Май өңдеу саласы Қазақстанға $ 1 млрд жуық экспорттық табыс әкелді
Қазақстан күнбағыс майын экспорттау бойынша әлемдегі үздік алты елдің қатарына енді
Астанада өткен «FOC 2026: Fats and Oils Conference» халықаралық конференциясында Қазақстанның май өңдеу саласы соңғы жылдары өңдеуші өнеркәсіптің негізгі драйверлерінің біріне айналғаны айтылды. Сауда және интеграция вице-министрі Әсет Нүсіповтің мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысында саладағы экспорттық түсім рекордтық деңгейге жетіп, шамамен 1 млрд АҚШ долларын құрады, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы ведомствоның баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Сауда және интеграция министрлігі мәліметінше, бүгінде Қазақстан шикізат экспортынан біртіндеп жоғары қосылған құны бар өнім өндіруге көшіп келеді. Соның нәтижесінде ел күнбағыс майын экспорттайтын жетекші мемлекеттердің қатарына қосылып, әлемдік нарықтағы үлесін 3,6%-ға дейін жеткізді. Сонымен қатар Қазақстан Қытай нарығында күнбағыс майын жеткізушілер арасында екінші орынға көтерілді.
Ресми деректерге сәйкес, 2025 жылы май өңдеу кәсіпорындары алғаш рет 1,57 млн тоннадан астам өнім өндірді. Ал экспорттан түскен табыс 963 млн долларды құрады. Салыстырсақ, 2021 жылы бұл көрсеткіш небәрі 240 млн доллар болған. Осылайша төрт жыл ішінде экспорттық түсім төрт еседен астам өсті.
Соңғы төрт жылда күнбағыс майын өндіру көлемі де қарқынды артты. Өндіріс 2,3 есеге өсіп, 752 мың тоннадан асты. Сонымен бірге ішкі нарықтың импортқа тәуелділігі айтарлықтай төмендеді. Егер 2015–2021 жылдары импорттық күнбағыс майының үлесі орта есеппен 39% болса, қазір бұл көрсеткіш 18%-дан аспайды.
Қазіргі таңда май өңдеу саласы өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының валюталық түсімінің төрттен бірінен астамын қамтамасыз етіп отыр. 2025 жылдың қорытындысында оның үлесі 27%-ға жеткен.
Саладағы өсім майлы дақылдар өндірісінің ұлғаюына да ықпал етуде. Кәсіпорындардың сұранысы артқан сайын егіс алқаптары кеңейіп, ауыл шаруашылығына инвестициялар тартылуда. Сонымен қатар бұл үрдіс мал шаруашылығы, құс шаруашылығы, құрама жем өндірісі және тамақ өнеркәсібі сияқты сабақтас салалардың дамуына серпін беріп отыр.
Қазақстандық май өнімдері бүгінде әлемнің 20-дан астам еліне экспортталады. Негізгі нарықтар қатарында Қытай, Орталық Азия елдері мен Еуропалық одақ мемлекеттері бар. Соңғы екі жылда Қазақстан Өзбекстан мен Тәжікстанға өсімдік майларын жеткізетін ең ірі экспорттаушыға айналды. Қазіргі уақытта бұл елдердің импорттық қажеттілігінің 90%-дан астамы қазақстандық өнім есебінен қамтамасыз етіледі.
Әсет Нүсіповтің айтуынша, қабылданған салалық жол картасының нәтижесінде алдағы екі жылда май өңдеу саласының экспорттық түсімі тағы 60%-ға өсіп, 1,5 млрд доллардан асуы мүмкін. Бұл Қазақстанға күнбағыс майын экспорттайтын әлемдегі төрт ірі елдің қатарына енуге мүмкіндік береді.
Конференция барысында логистикалық инфрақұрылымды дамыту мәселесіне де назар аударылды. Биыл Ақтау портында алғаш рет өсімдік майын теңіз кемесіне тікелей тиеу жүзеге асырылды. Сондай-ақ Қазақстаннан Қытайға күнбағыс майы мен шротын жеткізудің жаңа бағыттары іске қосылып жатыр.
Мамандардың бағалауынша, әлемде өсімдік майларына сұраныс алдағы жылдары да арта береді. Қазіргі уақытта жаһандық тұтыну көлемі жыл сайын 220 млн тоннадан асып отыр. Бұл Қазақстан үшін экспорттық әлеуетті ұлғайтып, әлемдік азық-түлік нарығындағы позициясын күшейтуге қосымша мүмкіндік береді, деді министрлікте.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Сізге қызықты болуы мүмкін
Kapital.kz-ті оқыңыз
