Қаржы реттеушісі банктердегі жасырын ықпалға бақылауды күшейтеді
Жаңа қағидалар банктер мен банк холдингтеріне жасырын ықпалды анықтауға мүмкіндік береді
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктерге немесе банк холдингтеріне жасырын ықпал ететін тұлғаларды анықтауға мүмкіндік беретін жаңа қағидаларды бекітті. Енді бақылауға тек акция иелері ғана емес, сонымен қатар банк шешімдеріне басқа тәсілдермен іс жүзінде ықпал ететін тұлғалар да алынады, деп хабарлайды Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының тілшісі.
Атап айтқанда, реттеуші 2026 жылғы 7 сәуірдегі №56 қаулысын қабылдады. Құжат «Банкте, банк холдингінде бақылау белгілерін, ірі қатысушы белгілерін, ұйым капиталына елеулі қатысу белгілерін белгілеу қағидаларын бекіту және Ұлттық банк басқармасының 2019 жылғы 2 шілдедегі №113 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» деп аталады. Қаулы арқылы бақылау белгілерін, банк немесе банк холдингіне ірі қатысушы белгілерін, сондай-ақ ұйым капиталына елеулі қатысу жағдайларын айқындау тәртібі бекітілген.
Ірі қатысушы ретінде банк қабылдайтын шешімдерге тікелей немесе жанама ықпал ететін тұлға танылады. Мысалы, банктің меншікті капиталының 10%-ынан, ал банк холдингі үшін 25%-ынан асатын көлемде жеңілдетілген шарттармен қаржыландыру берген жағдайлар осы санатқа кіреді.
Құжатта жеңілдетілген шарттар ұғымы да нақты көрсетілген:
1) банктің үшінші тұлғалардан тартатын ұқсас қарыздарымен салыстырғанда төмен мөлшерлемемен сыйақы алу;
2) банкке орналастырылған депозиттер бойынша үшінші тұлғаларға ұсынылатын шарттардан төмен сыйақы төлеу;
3) негізгі қарызды өтеу, сыйақыны төлеу немесе өзге де төлемдер бойынша үшінші тұлғалармен салыстырғанда ұзағырақ мерзім беру.
Банктің шешімдеріне бірлескен ықпал ету жағдайларын анықтау үшін басқа да өлшемдер енгізілген:
1) екі немесе одан да көп тұлғаның 90 күн ішінде бір тұлғадан банктің дауыс беретін акцияларының жиынтығы 10%-ын және одан да көбін (банк холдингі үшін 25% және одан да көп) сатып алуы, бұған ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығындағы сатып алулар кірмейді;
2) екі немесе одан да көп тұлғаның 12 ай ішінде бір тұлғадан банктің дауыс беретін акцияларының 10%-ын және одан да көбін (банк холдингі үшін 25% және одан да көп) сенімгерлік басқаруға алуы, бұл ретте сенімгерлік басқаруға қабылдаушылардың бірі банктың ірі қатысушысы немесе банк холдингі болған жағдайлардан басқа.
Құжат 2026 жылғы 17 сәуірден бастап күшіне енеді.
Қазақстанда «Акционерлік қоғамдар туралы» заңға сәйкес, ірі қатысушы деп компанияның дауыс беретін акцияларының 10%-ын және одан да көп үлесіне ие жеке немесе заңды тұлға не тұлғалар тобы танылады. Бұл мәртебе Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми келісімін талап етеді. Ал мажоритарлық акционер деп компанияның дауыс беретін акцияларының 50%-дан астамын +1 акцияға иелік ететін тұлға немесе тұлғалар тобы есептеледі.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
