Микроқаржы нарығын реттеу: Қарыз алушы мен бизнес үшін не өзгереді?
Қаржы реттеушісі жаңа заң қарыз алушыны қалай қорғайтынын түсіндірді
Қазақстанда микроқаржы нарығындағы тәуекелдерді басқару жүйесі енді кезең-кезеңімен енгізіліп, микроқарды ұйымдары басшыларына қойылатын талаптар күшейтілмек, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне сілтеме жасап.
Биыл 19 наурызда Қазақстанда қаржы нарығын, оның ішінде микроқаржы секторын одан әрі дамытуға және реттеуге бағытталған заңы күшіне енді.
Банктік емес ұйымдарды реттеу Департаментінің директоры Нұржан Бидайбектің сөзінше негізгі жаңалықтардың бірі тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу арқылы микроқаржы ұйымдарын тәуекелге бағдарланған қадағалауды күшейту болды.
«Біз бизнес бөлімшелер, тәуелсіз тәуекел-менеджмент және комплаенс , сондай-ақ ішкі аудит бөлімшелері арасындағы функциялар мен жауапкершіліктің ара-жігін нақты ажыратуды қамтамасыз ететін «үш қорғаныс желісі» моделіне өтеміз. Бұл ұйымдардағы тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау сапасын арттыруға мүмкіндік береді», деді ол.
Тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу кезең-кезеңмен жүзеге асырылады. Атап айтқанда 2026 жылғы 1 шілдеден бастап тиісті талаптар міндеттемелер құрылымында тартылған қаражат басым болатын микроқаржы ұйымдарына қолданыла бастайды.
Ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап нарықтың барлық басқа қатысушыларына қолданылады.
«Бұл тәсіл сектордың жаңа талаптарға біртіндеп бейімделуін және тәуекелдерді басқарудың тиімді процестерін құру үшін қажетті құзыреттерді қалыптастыруды қамтамасыз етеді. МҚҰ басқарушы құрамының жауапкершілігін арттыру үшін олардың басшы қызметкерлеріне қойылатын біліктілік талаптары күшейтіледі – қаржы саласындағы жұмыс өтіліне қойылатын талаптар белгіленді», деп қосты Бидайбек.
Оның сөзінше тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу – МҚҰ-ның қаржылық орнықтылығын арттыруға, бүкіл сектордың тұрақтылығын нығайтуға және өз қызметінде жосықсыз практикаларды пайдалануға жол бермеуге бағытталған дамудың маңызды кезеңі.
Сондай-ақ микроқаржыландыру субъектілеріне өзін-өзі бақылау элементтерін пайдалануға мүмкіндік беретін өзін-өзі реттеу институтын (ӨРҰ) енгізуге арналған құқықтық база қалыптастырылды. Мұндай практика Австралия, Канада, Үндістан, Корея, Ресейде кеңінен қолданылады. Бұл жүйе Қазақстанда жағдайда оған қаржылық қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын қарау, ӨРҰ қатысушыларын тексеру және оларға ішкі шараларды қолдану жөніндегі өкілеттіктер берілетін болады.
«Бұл ретте Агенттік жоғары тәуекелді субъектілер мен ӨРҰ қызметіне назар аудара отырып, барлық қадағалау функцияларын сақтап қалады», деді агенттік өкілі.
Айта кетейік, бүгінде Қазақстанның микроқаржыландыру секторында 5 кәсіби қауымдастық жұмыс істейді.
Нұржан Бидайбектің пікірінше, ӨРҰ енгізу қадағалаудың тиімділігін арттыруға және қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қосымша қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Нарыққа қатысушылар үшін бұл өзгерістер қызметтің бірыңғай стандарттарын, бұзушылықтар санының азаюын, ішкі бақылауды және тәуекелдерге тезірек ден қоюды білдіреді, бұл реттеушінің ресурстарын ағымдағы қадағалаудан нарықты дамытуға қайта бөлуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар агенттіктің қадағалау аясына кірмейтін микроқаржыландыру нарығы субъектілерінің жауапкершілігі арттырылғанын атап өтті. Мәселен, бұған дейін қаржы ұйымы мәртебесінен айырылған ұйымдар тарапынан қарыз алушыларға қатысты олардың борыш жүктемесін шамадан тыс ұлғайту арқылы теріс пайдалану жағдайлары тіркелген.
«Азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейту мақсатында микроқаржыландыру нарығының лицензиядан айырылған субъектілері, сондай-ақ олардың құқықтық мирасқорлары бұдан былай қарыз алушылармен жұмыс істеу кезінде Қазақстан Республикасының микроқаржылық қызмет туралы заңнамасында қойылатын барлық талаптар мен шектеулерді сақтауға міндетті болады. Ұйымдар азаматтардың тұтынушылық микрокредиттері бойынша берешекті өндіріп алуды, сондай-ақ ұйымның осындай берешегі бойынша талап ету құқықтарын лицензиядан айырылғаннан кейін 24 ай ішінде ғана басқаға беруді жүзеге асыра алады. Талап ету құқығы берілуі мүмкін адамдардың тізімі де шектелген», деп қосты ол.
Бұған қоса микроқаржы ұйымдарының жеке тұлғалардың тұтынушылық микрокредиттері бойынша берешегін коллекторлық агенттіктерге сатуына мораторийді (тыйым салуды) 2027 жылғы 1 мамырға дейін ұзарту қарыз алушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі шараларға маңызды толықтыру болғанын атап өтті.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Сізге қызықты болуы мүмкін
Kapital.kz-ті оқыңыз
