Қазақстан – Еуразиялық өңірдегі екінші ірі инвестор

Қазақстан Еуразиялық өңірде екінші ірі инвестор болып отыр. Бұл туралы бүгін «Еуразиялық өңірдің инвестициялық динамикасы – қорытындылар мен трендтер» атты баяндаманы таныстыру барысында Интеграциялық зерттеулер орталығының басшысы Александр Забоев айтты, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.

«Қазақстан Республикасы өңірдегі екінші ірі инвестор болып табылады. Ұзақ жылдар бойы Қазақстан инвестиция көлемі бойынша Еуразиялық өңірдегі көшбасшы болды. Соңғы екі жылда Өзбекстан экономикасына инвестицияның жылдам өсуін ескерсек, инвестиция көлемі бойынша Өзбекстан Қазақстаннан алда тұр. Дегенмен, Қазақстан әлі де өңірдегі ірі инвестор және инвестиция қабылдаушы болып қала береді», – деп түсіндірді Александр Забоев.

Қазақстан компаниялары жүзеге асыратын инвестицияларда құрылыс секторының үлесі жоғары, негізінен жобалар Орталық Азияда жүзеге асырылуда.

«Сонымен қатар, көлік және логистика саласында да көптеген жобалар бар. Қазақстан қазіргі уақытта өз транспорттық және логистикалық мүмкіндіктерін кеңейтуге белсенді саясат жүргізіп отыр, сондықтан Еуразиялық өңірдегі кейбір елдерде активтер сатып алып, әлемдік нарықтарға ыңғайлы логистика құруда. Мысалы, Грузиядағы порт инфрақұрылымының үлесін сатып алуы осыған мысал бола алады», – деп қосты ол.

Инвестиция тарту бойынша дәстүрлі түрде шикізат секторы басымдыққа ие. Бұл Каспийдің мұнай-газ жобаларымен байланысты.

«Қазір бұл жобалардың үлесі біртіндеп төмендеп келеді, өйткені өңдеу секторының және басқа салалардың дамуы қарқынды. Мысалы, сауда саласына инвестициялар өсіп, жаңа сауда орталықтары ашылуда», – деп атап өтті Александр Забоев.

Баяндамада айтылғандай, 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанның жинақталған шетелдік тікелей инвестициялары көлемі 3,25 млрд долларды құрады (барлық өзара инвестицияның 6,7%), бұл шамамен 2016 жылғы деңгейге сәйкес. 2022 жылы ең жоғары көрсеткіш – 4,6 млрд доллар болған, кейін азайған, соның ішінде KAZ Minerals-тің «Баимская» жобасынан шығуы салдарынан орын алып отыр.

Қазақстан инвестор ретінде Ресейден кейінгі екінші орында тұр. Ал инвестиция тартушы ретінде ел 9,4 млрд доллар инвестиция жинап, өңірдегі өзара инвестициялар көлемінде 19,5%-бен Өзбекстаннан кейінгі екінші орынға ие болды.

Қазақстанда қазіргі уақытта 93 жоба жүзеге асырылып жатыр, олардың орташа құны шамамен 101 млн доллар. 2016 жылдан бері шетелдік инвестициялардың көлемі 72% өсіп, ал 2022 жылдан бері 14% артты.

Инвестиция үшін ең тартымды сектор – шикізат секторы, оған 3,7 млрд доллар (барлық инвестицияның 39%) тиесілі. Қазақстанға келетін шетелдік инвестициялардың шамамен 95%-ы Ресейден келеді, ең ірі инвесторлар – ЛУКОЙЛ (2,8 млрд доллар, 5 жоба), Татнефть (666 млн доллар, 3 жоба), Еврохим (570 млн доллар, 3 жоба).

Бұған дейін хабарланғандай, Қазақстандағы өңдеу өнеркәсібіне салынған инвестициялар 2,8 трлн теңгеге жетті. «Инвестицияға тапсырыс» бағдарламасы аясында алдын ала 1501 жоба іріктелді. Бағдарлама бойынша қаржыландыру тек нақты жұмыс жүргізіліп, өміршең жобалар бар өңірлерге ғана бөлінеді.