Кәсіпкерлік белсенділік: Астана мен Алматы көш бастап тұр, СҚО – артта
Сәуір айының қорытындысы бойынша, елде 1,6 млн жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкер тіркелді
Былтырғы жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 1,7 млн болған еді. Қазақстанда жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлер санының айтарлықтай азаюы, бір қарағанда, алаңдатушылық тудыруы мүмкін. Алайда бұл төмендеудің басым бөлігі салық заңнамасына енгізілген өзгерістерге байланысты. Ағымдағы жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген жаңа Салық кодексі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнайы салық режимін енгізді. Сондықтан кәсіпкерлердің бір бөлігі жаңа санатқа ауысты, бұл жұмыс істеп тұрған ЖК статистикасына тікелей әсер етті деп хабарлайды energyprom.kz.
Сәуір айының соңындағы мәлімет бойынша, жұмыс істеп тұрған ЖК-лердің басым бөлігі бұрынғысынша сауда мен автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу саласында шоғырланған: 619,6 мың. Екінші орында — ауыл шаруашылығы (237,2 мың ЖК), үшінші орында — көлік және қоймалау (91,7 мың) саласы.
ЖК санының азаюы негізгі қызмет салаларының көбіне тән болды. Әсіресе көлік және қоймалау саласында кәсіпкерлер саны бірден 32,9%-ға кеміді. Сондай-ақ жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар (16,7%-ға), денсаулық сақтау (14,1%-ға) және өңдеу өнеркәсібі (11,4%-ға) салаларында да елеулі төмендеу байқалды.
Өсім тек жекелеген бағыттарда ғана тіркелді. Мәселен, ақпарат және байланыс саласындағы ЖК саны 11,4%-ға, құрылыста — 9,7%-ға, өнер, ойын-сауық және демалыс секторында — 9,3%-ға артты. Дегенмен, бұл бағыттар әзірге жалпы құлдыраудың орнын толтыра алмай отыр.
Өңірлік тұрғыдан алғанда, жұмыс істеп тұрған ЖК-лердің саны бойынша Алматы көш бастап тұр: 249 мың кәсіпкер. Кейінгі орындарға Түркістан облысы (185 мың) және Астана қаласы (175 мың) жайғасқан. Ең төменгі көрсеткіштер Ұлытау (14,6 мың), Солтүстік Қазақстан (26,5 мың) және Павлодар (42,4 мың) облыстарына тиесілі.
Дерлік барлық өңірде жұмыс істеп тұрған ЖК саны азайған. Ең үлкен төмендеу Қостанай (12,9%-ға), Шығыс Қазақстан (11,9%-ға), Атырау (11,8%-ға) және Маңғыстау (11,1%-ға) облыстарында тіркелді.
Алайда абсолюттік көрсеткіштер кәсіпкерлік белсенділік деңгейін әрдайым шынайы бағалауға мүмкіндік бермейді, өйткені ірі өңірлерде халық саны да көп. Сондықтан тұрғындар санына шаққандағы кәсіпкерлер үлесі әлдеқайда көрсеткішті (анығырақ) болып келеді.
Наурыз айының соңындағы есеп бойынша, елде орташа есеппен 1 мың тұрғынға 82,2 жұмыс істеп тұрған ЖК-ден келді. Ең жоғары көрсеткіш Астана (115,2), Алматы (114,3), Түркістан облысы (88,8) және Шымкент (87,6) қалаларында тіркелді. Бұл өңірлерде бизнес жүргізуге қолайлы орта қалыптасқан және халықтың кәсіпкерлікке белсенді тартылғаны көрінеді.
Ал Солтүстік Қазақстан облысында жағдай мүлдем бөлек: мұнда 1 мың тұрғынға тек 53,4 жұмыс істеп тұрған ЖК-ден келеді. Бұл — ел бойынша ең төменгі көрсеткіш. Кәсіпкерлік белсенділіктің төмендігі Павлодар (59,3), Ақмола (62,7) және Қызылорда (63,2) облыстарында да байқалады. Көшбасшы аймақтармен арадағы айырмашылық екі еседен асады: мысалы, Астанада 1 мың тұрғынға шаққандағы ЖК саны СҚО-мен салыстырғанда 2,2 есе көп.
Солтүстік Қазақстан облысы жұмыс күшінің 1 мың адамына шаққандағы ЖК саны бойынша да артта қалып отыр. Бұл — өңір тұрғындарының жас ерекшелігін теңестіріп көрсететін маңызды көрсеткіш. Егер наурыз айының соңында ел бойынша орташа көрсеткіш 171,8 болса, бұл өңірде небәрі 108,7-ні құрады. Павлодар (110,2) және Ақмола (118,5) облыстары да республикалық деңгейден төмен, алайда дәл Солтүстік Қазақстан облысы бірнеше негізгі көрсеткіш бойынша ең әлсіз нәтиже көрсетті. Өңірдегі кәсіпкерлік белсенділіктің төмендігі демографиялық және экономикалық үдерістерге байланысты болуы мүмкін. Облыста халық саны азайып жатыр, жастар жұмыс іздеп ірі қалалар мен көршілес аймақтарға қоныс аударуда, ал қалған экономикалық белсенді халықтың басым бөлігі бюджеттік секторда қызмет етеді немесе ірі аграрлық шаруашылықтарда жалданып жұмыс істейді.
Мұндай жағдай жергілікті атқарушы органдар жұмысының тиімділігіне қатысты үлкен сұрақ туғызады. Шағын бизнесті дамыту — өңірлік экономикалық саясаттың негізгі міндеттерінің бірі. Өйткені жаңа жұмыс орындарын ашатын, халықты табыспен қамтамасыз ететін және жергілікті экономиканы өрге сүйрейтін де дәл осы кәсіпкерлік.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Сізге қызықты болуы мүмкін
Kapital.kz-ті оқыңыз
