Қазақтың ұлттық тағамдары әлемдік трендке айналып келеді

2028 жылға қарай қазақстандық ұлттық тағамдардың экспорты 50–80 млн АҚШ долларына дейін жетуі мүмкін, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.

Бүгінгі таңда Қазақстанның ұлттық өнімдері үшін негізгі сыртқы нарықтардың бірі – Ресей мен Қытай болып отыр. Бұл елдерде 2 миллионнан астам қазақ диаспорасының өкілдері тұрады. Осы фактор дәстүрлі тағамдарға тұрақты сұраныс қалыптастырып отыр. Ал Ресей нарығында әсіресе құрт пен қымыз кеңінен танымал.

Қытайда, әсіресе Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында, 10 миллионнан астам мұсылман тұрады. Бұл өңірде халал өнімдерге тұрақты сұраныс бар. Мұнда ет деликатестеріне деген қызығушылық та артып келеді. QazTrade дерегіне сәйкес, бүгінде әлемдік халал ет пен деликатестер нарығының көлемі шамамен 2,1 триллион долларды құрайды және жыл сайын шамамен 7 пайызға өсіп келеді.

Бұған қоса Қазақстанның дәстүрлі сүт өнімдерінің экспорты соңғы жылдары тұрақты түрде артып отыр. Мәселен, қымыз, шұбат және айран кіретін өнімдердің экспорты 2024 жылы – 13,4 млн доллар, ал 2025 жылы – 17,3 млн доллар болды. Яғни өсім 29,4 пайызды құрады.

Қымызды экспорттаудағы негізгі қиындық – оның сақтау мерзімінің қысқалығымен байланысты. Табиғи салқындатылған қымыз небәрі 3–5 күн ғана сақталады, сондықтан оны алыс нарықтарға жеткізу оңай емес. Өнім басқа елге жеткенше өз қасиетін жоғалтып алуы мүмкін.

Сондықтан қазіргі таңда өндірушілер мен технологтар бұл мәселенің түрлі шешімдерін іздестіріп жатыр. Соның бірі – 30 күнге дейін сақталатын пастерленген қымыз, сондай-ақ лиофилизацияланған қымыз ұнтағы, яғни құрғақ саумал. Мұндай өнімдер қазірдің өзінде Қытайға экспортталып жатыр, алайда көлемі әзірге көп емес.

Соңғы уақытта қазақтың дәстүрлі тағамдары «көшпелі гастрономияға» айнала бастады. QazTrade бас директоры Айтмұхамед Алдажароатың айтуынша, әлемде функционалды тағамдар мен суперфудтарға сұраныс артып келеді. Ал қазақтың дәстүрлі рационы бұл қажеттілікті толық қанағаттандыра алады.

«Мәселен, құрт – пайдалы микроэлементтердің көзі, ал тары мен талқан сауда миссиялары мен халықаралық көрмелер кезінде шетелдік тұтынушылар арасында барған сайын танылып келеді», деді ол.

Сонымен қатар, ұлттық өнімдер шетелдегі қазақ мейрамханалары мен кофеханалар арқылы да танылып жатыр. Мысалы, тары қосылған капучино АҚШ нарығында пайда бола бастаған.