Қазақстан шетелдегі ата-аналардан алимент өндіріп алу рәсімін жеңілдетуде

Қазақстан шетелде жүрген ата-аналардан алимент өндіріп алу процесін жеңілдету бағытында қадам жасады. Сенат құқықтық көмек туралы конвенцияларға енгізілетін екі хаттаманы ратификациялауды мақұлдады. Өзгерістер қазақстандық соттардың шешімдері, соның ішінде жеңілдетілген нысандары, шетелде жылдамырақ танылып, орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

Әңгіме 1993 және 2002 жылдардағы құқықтық саладағы мемлекеттердің өзара іс-қимылын реттейтін халықаралық келісімдерге өзгерістер енгізу туралы болып отыр. Негізгі мақсат – ата-ананың бірі Қазақстаннан тыс жерде болған жағдайда алимент өндіруді қиындатқан олқылықтарды жою. Енді өзара іс-қимыл тетіктері икемдірек әрі тиімдірек болмақ.

Негізгі жаңалықтардың бірі – құжаттар тізімін кеңейту. Бұған дейін негізінен сот шешімдері қарастырылса, енді нормалар сот бұйрықтарына да қолданылады.

«Конвенция ережелері тек сот шешімдеріне ғана емес, сонымен қатар сот бұйрықтарына да таралады. Сот бұйрығы – алимент өндіру кезінде де қолданылатын сот актісінің жеңілдетілген нысаны, бұл кәмелетке толмаған балалардың құқықтарын жедел қорғауға мүмкіндік береді», – деді сенаттың пленарлық отырысында депутат Евгений Больгерт.

Осылайша, сот бұйрықтары басқа мемлекеттердің аумағында танылуға және мәжбүрлі түрде орындалуға жататын құжаттар тізіміне ресми түрде енгізіледі. Бұл алимент өндіріп алу процесін едәуір жеделдетіп, бюрократиялық кідірістерді азайтуы тиіс.

Сонымен қатар өзгерістер өтініш беру тәртібін нақтылайды. Енді ол сот бұйрықтарына да қатысты қолданылады. Қажетті құжаттар тізімі кеңейтіліп, танудан бас тарту негіздері толықтырылды. Атап айтқанда, егер борышкер сот бұйрығы шығарылғаны туралы тиісті түрде хабардар етілмегені анықталса, танудан бас тартылуы мүмкін.

Сенатта атап өткендей, қабылданған шаралар балалардың құқықтық қорғалу тиімділігін арттыруға және трансшекаралық істердегі қиындықтарды жоюға бағытталған.

Әділет министрлігінің мәліметінше, соңғы бес жылда Қазақстанға шетелдік сот шешімдерін тану және орындау туралы 102 өтініш келіп түскен, оның 94-і қанағаттандырылып, сегізі кері қайтарылған. Өз кезегінде Қазақстан тарапы шетелге 169 өтініш жолдап, оның 153-і қанағаттандырылған.

Сонымен қатар 2025 жылдың өзінде Қазақстанға осындай 12 өтініш түскен: оның 11-і Өзбекстаннан, біреуі Әзербайжаннан. Барлығы әрі қарай қарау және орындау үшін Жоғарғы сотқа жолданған.

Ратификацияланған хаттамалар рәсімдерді жеделдетіп қана қоймай, оларды ашық әрі түсінікті етіп, төлемнен жалтару тәуекелдерін азайтып, кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауды күшейтеді деп күтілуде.

Еске салайық, 2024 жылы жәжілістегі Қазақстан халық партиясы фракциясының депутаты Магеррам Магеррамов Қазақстанда Мемлекеттік алимент қорын құруды ұсынған болатын. Оның айтуынша, қорды салықтық емес түсімдер есебінен қалыптастыруға болады. Негізгі мақсаты – үш айдан астам алимент алмай жүрген балаларға төлем жасау. Сондай-ақ депутат мемлекет пайдасына нақты борышкерден қарызды кері өндіріп алу тетігін әзірлеуді ұсынған.

Кейін әділет министрі Ерлан Сәрсембаев Қазақстанда мемлекеттік алимент қорын құру жоспарланбағанын мәлімдеді. Оның айтуынша, мұндай шара алимент төлеуге міндетті тұлғалар арасында масылдық көңіл-күйдің қалыптасуына әкелуі мүмкін.