржыны авиакомпанияларға біреу жаба ма, әлде олар алдағы уақытта тарифтер арқылы қайтара ма? Бәрібір айналып келгенде, бұл бағаның көтерілуіне алып келуі мүмкін. Қазір авиа компаниялар миллиондаған шығынға батып жатыр. Алайда дәл қазіргі басты мақсатымыз – жолаушыларды аман-есен елге қайтару», – деді сарапшы.

Бұдан бөлек, мұнай бағасының құбылуы авиаотын құнына тікелей әсер етеді.

«Мұнай бағасы қазірдің өзінде 80 долларға жетті. Бұл авиаотынның да бағасы сол мөлшерде көтеріледі деген сөз. Мұнай мен әуе отынының бағасы – тікелей байланысты. Бір-екі аптада баға коррекциясы өткенше, бұл жағдай әуе тасымалының тарифтеріне әсер етеді. Себебі авиаотын бағасы билет құнының негізгі бөлігін айқындайды», – деп түсіндірді Абыл Кекілбаев.

Жанама шығындар: Әуежайлар мен сақтандыру

Дағдарыс тек ұшу кестесіне ғана емес, әуежайлар мен қызмет көрсету саласына да үлкен салмақ салып отыр. Әуежайларда қалып қойған жолаушыларға қызмет көрсету экономикалық жүктемені арттырады.

«Авиакомпаниялардан бөлек, қазір салмақтың бәрі әуежайларға түсіп жатыр. Олар күнделікті табысын таба алмай, шығындары еселеп өсті. Әуежайлар жолаушыларға көрсететін қызметі арқылы табатын табысын енді авиакомпанияларға жүктеуі мүмкін», – деп толықтырды ол.

Сондай-ақ сарапшы бұл жағдай ұшақты лизингке беретін компанияларды да шығынға батыруы мүмкін екенін, сондай-ақ шетелде оқитын студенттердің отбасыларына да қосымша салмақ салатынын атап өтті.

Абыл Кекілбаевтың болжамынша, Парсы шығанағындағы жағдайдан кейін туристік ағын Түркия, Тайланд, Вьетнам бағытына ауысуы мүмкін. Сондықтан бұл бағыттардағы әуе билеттері де қымбаттауы ықтимал.

Осылайша, Таяу Шығыстағы жағдайдың тұрақсыздығы Қазақстан авиациясы үшін ұзақ мерзімді экономикалық сынақ болмақ. Жолаушылар үшін бұл алдағы уақытта билет құнының өсуімен және рейстердің ұзаруымен көрініс табуы мүмкін.