Қазақстанда егіс болжамы суперкомпьютерлердің арқасында дәлірек бола түсті
Вегетациялық кезеңнің басталуы қолайлы деп бағаланып отыр
Қазақстанда вегетациялық кезеңнің басталуы егіс жұмыстарын жүргізу мен өнім қалыптастыру үшін қолайлы деп бағаланып отыр. Бұл туралы үкімет отырысында экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев мәлімдеді, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.
«Жаз айларына арналған болжам алдын ала жасалған және нақтыланатын болады. 2026 жылдың басынан бері «Қазгидромет» жасанды интеллект элементтері бар цифрлық құралдарды қолданып келе жатқанын атап өткен жөн», – деді Ерлан Нысанбаев.
Оның айтуынша, WRF сандық моделі 48 сағатқа дейін және 10 тәулікке дейінгі мерзімге болжам жасауға мүмкіндік береді. Кеңістіктік рұқсаттылығы 2 шақырымды құрайтын модель 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап әл-Фараби атындағы университеттің суперкомпьютерлік орталығы базасында іске қосылған. Ал 6 шақырымдық рұқсаттылықтағы модель 2026 жылғы 1 наурыздан бастап Астанадағы ұлттық суперкомпьютердің қуатымен жұмыс істеп жатыр.
«Аталған технологияларды пайдалану агрометеорологиялық, гидрологиялық болжамдар мен дауылды ескертулерді қоса алғанда, болжамдардың нақтылығын арттыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ мемлекеттік органдарды, ұйымдар мен халықты нақты әрі жедел ақпаратпен қамтамасыз етеді», – деді министр.
Қостанай, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында топырақтың бір метрлік қабатында ылғал қоры негізінен қанағаттанарлық және оңтайлы деңгейде болады деп күтілуде. Ал Ақтөбе, Павлодар және Қарағанды облыстарында ылғал қоры қанағаттанарлық деңгейде болады.
«Ауа температурасының жоғарылауына байланысты топырақтың жоғарғы жыртылатын қабатының тез кебу қаупі бар. Сондықтан жекелеген аудандарда ылғал тапшылығы туындауы мүмкін. Атап айтқанда, Ақтөбе облысының Шалқар ауданындағы және Жамбыл облысының Қордай ауданындағы жайылымдарда құрғақшылық қалыптасуы ықтимал», – деді министр.
Мамыр айында ауа температурасы климаттық нормадан 1-2 градусқа жоғары болады деп күтілуде. Елдің басым бөлігінде жауын-шашын мөлшері норма шамасында болады. Ал орталық және оңтүстік-батыс өңірлерде жауын-шашын мөлшері нормадан төмен болуы мүмкін.
«Бұл Қарағанды, Түркістан, Жамбыл облыстарының басым бөлігін, Қостанай, Ақтөбе және Ақмола облыстарының оңтүстік аудандарын, сондай-ақ Ұлытау мен Қызылорда облыстарын қамтиды. Жалпы алғанда, мамыр айындағы ауа райы егіс жұмыстарын жүргізуге қолайлы болады», – деді Ерлан Нысанбаев.
Маусым айында Қазақстанның басым бөлігінде ауа температурасы нормадан 1-2 градусқа жоғары болады деп болжанып отыр.
«Республиканың шығыс және оңтүстік-шығыс бөлігінде, атап айтқанда Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарында, Абай және Жетісу облыстарында, сондай-ақ Павлодар мен Қарағанды облыстарының шығыс жартысында және Жамбыл облысының оңтүстік-шығысында температура норма шегінде болады деп күтіледі. Елдің негізгі астық егетін өңірлерінде жауын-шашын мөлшері де негізінен норма шамасында болады. Жауын-шашын тапшылығы елдің орталығы мен оңтүстік-батысында ғана болуы мүмкін. Бұл – Ұлытау, Ақтөбе облыстары, Қостанай облысының оңтүстік бөлігі, Түркістан облысының солтүстігі және Батыс Қазақстан облысының оңтүстік-шығысы», – деді министр.
Шілде айында Қазақстанның басым бөлігінде ауа температурасы норма шегінде болады деп күтілуде. Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау облыстарында және Ақтөбе облысының басым бөлігінде температура нормадан 1-2 градусқа жоғары болуы мүмкін. Шығыс өңірлерде жауын-шашын мөлшері нормадан көп болады деп күтілсе, солтүстік және орталық өңірлерде негізінен норма шамасында болады. Ал елдің батысында жауын-шашын мөлшері нормадан төмен болады деген болжам бар.
Ауыл шаруашылығы министрлігі әкімдіктермен бірлесіп егіс алқаптарының құрылымын қалыптастырды. Осылайша, жалпы егіс көлемі 23,8 млн гектарды құрап, өткен жылмен салыстырғанда 180 мың гектарға артты.
Бұған дейін аграршылар су тапшылығына тап болуы мүмкін екені хабарланған болатын. Бұл әсіресе Арал-Сырдария және Шу-Талас бассейндеріне қатысты. Вегетациялық кезеңде су тапшылығы қаупі 1 млрд текше метрге жетуі мүмкін. Ал Еуразиялық даму банкі сарапшыларының пікірінше, бес жылдан кейін Орталық Азия созылмалы су тапшылығына ұшырауы ықтимал.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
