Қазақстан геологиялық барлауға инвесторларды қалай қызықтырмақ?

Қазақстан енді тек дайын кен орындарын игеріп қана қоймай, аз зерттелген шөгінді бассейндерді белсенді айналымға қосуды көздеп отыр. Бұл туралы Қазақстанның Энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров «GEOSCIENCE & EXPLORATION CENTRAL ASIA» форумында айтты, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығы.

Вице-министр елдің энергетикалық әлеуетіне қатысты соңғы деректерді жариялады.

«Қазақстан Республикасы бойынша мемлекеттік мұнай тізілімінде 319 кен орын қорлары көрсетілген. 2025 жылдың бірінші қаңтарындағы жағдай бойынша мұнайдың қоры 4,2 миллиард тоннаны құрайды, оның ішінде дәлелденген — кәсіби дәлелденген қоры 2,8 миллиардты құрайды және С2 санатындағы қор 1,4 миллиард тоннаны құрайды», деді ол.

Сондай-ақ мемлекеттік қорлар тізілімінде 301 газ кен орнының тіркелген, еркін газ бойынша 1,2 триллион санатында қоры бар және С2 бойынша 441 миллиард текше метрді құрайтын газ қоры бар. Еріген газдың алынатын қорлары 259 кен орнында есепке алынған, ол бойынша бізде 1,3 триллион және С2 санаты бойынша 771 миллиард текше метрді құрайтын газдың құрамы бар.

Бұған қоса, Қазақстанның 15 шөгінді бассейнінің ішінде негізгі өндіріс тек бес аймақта шоғырланған. Министрлік қалған 10 бассейнді зерттеуді стратегиялық басымдық деп санайды. Ол үшін зерттеу аумағын 2,2 триллион шаршы метрге дейін ұлғайту міндеті тұр.

«Жалпы осы бізде 15 шөгінді бассейні бар, олардың болжамды ресурстары 76 миллиард тоннаны құрайды. Оның 70 миллиарды Каспий, Үстірт, Болашақ, Маңғыстау және Оңтүстік Торғай шөгінді бассейндерінде қорланған. Қалған ресурстар санымен 6 миллиард тонна алынатын қорлар — өз аз зерттелген және болашағы аз шөгінді бассейндерде шоғырланған. Оларды кешенді геологиялық зерттеу қазіргі таңда өте маңызды», - деп қосты ол.

Сонымен қатар Ерлан Ақбаров геологиялық барлауға инвестиция салу деңгейі қазіргі таңда төменгі деңгейде болып отырғанын атап өтті.

«Мемлекет басшысы 2023 жылы өз Жолдауында осы Қазақстанның зерттеу аймағын 2,2 триллион шаршы метрге дейін ұлғайту жөнінде тапсырма берген болатын. Қазір осы Геология комитетімен 2 миллионнан астам Қазақстанның аумағы зерттелді. Соның ішінде Арал бассейнінде, Сырдария бассейнінде сейсмикалық-аумақтық сейсмикалық жұмыстар жүргізілді. Қазір Сырдария бассейнінде осы биыл жұмыстар аяқталу көзделген, Арал бассейні бойынша жұмыстар толық аяқталды. Ондағы 2Д сейсмикалық іздеу-зерттеу жұмыстарының көлемі 5,2 мың шаршы километрді құрайды», - деді ол.

Вице-министрдің сөзінше, геологиялық барлауды ынталандыру үшін заңнамалық деңгейде айтарлықтай жеңілдіктер енгізілген. Ең басты жаңалық — аз зерттелген аумақтар бойынша жер қойнауын пайдалану құқығын алу мерзімінің қысқаруы болды.

«Энергетика министрлігі мемлекет қабылдап жатқан шаралар Қазақстанның геологиялық барлауына белсенді серпін беріп, кейіннен жаңа кен орындарының ашылуына ықпал етеді деп үміттенеді. Айта кететін жайт, осы аз зерттелген аумақтар — бұл 10 бассейн бойынша жер қойнауын пайдалану құқығы жеңілдетілген тәртіппен берілетін болады. Яғни жер қойнауын пайдаланушы бізге ресми өтініммен жүгінеді, 10 жұмыс күні ішінде біз аукцион жариялаймыз. Аукцион e-qazyna.kz электрондық платформасында өтеді. Қазіргі уақытта бізде нормативтік-құқықтық құжаттама рәсімделген, ол осы айдан бастап күшіне енді, біз бұл жұмысқа толықтай кірісе аламыз», - деді Ерлан Ақбаров.

Осылайша, ол заңнамалық өзгерістер мемлекеттің мүдделері мен инвесторлардың мүдделерінің теңгерімді моделін қалыптастыруға бағытталғанын айтты. Қазақстан инвестицияларды тартуға, минералдық-шикізат базасын толықтыруға және елдің ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған жер қойнауын пайдаланудың тұрақты, бәсекеге қабілетті моделін қалыптастыруын жалғастыратынын атап өтті. Жақсартылған модельдік келісімшарттар мен фискалдық преференциялар қиын өндірілетін және сарқылып бара жатқан кен орындарына жаңа дем беруі тиіс.