Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы трансқаспийлік талшықты-оптикалық желі қашан іске қосылады

Қазақстанда байланыс саласындағы ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі – трансқаспийлік талшықты-оптикалық байланыс желісін (ТОБЖ) іске асыру жалғасып жатыр. Оны 2026 жылдың үшінші тоқсанында пайдалануға беру жоспарланған. Бұл туралы премьер-министрдің орынбасары – цифрлық даму және жасанды интеллект министрі Жаслан Мадиев Freedom Inside 2026 форумында мәлімдеді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

«Трансқаспийлік ТОБЖ жүзеге асыру кезеңінде және биылғы жылдың үшінші тоқсанында іске қосылады. Бұл жоба Қазақстанның Қытай мен Еуропа арасындағы интернет-трафик транзитіндегі әлеуетін күшейтеді», – деді Жаслан Мадиев.

Цифрлық инфрақұрылымды дамыту Қазақстанның халықаралық деңгейдегі позициясын нығайтып отыр. БҰҰ деректеріне сәйкес, еліміз электрондық үкіметтің даму деңгейі бойынша әлемнің 200-ге жуық мемлекетінің ішінде 24-орында тұр. Ал онлайн қызметтердің сапасы бойынша Қазақстан әлемдегі алғашқы ондыққа кіреді.

Министрдің айтуынша, бүгінде мемлекеттік қызметтерді цифрландыру жоғары деңгейге жеткен. 1300-ге жуық қызметтің 90%-дан астамы онлайн форматта қолжетімді. Сонымен қатар 40-қа жуық құжат толықтай цифрлық форматқа көшіріліп, заңды түрде қағаз нұсқаларымен теңестірілген.

Билік жасанды интеллект технологияларын енгізу мен реттеуге ерекше назар аударып отыр. Елде ЖИ туралы жеке заң қабылданып, Цифрлық кодекс әзірленген. Президент жанынан халықаралық сарапшылар кеңесі құрылған, оның құрамына осы саладағы әлемдік деңгейдегі мамандар енген.

«Біз бұл бағытта үш негізгі бағыт бойынша жұмыс істеп жатырмыз. Бұл институционалдық ортаны дамыту, инфрақұрылымды жетілдіру және адами капиталды күшейту болып табылады», – деді министр.

Сонымен қатар елде технологиялық база қалыптасып келеді. Қазақстанда әлемдік TОП-500 рейтингіне енген екі қуатты суперкомпьютерлік кластер жұмыс істейді. Ұлттық жасанды интеллект платформасы да іске қосылған, ол мемлекеттік органдарға, университеттерге және стартаптарға жергілікті ерекшеліктерді ескере отырып ЖИ шешімдерін әзірлеуге мүмкіндік береді.

Жасанды интеллект мемлекеттік басқару жүйесіне де енгізілуде. Қазіргі таңда мемлекеттік аппаратта 20-дан астам интеллектуалды агент жұмыс істейді. 2026 жылдың соңына дейін олардың саны 50-ге жетеді деп күтілуде.

Бұған дейін хабарланғандай, 2026 жылдың тамыз айында Қазақстан мен Әзербайжан Каспий теңізінің түбімен байланыс желісін тартуды жоспарлап отыр. Оның ұзындығы шамамен 380 шақырымды құрайды. Бұл Каспийдегі алғашқы суасты талшықты-оптикалық желі болмақ.

Биыл наурыз айында Каспий теңізінің түбі арқылы Қазақстан мен Өзбекстаннан Әзербайжанға дейін желі тартуды көздейтін келісім ратификацияланды. Жоба аясында энергияны Қара теңіз бағыты арқылы Еуропаға экспорттау мүмкіндігі де қарастырылған.

«Жобаның негізгі элементі – Каспий теңізінің түбімен жоғары кернеулі тұрақты ток кабелін тарту. Бұл техникалық тұрғыдан күрделі, бірақ стратегиялық тұрғыдан аса маңызды шешім, ол бізге Еуропалық одақтың электр энергиясы нарығына тікелей шығуға мүмкіндік береді», – деді Мәжілістің пленарлық отырысында Ерлан Ақкенженов.