Әсел Караулова «B» жоспарын ұсынады
АВТОР

20.01.2015 • 14:25 3372

Әсел Караулова «B» жоспарын ұсынады

PR-бюджеттер қайда бөлінбек? БАҚ-қа дағдарыс қалай әсер етпек?

- 2015 жыл да келді, көптеген сарапшылардың пікірінше, биылғы жыл барлық, оның ішінде дәстүрлі БАҚ үшін қиынға соқпақ. Мұнай бағасының төмендеуі мен ресейлік валютаның тұрақсыздығына қатысты жағдайлар қауіп тудырмақ, ал бұлар бәріміз күтіп отырған дағдарыстың алғашқы хабаршылары болуы мүмкін. Қалай ойлайсыз, мұның БАҚ-қа қандай әсері болуы мүмкін?

Әрине, бәрімізді төніп келе жатқан дағдарыспен қорқытып тастаған ғой, нарықтағы белгісіздік те көңілді алаңдатады. Мұнай бағасының апатты түрде құлдырауы мен Ресейдегі рубльге қатысты жағдайлар үрейді күшейте түсуде, әрине, осының бәрі біздің нарығымызға да әсер етпей қоймайды. Қазақстан экономикасының мұнай бағасына тәуелді екенін, сондықтан биылғы жылдың оңайға соқпайтынын бәріміз де түсінеміз. Бірақ дағдарысты күтіп отырудың өзі дағдарыс тудыратыны анық. Ол біздің санамыздағы орын алады. Бірақ соған қарамастан, меніңше, бизнес ауқымына қарай әрбір бизнестің дағдарысқа қарсы өз жоспары және «В», тіпті «С» жоспарлары да болуы тиіс. Былтырғы жылдың соңына қарай біз кіріс пен клиенттер азайған жағдайда деп өз компаниямызда сондай жоспар дайындаған едік. Тәжірибе көрсеткендей, қиын жылдары бірінші болып зардап шегетін жарнамалық және PR-бюджеттер. Біз қазірше қандай да бір кіріс төмендеуін байқаған жоқпыз, сондықтан нақты болжам жасау қиын, өйткені қаңтар – көрсеткіш беретін ай емес. Агенттіктерде келісімдер жасау жұмыстары жүруде. Мен кейбір компаниялардың басшыларымен, PR-менеджерлермен, топ-менеджерлермен келіссөздер жүргізгенімді айта кеткім келеді, басымыздан өткерген дағдарыс кезеңдерін еске ала отырып, олар бәрінен бұрын, жарнама, РR, HR, оқуға жұмсалатын бюджеттерді қысқартатындарын жеткізді. Меніңше, жағдайдың нақты көрінісін ақпан айында, наурыздың басында көретін боламыз. 20 жылдық тәжірибеміз көрсеткендей, қиын жылдары компаниялар арзанырақ PR-тәсілдерге көше бастайды. Дегенмен дағдарыс кезеңінде PR-бюджетті қысқарту – қисынсыз шешім. Керісінше, қызметкер ынтасы мен сенімін нығайта түсу үшін дағдарысқа қарсы басқаруда ішкі коммуникациялар беделін көтеруге деген қажеттілік арта түспек. Сауатты компаниялар абырой-беделге ақша құюдың бәрібір қажет екенін түсінеді. БАҚ-қа арналған бюджетке қатысты айтар болсақ, меніңше, олар интернет пайдасына бөлінетін болады, дәстүрлі БАҚ-тың мүмкіндігі азырақ (мен бұл жағдайда мемтапсырысты айтып отырған жоқпын). Жақында ғана біздің ірі клиенттеріміздің бірі – мультиұлттық компания – Интернетте ілгері жылжу үшін бюджетін ұлғайтып, офлайнды қысқартатын ниеті барын мәлімдеді.

- Яғни біз бюджетке қатысты белсенділік құлдырауын көреміз деуге болады ғой? Сіздердің былтырғы жылмен салыстырғанда пайыздық арасалмақтағы қандай да бір цифрларыңыз бар ма?

Жаңа айтып өткенімдей, іскерлік белсенділік әлі толық көлемде басталған жоқ, қаңтар айының ортасы көрсеткіш емес, белсенділік ақпан айының екінші жартысынан басталады, қазірше халқымыз мерекелерден кейін әлі де қайта қалыпқа түсе алмай жүр, көпшілігі демалысқа кетті, бұл кезеңде ұзақ демалатын әдетімізге басамыз. Дәстүр бойынша қаңтар тыныш ай.

- Дағдарыс орын алып, «В» жоспарын іске қосқан жағдайда, компанияларыңыз нені құрбандық етпек? Бірінші кезекте қандай сала зардап шекпек? Әлде оңтайландыру адам капиталы есебінен жүргізілмек пе?

Біз былтыр жыл бойы стратегиялық жоспарлауға күш жұмсадық, компаниямызда басқару жөніндегі кеңесші жұмыс істеді, ол диагностика жүргізіп, қиындық туғызатын тұстарды, алшақтықтарды анықтап берді. Біз қалай дегенмен де, компаниядағы жұмыс барысын қайта құрып, басқаша ойластырсақ па деп жүргенбіз, қанша дегенмен, нарыққа шыққанымызға 20 жыл болды ғой. «В» жоспары бірнеше негізгі жағдайға байланысты болды.

Шығындарды қысқарту. Бірінші кезекке әкімшілік шығындарды, ал соңғы кезекке қызметкерлер мәселесін қойдық.

Еңбек өнімділігін арттыру. Яғни біз қызметкерлер үшін компаниядағы еңбек сағаттарын есептеудің, уақытты өлшеудің, белгілі бір қызметтердің өзіндік құнының толық жүйесіне негізделген жаңа нормалар мен KPI енгізе аламыз. Біз баяғыдан-ақ барлық жобаларымызды сағат арқылы есептейміз, бұл енді әлемдік тәжірибе ғой.

Келесісі – жаңа мүмкіндіктер мен жаңа тауашалар іздестіру. Біз орта бизнес үшін жаңа өнімдер мен қызметтер сызығын дайындап қойдық. Бұрын тек ірі бизнеспен ғана жұмыс істейтін едік.

Кез-келген жағдайда Астанада болуға күш саламыз – ол жақтағы кеңсеміз де, жобалар саны да өсе түсуде.

Жаңа мүмкіндіктер арасында – өзіміздің клиенттеріміз бен серіктестеріміз үшін сәтті атқарылып жатқан Орталық Азия бойынша аймақтық жобалар да бар.

- Қалай ойлайсыз, Ресей нарығына не болмақ? Олардың бюджетті қысқартуы қазірдің өзінде-ақ қазақстандық нарыққа да әсерін тигізетіні түсінікті болып отыр ғой.

Бізде агенттіктер арқылы немесе өздерінің Мәскеудегі аймақтық орталықтары арқылы жұмыс істейтін бірнеше ірі халықаралық клиенттеріміз бар. Олардың кейбіреуінің бюджетті қысқартатыны ендігі түсінікті болып қалды. Ресей аумағында танылған және PR саласында Қазақстанға жұмыс істейтін компаниялар қазір стратегиялар қарастыратын болады. Дәстүрлі ресейлік нарық әлдеқайда мықтырақ, әлдеқайда зор үміт күттіреді және ТМД елдерінің өзге нарықтарына қызмет көрсетеді деп есептелініп келді. Бірақ қазір көпшілігі Ресейдегі ағымдағы жайттармен бетпе-бет келуде, сондықтан бәлкім, өз басқару нүктесін Украинаға немесе Қазақстанға көшіретін шығар. Кейбір компаниялар Алматы немесе Астанадағы өкілдіктерін күшейту мүмкіндігін қарастыра бастады. Өзім сөйлесіп көрген ресейлік әріптестерім үшін 2014 жыл өте қиынға соғыпты, әсіресе мемлекеттік үлкен жобаларға қызмет көрсетпегендердің кейбіреуі тіпті шығынмен шыққан. Қазір көптеген агенттіктер өз стратегияларын қайта құрып, дағдарысқа қарсы жоспарларын іске қосуда.

- Қалай болғанда да, бюджеттері бекітіліп кеткен ірі жобалар бар ғой. Осы кезеңде жарнамалық мақсатта шыққан материалдар саны артуы мүмкін бе, мүмкін, оны да өлшеп отыратын шығар?

Ондай материалдардың бәрін өлшеу тым қиын, біз оны тек клиенттің сұранысы бойынша ғана істейміз. Біздің елімізде тапсырыспен шығатын материалдардың әрдайым өзіндік орны болады, өйткені бұл кейбір компаниялардың пікірінше, анағұрлым «пайдалырақ», бақыланбалы орналастыру. Дағдарыс кезеңінде жеке компаниялар тарапынан материалға тапсырыс беру азаяды. Бірақ Универсиада, ЭКСПО сияқты мемлекеттік ірі жобалар, сондай-ақ, мемтапсырыстар бұл нарықтың «тұралап» қалуына жол бермейді.

- Дағдарыс орын ала қалған жағдайда, БАҚ-қа қандай кеңестер берер едіңіз?

- Мен оптимистердің бірімін. Кез-келген дағдарысты мүмкіндік деп қабылдаймын. Біріншіден, сабырлық пен салқынқандылықтан танбау қажет. Дағдарыс әлі жете қойған жоқ. Екіншіден, нарық ашып жатқан барлық таңдауларды пайдаланып қалу керек. Қалай болғанда да, дағдарысқа қарсы жоспар мен сауатты түрдегі басқарушылық команда болуы тиіс. Әлеуетті шығындарды, тәуекелдерді есептеп, оптимистік, пессимистік және шынайы сценарий түрлерін қарап шығу қажет. БАҚ үшін онлайн-нұсқалар құру мен баспа есебінен шығындарды тиімді ету мүмкіндіктерін ескерудің маңызы зор. Барлық инвестициялық жоспарларды қысқартудың керегі жоқ.

Менің ойымша, жаңа жабдыққа – диджитал, мультимедиаға қаржы құйған тиімдірек. Компанияның үйрету-оқыту бюджеттерін қысқартпағаны дұрыс, өйткені соңғы дағдарыс көрсеткендей, компаниялар оқытуға кететін бюджетті қысқартып алып, кейіннен сол олқылықты ұзақ қалпына келтірген болатын. Одан да әкімшілік шығындарды қысқартқан дұрыс, оны тарылтудың бір мүмкіндігі әрдайым табылады. Бірақ адам капиталы есебінен үнемдеудің қажеті жоқ.

Қазір бізде iMedia Project жобасы жүруде, мультимедиялық мүмкіндіктерді пайдалана отырып, арзан түрде стартаптар құрып, жобаларды алға жылжытуға болатынын осы жоба жақсы көрсетуде. Әрине, дағдарыс құрығына іліне бастаған БАҚ-қа онлайнға кету мүмкіндігін қарастыру керек, ал онлайн-нұсқасы барларға табысын ақшалай алу стратегиясын қайта қарастырған жөн. Бұл жоба қиын жылдары өз тауашасын тауып, қалай ақша жасауды түсінуге көмектеспек. Кәсіпкер ретінде өзім үшін түйген тағы бір кеңес – үстеме пайда табудың соңына түсіп кетпеу керек, біздің көптеген компанияларымыз осындай аурумен ауырады. Ең алдымен, тұрақты бизнес болуы тиіс. Және бір айтарым, жағымды көңіл-күйлер көбірек болсын!

Заметили опечатку? Выделите ее мышью и нажмите сочетание клавиш Ctrl+Enter.

кризис Асель Караулова

20.01.2015 • 14:25 3372

Поделиться
Новости партнёров
Loading...
  • Kapital.kz – информационное агентство, информирующее о событиях в экономике, бизнесе и финансах в Казахстане и за рубежом. Запрещается использование материалов Центра деловой информации Kapital.kz казахстанскими интернет-СМИ, несмотря на наличие гиперссылки на источник. Данным разрешением обладают исключительно информационные партнеры. Также не допускается перепечатка материалов делового портала Kapital.kz, которые прозвучали в эфире радиостанций, телеканалов, появились на страницах газет или были размещены на интернет-ресурсах, являющихся информационными партнерами Kapital.kz.
    Редакция Kapital.kz не всегда разделяет мнения авторов статей.

  • Яндекс.Метрика
    Система Orphus