«Транзиттік жобалардың орындалуын жеке бақылауда ұстаймын» – Олжас Бектенов
Премьер-министр өткізу пункттері мен теміржол вокзалдарын жаңғырту қарқынын сынға алды
Премьер-министр Олжас Бектенов елдің транзиттік-көлік әлеуетін дамыту саласындағы Мемлекет басшысының тапсырмаларының орындалуына арналған кеңес өткізді. Жиында инфрақұрылымды жаңғырту, цифрлық шешімдерді енгізу және саланың экономика құрылымындағы үлесін арттыру бойынша қойылған міндеттердің сапасы мен орындалу мерзімдеріне ерекше назар аударылды. Көлік министрлігінің деректеріне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша көлік және қоймалау саласындағы жалпы өнім көлемі 12,2 трлн теңгені құрады. Ал биылғы қаңтар-наурыз айларында саланың өсімі 12,8%-ға жеткен, деп хабарлайды primeminister.kz.
Автокөлік көлігімен өткен жылы ел ішінде 353 млн тонна жүк тасымалданған. Былтыр жалпы ұзындығы 2 мың шақырым болатын төрт ірі жоба – «Қалбатау – Майқапшағай», «Талдықорған – Өскемен», «Атырау – Астрахань» және «Қарағанды – Алматы» бағыттары аяқталды. Қазір «Ақтөбе – Қызылорда», «Бейнеу – Сақсауыл», «Орталық – Батыс», «Қарағанды – Жезқазған» және Сарыағаш айналма жолы сияқты транзиттік дәліздер дамытылуда. Жалпы жол жөндеу жұмыстарының жылдық көлемі 13 мың шақырымға дейін жеткізілген. Еуразиялық экономикалық одақтың ішкі шекараларындағы автомобиль өткізу пункттерін жаңғырту аясында өткен жылы екі нысан пайдалануға берілді. Қазіргі таңда 37 нысанда құрылыс жұмыстары жүргізілуде, олардың толық аяқталуы 2027 жылға жоспарланған.
Премьер-министр өткізу пункттерін жаңғырту қарқынының төмен екенін сынға алып, тиісті динамиканың жоқтығын атап өтті. Барлық операциялық процестерді жеделдету тапсырылды.
Сондай-ақ теміржол көлігін дамыту мәселелері қаралды. «Қазақстан темір жолы» ҰК деректеріне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша транзиттік тасымал көлемі 33 млн тоннаға жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 20%-ға артқан. Транзиттің жалпы тасымал құрылымындағы үлесі 10% болды. 2026 жылдың қаңтар–наурыз айларында транзит тағы 14%-ға өсіп, 8 млн тоннадан 9 млн тоннаға жеткен, контейнерлік тасымалдар 6%-ға артқан.
Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытуға ерекше назар аударылды. ТМТМ бойынша жеткізу мерзімдерін қысқарту, «Алтынкөл – Поти/Батуми» бағыты бойынша бірыңғай тарифтер енгізу, Әзербайжан және Грузиямен цифрлық жүйелерді интеграциялау жұмыстары жүргізілуде. Қазір жалпы ұзындығы 3,9 мың шақырымды құрайтын теміржол инфрақұрылымының ірі жобалары іске асырылуда.
Олардың қатарында «Мойынты – Қызылжар» және «Бақты – Аягөз» желілерінің құрылысы, сондай-ақ «Алтынкөл – Жетіген», «Шалқар – Бейнеу», «Бейнеу – Маңғыстау» учаскелерін жаңғырту бар.
Олжас Бектенов «Бақты – Аягөз» теміржол желісі құрылысы бойынша ресурстардың жеткіліксіз жұмылдырылғанын атап өтті. Нысанның техникамен және жұмыс күшімен жеткілікті қамтамасыз етілмеуі жобаның іске асуын тежеп отырғаны айтылды. Тиісті шаралар қабылдау тапсырылды. Мемлекетаралық түйісу пункттерінің өткізу қабілетін жылына 100 млн тоннаға дейін арттыру қажеттілігі де баса айтылды.
Үкімет басшысы теміржол вокзалдарын жаңғырту жұмыстарының баяу жүріп жатқанын да сынға алып, құрылыс-монтаж жұмыстарын биыл толық аяқтауды тапсырды.
Теңіз инфрақұрылымын дамыту бағытында Ақтау және Құрық порттарын пайдалану арқылы тасымалдарды дамыту жұмыстары жүргізілуде. Ақтау портында 1,3 млн текше метр көлемінде түп тереңдету жұмыстарының биыл орындалуы маңызды екені айтылды. Сондай-ақ «Ақтау – Баку» бағыты бойынша алты контейнерлік кеме сатып алу рәсімдерінің созылып жатқанына назар аударылып, процесті жеделдету тапсырылды.
Азаматтық авиация саласында 2025 жылдың қорытындысы бойынша 20,8 млн жолаушы тасымалданып, әуежайларда 31,8 млн адамға қызмет көрсетілген. Астана (9,2 млн) және Алматы (12 млн) әуежайлары негізгі жүктемені атқарған.
2028 жылға дейін 11 инфрақұрылымдық жоба іске асырылмақ, оның ішінде 4 жаңа әуежай, 2 ұшу-қону жолағы және 5 қаладағы инфрақұрылымды жаңарту бар. Биыл халықаралық маршруттық желіні 135 бағытқа дейін кеңейту жоспарланған.
Жиында отандық авиакеросин бағасының төмендеуі нәтижесінде қазақстандық әуе компаниялары үшін жағдайдың жақсарғаны айтылды. Қазіргі таңда баға шамамен тоннасына 800 долларды құрайды. Бұл көршілес елдермен салыстырғанда тартымды деңгей. Осының нәтижесінде Қазақстан әуежайларына жаңа шетелдік компаниялар тартылған, олардың қатарында Centrum Air (Өзбекстан), Shiraq Avia (Армения), Martinair (Нидерланды), One Air (Ұлыбритания), Atlas Air (АҚШ), MNG Airlines (Түркия) бар. Сондай-ақ «KTZ Air Cargo» АҚ жүк авиакомпаниясының маршруттық желісін дамыту жоспарлары қаралды.
Премьер-министр шағын авиация үшін әуе кемелерін сатып алу жұмыстарының жеткіліксіздігін атап өтіп, қаржыландыру тетіктерін қайта қарауды тапсырды.
Көлік саласын цифрландыру мәселесіне де ерекше назар аударылды. Қазіргі таңда тасымалдар 42 мемлекетпен жүзеге асырылады. Халықаралық рұқсат бланкілері 2022 жылмен салыстырғанда үш есе артқан. Оларды беру процесі толық электронды форматқа көшірілген. CarGoRuqsat жүйесі енгізіліп, Қытаймен шектеусіз алмасу жолға қойылған, халықаралық рұқсат бланкілерінің 70%-ы цифрландырылған. 2026 жылдың наурызында ОТГ елдерімен e-Permit пилоты іске қосылып, халықаралық тасымалдар үшін e-CMR жобасы басталды. Бұл шаралар рәсімдердің ашықтығын арттырып, мерзімді қысқартуға және әкімшілік шығындарды азайтуға бағытталған.
Үкімет басшысы шетелдік әріптестермен рұқсат бланкілерін цифрлық форматқа көшіру жұмысын жалғастыруды тапсырды.
«Президент әрдайым транзит – еліміздің басты бәсекелік артықшылықтарының бірі екенін атап өтеді. Дегенмен тапсырмалардың орындалуында олқылықтар бар. Динамиканы жеке бақылауда ұстаймын. Барлық бағыт бойынша күшті жұмылдыруымыз қажет», – деді Олжас Бектенов.
Бұған дейін мемлекеттік шекарадағы электронды кезек жүйесіне қатысты өзгерістер қарастырылғаны, сондай-ақ CargoRuqsat сервисінің қате нөмірлермен жасалған брондауды жоятын жаңа тәртіп енгізетіні хабарланған еді.
Kapital.kz іскерлік ақпарат орталығының материалдарымен жұмыс істегенде тек 30% мәтінді ғана пайдалану, міндетті түрде көзге гиперсілтеме қою арқылы рұқсат етіледі. Толық материалды пайдалану үшін редакцияның рұқсатын алу қажет.
Kapital.kz-ті оқыңыз
