• Басты бет
• Государство
• Қазақстан мен Өзбекстан шекаралас аймақтардың ауасын бірлесіп тазартпақ

Қазақстан мен Өзбекстан шекаралас аймақтардың ауасын бірлесіп тазартпақ

Орталық Азия елдері өңірдің ауа сапасы үшін миллиардтаған доллар жұмсамақ

Орталық Азия елдері ауаның ластануымен күресті экономикалық модернизацияның жаңа деңгейіне шығаруды жоспарлап отыр. Астанадағы Өңірлік экологиялық саммит алаңында сарапшылар мен министрлер лас ауаның денсаулыққа ғана емес, елдердің орта табыс тұзағынан шығуына да кедергі екенін айтты, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.

Дүниежүзілік банк тобының қоршаған орта жөніндегі директоры Валери Хиккидің пайымдауынша, таза ауа мәселесі тек экологиялық емес, ең алдымен экономикалық тиімділік тұрғысынан қарастырылуы тиіс. Ол өңірдегі өлім-жітім көрсеткішіне тоқталып, мәселенің ауқымын көрсетті.

«65 000 адам мезгілсіз қайтыс болады. Орталық Азияда бір жасқа дейінгі әрбір бесінші бала ауаның ластануынан көз жұмады. Бірақ бұл — шешуге болатын мәселе. Аспанды тазарту — бұл тек өмірді сақтау емес, бұл экономиканы модернизациялау. Бұл осы аймақта өндірілген өнімнің премиум нарықтарға экспортталуының кепілі», — деді Валери Хикки.

Ол сондай-ақ Дүниежүзілік банк тобының аймаққа базалық инфрақұрылым мен саяси реформалар үшін 1 млрд доллардан астам инвестиция салғанын атап өтті.

Өзбекстан тарапы нақты шешімдерге көшкенін мәлімдеді. Экология мәселелері жөніндегі кеңесші Азиз Абдухакимовтың айтуынша, Ташкенттегі өндіріс орындары мен көлік жүйесіне қатысты қатаң шектеулер енгізілуде. Экологиялық тұрғыдан қауіпті және энергияны көп қажет ететін 87 кәсіпорын анықталды, олар кезең-кезеңімен астана аумағынан тыс жерлерге шығарылатын болады. Ташкентте алғашқы бес өнеркәсіптік кәсіпорын қызметін тоқтатты. Металлургиялық зауыттар Жызақ облысындағы жаңа жабдықтар орнатылған индустриялық аймақтарға көшірілді.

«2026 жылғы 1 сәуірден бастап Ташкентте жаңа өнеркәсіптік аймақтарды құруға мерзімсіз мораторий енгізілді. АИ-92 маркасынан төмен мотор отынын пайдалануға тыйым салынды. Көлік құралдарын эмиссия деңгейі бойынша тұрақтандыруды және қаланың экологиялық сезімтал аумақтарына кіру аймақтарын кезең-кезеңімен қалыптастыруды көздейтін экологиялық көлік жүйесі іске қосылды», - деді Азиз Абдухакимов.

ЮНЕП атқарушы директоры Ингер Андерсен ауаның ластануын «қоғамдық денсаулық сақтау дағдарысы» деп атап, Орталық Азия елдерін метан шығарындыларын азайтудың «алтын стандартына» қосылуға шақырды.

«Бір елдің жұтқан ауасы — екінші елдің шығарған демі. Біз бір-бірімізге тәуелдіміз. Модельдеу көрсеткендей, ластаушы заттар 20 000 шақырымға дейін жете алады. Орталық Азия «Мұнай және газ серіктестігі 2.0» (OGMP 2.0) шеңберінде ең аз қамтылған аймақ болып қала береді. Біз ұлттық мұнай компанияларын ашықтық пен есептілік үшін осы бастамаға қосылуға шақырамыз», — деді Андерсен.

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев аймақтың экологиялық мәселелеріне «кеңестік кезеңнен қалған ескі технологиялар» себеп болғанын жасырмады. Ол шекаралас аймақтардағы (Ташкент және Қазақстанның іргелес аумағы - ред) ауа сапасын жақсарту бойынша бірлескен жобаларды таныстырды.

«Біз Ташкентпен шекаралас аумақтағы жылыжайлардың қыста көмірмен жылытылатынын білеміз. Мамыр айында фермерлермен кездесіп, газдандыру мәселесін шешеміз. Сонымен қатар, Қазақстанда бірінші санаттағы 40 ірі кәсіпорын келесі жылдан бастап өндірісті модернизациялау бойынша 10 жылдық жұмысты бастайды», — деді министр.

Министрдің айтуынша, Қазақстан соңғы 5 жылда елді мекендерде 18 млн көшет отырғызған және мемлекеттік орман қорында 1 млрд 468 млн ағаш егілген.

Сарапшылардың пікірінше, Орталық Азиядағы ауаның тазаруы тек мемлекеттік бюджет емес, көбіне жеке сектор мен халықаралық қаржы институттарының есебінен жүзеге асуы тиіс.

Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.

Сізге қызықты болуы мүмкін

Kapital.kz-ті оқыңыз