Төлем ұйымдары банктерге бәсекелес бола алады
Компаниялар қаржылық есептілікті және оның міндетті жыл сайынғы сыртқы аудитін ұсынуға міндетті болады
Елдің қаржы нарығында жаңа ойыншылар – бірінші санаттағы төлем ұйымдары пайда болады. Бұл туралы Ұлттық банктің Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы тілшісінің сауалына берген жауабында хабарланды. Ұлттық банк төлем сегменті мен цифрлық активтер нарығын кешенді дамыту үшін заманауи қаржылық экожүйені қалыптастыру жұмысын жалғастыруға ниетті.
ҚРҰБ хабарлағандай, бүгінгі таңда банктік емес төлем ұйымдары сегментінде 130-дан астам субъект тіркелген. Соңғы бірнеше жылда олардың айналымы 2018 жылғы 1,5 трлн теңгеден 2025 жылы шамамен 10 трлн теңгеге дейін өсті.
Банктік емес төлем қызметтерін провайдерлер секторы маңызды есеп айырысу арнасына айналды, бірақ бұл ретте төлем ұйымдары халық пен бизнеске банктер арқылы қызмет көрсете отырып, төлем инфрақұрылымына қол жеткізуде шектелген. Бұл оларды банк секторымен толыққанды бәсекелесу мүмкіндігінен айырады. Ұлттық банктің ойыншылардың жаңа санатын - бірінші санаттағы төлем ұйымдарын енгізу жөніндегі ұсынысын мәжіліс қолдады. Олардың пайда болуы қаржылық технологиялар мен инновацияларды дамытуға серпін береді, сондай-ақ нарық қатысушылары арасындағы бәсекелестікті одан әрі ынталандырады.
«Бірінші санаттағы төлем ұйымдары төлем және қаржылық инфрақұрылымға қол жеткізу арқылы төлем қызметтерімен байланысты банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыра алады. Бұл олардың банк инфрақұрылымынан операциялық тәуелсіздігін қамтамасыз етеді, толыққанды бәсекелесуге және төлем қызметтерінің барлық спектрін ұсынуға мүмкіндік береді», - деп атап өтті елдің бас банкіндегілер.
Айта кетейік, бірінші санаттағы төлем ұйымдары тек заңды тұлғаларға ағымдағы шоттар аша алады, аударым операцияларын жүзеге асыра алады, ҚРҰБ төлем жүйелеріне қосыла алады, электрондық ақшаны эмиссиялай алады. Бұл ретте олардың қызметі тек қана Ұлттық банктің лицензиясы негізінде мүмкін болады, оның өкілеттігінде осы субъектілерді реттеу, бақылау және қадағалау қалады.
Әңгіме тәуекелдерді басқару, комплаенс және клиенттердің қаражатын қорғау бөлігіндегі банктік стандарттарға сәйкес келетін күшейтілген реттеушілік талаптар туралы болып отыр, сондықтан банктер мен нарықтың басқа қатысушылары арасындағы тең емес бәсекелестік шарттары туралы қауіптенулер негізсіз.
Біріншіден, мұны пруденциалдық нормативтер – қолданыстағы төлем ұйымдарының капитал көлемінен айтарлықтай асатын жарғылық және меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері, леверидж коэффициенті және өтімділік коэффициенті кепілдендіреді.
Бұдан бөлек, төлем ұйымдары қаржылық есептілікті және оның міндетті жыл сайынғы сыртқы аудитін ұсынуға міндетті болады. Валюта заңнамасының және «Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» заңның талаптарын мүлтіксіз сақтау міндетті болып табылады.
Тәуекелдерді басқару жүйесі мен ақпараттық қауіпсіздікке де, басшылар мен құрылтайшыларға да жоғары талаптар қойылған. Клиенттердің ақшасын қорғауды қамтамасыз етуге келетін болсақ, бұл үшін осы қаражатты жеке шоттарда сегрегациялау (бөлек ұстау) бойынша талап белгіленеді. Тапсырыс берушілердің қаражаты Ұлттық банктегі корреспонденттік шотқа орналастырылады және монетарлық реттеушінің тұрақты мониторингінде болады.
Мұндай ұйымдар үшін шектеулер қарастырылатыны маңызды: оларға депозиттер тартуға және кредиттеу бойынша қызмет көрсетуге тыйым салынады. Бұл функциялар толық көлемде екінші деңгейдегі банктерде сақталады.
«Күшейтілген талаптарға сәйкес келетін субъектілер бірінші санаттағы төлем ұйымдары бола алады. Қалған төлем ұйымдары автоматты түрде екінші санаттағы төлем ұйымдары санатына ауыстырылады. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, мұндай реттеу моделі нарықтағы бәсекелестікті күшейтуге, төлем қызметтері мен аударымдарды арзанырақ әрі қолжетімді етуге, халықаралық аударымдарды жеделдетуге және цифрлық қаржылық сервистердің дамуын ынталандыруға мүмкіндік береді», - деп сенім білдірді Ұлттық банк сарапшылары.
Бірінші санаттағы төлем ұйымдарын енгізу елдің төлем нарығында бәсекелестіктің дамуын қамтамасыз етеді. Халық пен бизнес үшін бұл төлем сервистеріне қол жеткізуді, жекелеген төлем қызметтерінің – аударымдар мен микротөлемдердің құнын төмендетуді білдіреді. Негізінде, төлем нарығында жаңа ойыншының пайда болуы – бұл дәстүрлі банктік және төлем қызметтерін жеткізушілерге бәсекелестік балама.
«Жаңа институттың енгізілуімен біз арзанырақ банктік емес сервистердің пайда болуы және баға бәсекелестігінің күшеюі есебінен соңғы пайдаланушылар үшін комиссиялардың төмендеуін күтеміз. Бұдан бөлек, төлем нарығының осы субъектісін енгізу төлемдер нарығының жаңа, инновациялық сегменттеріне қызмет көрсету арналарын кеңейтуге мүмкіндік береді, соның ішінде базалық активі ақша (стейблкоиндар) болып табылатын цифрлық қаржылық активтермен төлем қызметтерін көрсетуді қамтиды», - деп түйіндеді ҚРҰБ.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Сізге қызықты болуы мүмкін
Kapital.kz-ті оқыңыз
