Қазақстандықтар шетелде тұрып зейнетақы алуға құқылы ма
Конституциялық сот қандай шешім қабылдады
Қазақстан азаматтарының шетелде тұрып зейнетақы төлемдерін алу құқығы заңды деп танылды, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.
Конституциялық сот Шығыс Қазақстан облыстық сотының Социалдық кодекстің 196-бабының 1-тармағын, 202-бабының 2-тармағын, 204-бабы 3-тармағының 2) тармақшасын және 2023 жылғы 22 маусымдағы №232 қағидалардың 5-тармағының бесінші бөлігін Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы ұсынысын қарады.
Өтініштің түсуіне азаматшаның шағымы себеп болған. Ол аталған нормалар азаматтың Қазақстан аумағында тұрақты тұруын мемлекеттік базалық зейнетақы мен жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындаудың шарты ретінде қарастырады деп есептеген. Бұл Конституцияның 14-бабы мен 28-бабының 1-тармағына қайшы келеді деген уәжбен байланысты.
Конституциялық соттың ұстанымы
Конституциялық сот зейнетақы төлемдері белгілі бір жасқа жету мен адамның әлеуметтік осал жағдайға түсуімен байланысты төлемдер екенін, олардың төленуі азаматтың тұратын жеріне тәуелді еместігін атап өтті.
Сот түсіндірмесіне сәйкес, кодекстің 196-бабы Қазақстан азаматтары үшін зейнетақы алу құқығын іске асыру кезінде ел аумағында тұрақты тұруды міндетті шарт ретінде белгілемейді.
202-баптың 2-тармағы және 204-баптың 3-тармағының 2) тармақшасы зейнетақы төлемдерінің жалпы мерзімін және алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі анықталған жағдайда төлемді тоқтату тәртібін айқындайды.
Бұл нормалар тек тиісті талаптар қолданылатын адамдарға қатысты құқықтық салдарға әкеледі.
Осы түсіндірмеге сәйкес Конституциялық сот 202-баптың 2-тармағы мен 204-баптың 3-тармағының 2) тармақшасын Конституцияға қайшы емес деп таныды.
Даулы қағидалар зейнетақы тағайындау талаптарына сәйкестікті растау тетігіне қатысты және төлем тағайындауға тыйым салмайды. Осыған байланысты оларды осы бөлігінде Конституцияға қайшы деп тануға негіз жоқ. Сонымен қатар уәкілетті органға нақтылаушы түзетулер енгізу ұсынылды.
Қорытындылай келе Конституциялық сот Конституцияға сәйкес деп таныды:
1) Социалдық кодекстің 196-бабының 1-тармағы мынадай түсіндірмеде: «Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін және жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындау мен алу құқығын іске асыру кезінде Қазақстан Республикасының азаматтарына заңда көзделген өзге талаптар сақталған жағдайда ел аумағында тұрақты тұру талабы қойылмайды».
2) 202-баптың 2-тармағы және 204-баптың 3-тармағының 2) тармақшасы мынадай түсіндірмеде: «Зейнетақы төлемдерін алушының Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі заңдық мәнге ие және мұндай талап тағайындау кезінде қолданылған адамдарға ғана төлемнің тоқтатылуына әкеп соғады (осы қаулының 1-тармағындағы түсіндірме ескеріле отырып), егер Қазақстан Республикасының заңдарында және ратификацияланған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе».
Айта кетейік, бұған дейін Конституциялық сот ерлі-зайыптылардың банк құпиясына қатысты нормаларды да қарап, олардың Конституцияға қайшы келмейтінін анықтаған болатын.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
