Зейнетақы жинақтарының жеткіліктілік шектері жаңа әдіспен есептеледі
Артық зейнетақы қаражатын алу кезінде қандай параметрлер ескерілетіні белгілі болды
Зейнетақы жинақтарының артық бөлігін алу үшін жеткіліктіліктің ең төменгі шегі жаңа әдістеме бойынша есептеледі. Тиісті өзгерістер үкіметтің 2023 жылғы 30 маусымдағы қаулысына енгізілді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.
Зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткіліктілік шегін анықтау үшін мынадай параметрлер пайдаланылады:
1) жылдық табыстылықтың пайыздық мөлшерлемесі – 9%;
2) міндетті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан ай сайынғы төлемдерді индекстеудің жылдық мөлшерлемесі – 8%.
Сондай-ақ есептеу кезінде:
- тиісті жылдың 1 қаңтарында белгіленген жасына байланысты ең төменгі зейнетақы мөлшері;
- ең төменгі жалақы мөлшері (ЕТЖ);
- ең төменгі төлемнің базалық мөлшерлемесі 2026 жылы ең төменгі зейнетақы мөлшерінің 75%-ын құрауы тиіс. Кейін бұл көрсеткіш жыл сайын 10%-ға ұлғайтылады, бірақ 200%-дан аспауы керек;
- ең төменгі төлемнің базалық мөлшерлемесі (ЕТЖ-ға пайыздық қатынаста) 2026 жылы 60%-ды құрайды, кейін жыл сайын 7,5%-ға өседі, бірақ 200%-дан аспайды.
Жеткіліктілік шектерін есептеу кезінде: зейнетақы төлемдерін индекстеудің жылдық мөлшерлемесі; салымшының өмір сүру ықтималдығы; тұрғын үй жағдайын жақсарту, емделу және тағы басқа мақсаттар үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін мерзімінен бұрын алу күніндегі салымшының жасы; болашақ зейнетақы төлемдері; зейнетақы активтерінің болжамды табыстылығы және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) болашақ жарналардың мөлшері ескеріледі.
«Ең төменгі жеткіліктілік шегі тиісті жас санаттары үшін алдыңғы жылғы ең төменгі жеткіліктілік шегінен төмен болмауы тиіс және болжамды инфляция деңгейінен бес пайыздық тармаққа жоғары индекстелуі қажет», – делінген құжатта.
2026 жылғы мамырда Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында (БЖЗҚ) зейнетақы жинақтарының бір бөлігін мерзімінен бұрын алу үшін ең төменгі жеткіліктілік шегін (ЕТЖШ) есептеу әдістемесі не үшін өзгертілетінін түсіндірді. Негізгі мақсат – зейнетақы жинақтарының ең төменгі сомасына қойылатын талаптарды біртіндеп арттыру. Бұл болашақта зейнетке шыққан кезде салымшылардың халықаралық стандарттарға сай неғұрлым қомақты төлемдер алуын қамтамасыз ету үшін қажет.
Қолданыстағы ережелерге сәйкес, жеткіліктілік шектері жыл сайын қайта есептеледі. Есептеу кезінде ең төменгі жалақы мөлшері (ЕТЖ), болашақ зейнетақы жарналарының болжамы және зейнетақы активтерін инвестициялаудан түсетін табыстылық деңгейі ескеріледі.
БЖЗҚ-да қазіргі әдістеменің бірқатар кемшілігі бар екенін атап өтті: ұзақмерзімді макроэкономикалық болжамдарға жоғары тәуелділік, бұл ЕТЖШ мөлшерінің жыл сайын құбылуына әкеледі; салымшының болашақ зейнетақы жарналарын нақты төлеуіне кепілдіктің болмауы; болашақ зейнетақы төлемдерінің төмен мөлшері.
«Жеткіліктілік шектерін анықтаудың жаңа әдістемесі азаматтарға неғұрлым жоғары әрі болжамды зейнетақы төлемдерін қамтамасыз етуге бағытталған. Жаңа тәсілге сәйкес, ЕТЖШ-дан асатын жинақтарды алғаннан кейін болашақ жинақтаушы зейнетақының мөлшері кемінде медианалық жалақының 40%-ына жуықтайды», – деп түсіндірді қорда.
Ұсынылып отырған әдістемеде жеткіліктілік шектерінің мөлшері енді болашақ жарналарға және макроэкономикалық көрсеткіштердің жыл сайынғы болжамды өзгерістеріне тәуелді болмайды. Қордың пікірінше, жаңа әдістеме ЕТЖШ анықтау жүйесін халықаралық стандарттарға жақындатып, адамның зейнетке шыққан кезде жинақтарының жеткіліксіз болу қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
Зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алу үшін ең төменгі жеткіліктілік шегін айқындау әдістемесін қайта қарау себептерін еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі де түсіндірген болатын.
Қазақстанда артық зейнетақы қаражатын алу үшін жеткіліктілік шектерін мамыр айында көтеру жоспарланып отыр.
2026 жылы зейнетақы жинақтарының жеткіліктілік шектері 2025 жылмен салыстырғанда шамамен 10%-ға өсті.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
