Қазақстанда тек жинақтаушы зейнетақы жүйесіне тән тәуекелдерді азайту ұсынылды
Еңбек министрлігі ынтымақты элементті енгізу мәселесін қарастыруда
Қазақстандықтарды зейнетақымен қамсыздандыру деңгейін арттыру және зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі арнайы жұмыс тобын құрды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы Еңбек министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Топ құрамына мемлекеттік орган өкілдері, сарапшылар қауымдастығы мен салалық ұйымдардың мамандары кірді.
Кеңейтілген отырыс барысында зейнетақы жүйесін жаңғыртуға қатысты ұсынылған тұжырымдамалық тәсілдер егжей-тегжейлі талқыланды. Жиынға қатысушылар әлеуметтік кепілдіктерге, азаматтардың түрлі санаттары үшін лайықты төлем деңгейін қамтамасыз ету мәселелеріне және ұзақ мерзімді демографиялық үрдістерді ескеру қажеттілігіне ерекше назар аударды. Жұмыс тобының қызметі аясында сарапшылар мен бейінді институттар жүйенің тиімділігін арттыруға бағытталған бірқатар негізгі тәсілдерді ұсынды.
Атап айтқанда, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры медианалық жалақыға, орташа айлық табысқа және жүйедегі еңбек өтіліне негізделген әлеуметтік зейнетақы төлемі моделін енгізуді ұсынды. Бұл модель тек жинақтаушы жүйеге тән тәуекелдерден арылуға және төлемдерді ынтымақтастық әрі болжамдылық қағидаттарына негіздеуге бағытталған.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры ұсынған модель бойынша, жұмыс беруші жарнасының 4%-ы азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1%-ы ортақ (сақтандыру) компонентіне бағытталады. Бұл шешім азаматтардың өмір жасының ұзақтығына қарамастан, өмір бойы қаржылық қолдауға ие болуына кепілдік беріп, оларды болашақта тұрақты төлемдермен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Сенат депутаты Амангелді Нұгмановтың зейнетке шығу шарттарының бірі ретінде міндетті 40 жылдық еңбек өтілін белгілеуді көздейтін ұсынысы да қарастырылып жатыр. Бюджеттік салада еңбек ететін және бұл шектен асқан азаматтар үшін зейнетке шығу мерзімін икемді түрде анықтау мүмкіндігін қарастыру ұсынылады.
Аталған тәсілдерді талқылауға танымал сарапшылар, соның ішінде БҰҰ жанындағы Астана мемлекеттік қызмет хабы басқарушы комитетінің төрағасы Әлихан Байменов, сондай-ақ Болат Жәмішев, Ораз Жандосов және Елена Бахмутова қатысуда.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі барлық ұсыныстардың әлі де талқылау сатысында екенін және қазіргі уақытта олардың тек кеңес беру-ұсынымдық сипатта екенін баса айтады. Министр Асқарбек Ертаевтың пікірінше, азаматтық қоғам институттарын талқылауға белсенді түрде тарту — жан-жақты ойластырылған және әлеуметтік бағытталған шешімдер қабылдаудың міндетті шарты. Зейнетақы жүйесін одан әрі реформалау мәселелері бойынша түпкілікті шешімдер қаржылық тұрақтылықты, әлеуметтік тиімділікті және азаматтар үшін ықтимал салдарды бағалауды қоса алғанда, жан-жақты пысықтау нәтижелері бойынша қабылданатын болады.
«Министрліктің басымдығы — азаматтарды зейнетке шыққаннан кейін ұзақ мерзімді кезеңде лайықты өмір сүру деңгейімен қамтамасыз ете алатын тұрақты әрі теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Келіп түскен барлық ұсыныстар олардың қаржылық негізділігі, әлеуметтік әділдігі және іс жүзінде іске асырылу мүмкіндігі тұрғысынан қарастырылуда», — деп атап өтті Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Данара Қайролла.
Еңбек министрлігі Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыруды жетілдіру бойынша кешенді шаралар іске асырылып жатқанын атап өтті. Мәселен, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ортақ зейнетақы мөлшері 10%-ға индекстелді, сондай-ақ ағымдағы жылы ең төменгі күнкөріс деңгейінен базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері 110%-дан 118%-ға дейін ұлғайтылды, 2027 жылы бұл көрсеткіш ең төменгі күнкөріс деңгейінен 120%-ға дейін өседі. Бұдан бөлек, жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарының мөлшерлемелерін кезең-кезеңімен арттыру жалғасуда: 2026 жылы олардың мөлшері қызметкер табысының 3,5%-ын құрайды, кейіннен 2028 жылға қарай 5%-ға дейін ұлғаяды.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
