Компанияның франчайзингке дайындығын қалай білуге болады?
АВТОР

19.03.2018 • 16:37 2435

Компанияның франчайзингке дайындығын қалай білуге болады?

Өнімнің франчайзингтік әзірлігін нарық өзі анықтайды

Франшизаны қашан таңдау керек? Болашақ франчайзи дайын бизнес-үлгімен жұмыс істеуге бел буғанда, осы мәселе туындайтын болады. Сол кезде қандай бизнеспен айналысу керектігі, нарықтағы ұсыныстарды қалай бағалау керек, ұтылып қалмас үшін қандай өлшемдерге бағдар жасау қажет деген шешімін күтер міндеттер де туындамақ. Бір жағынан, франчайзингке шығуға ниет еткен компанияның өзі де сол бағытқа беталысын анықтап, өз ұсынысын қалай жылдам сату жолын айқындап алуы тиіс.

«Капитал.kz» іскерлік апталығы сарапшы маманнан әлеуетті сатып алушылар үшін де, жаңа жұмыс үлгісіне көшуді ойластырған компаниялар үшін де қажетті франчайзинг әлеміндегі бірқатар бағдарлар жайында айтып беруді өтінген еді.

«Жақсы франшиза жарнаманы қажет етпейді. Ол өз абыройын бағалай біледі. Әдетте, жақсы франшизаға кезекке тұратындар көп-ақ. Ондай компаниялар бірінші ұсынысқа келісе кеткенше, сатпай-ақ қойғанды тәуір көреді, себебі, жауапсыз франчайзи компанияның абыройына нұқсан келтіруі мүмкін. Сондықтан мысалға, тілек білдірушілер көп болғанымен, McDonald’s-тан немесе IKEA-тен бәрі бірдей франшиза ала алмайды», — деген Қазақстан франчайзинг қауымдастығының президенті Бекнұр Қисықов франшизаның қымбат екенін әлеуетті франчайзи қандай белгілері бойынша анықтауы мүмкін екенін айтып берді. Сарапшының айтуынша, жақсы франщиза белгілері - бірінші кезекте, бренд дамытудағы тәжірибесі бар және әлі де даму тарихын жалғастырып келе жатқан франшиза — бір күндік емес, бірегей, танымал үлгі көрсеткіші болып табылады. Ең басты белгісі - кез келген нарықта табыс әкелу қабілеттілігі.

— Бекнұр, компания иелері франчайзингке шығуға дайын екенін қандай белгілер бойынша анықтай алмақ?

— Ең алдымен, әрине, нарықтың франшизаны қабылдауға дайын екендігі. Әдетте біздің клиенттеріміз сатып алу туралы ұсыныс түскенге дейін өз бизнесін франчайздеу жайында ойланбайды да. Ал сондай ұсыныстар түсе бастаса, бизнестің сол үлгі бойынша жұмыс істеуіне дайындығын білдіреді.

— Бұл мәселедегі шешуші фактор қандай — компанияның өзінің дайындығы ма, әлде нарықтың франшизаны сатып алу дайындығы ма?

— Нарық оның пісіп-жетілгендігін, нақтырақ айтсақ, өнімнің франчайзингтік әзірлігін өзі анықтайды. Бұл франчайзингтік жүйе дамуының дәстүрлі үлгісі.

Әрине, о баста франчайзингке бағытталған өнімдер болады. Егер франшизаның өзі тұрақты әрі жақсы болса, онда тұрған ештеңе жоқ. Бірақ ол белгілі бір толқындар кезеңінен өтпесе, оның тұрақтылығын қалай білуге болады? Ондай франшизалардың бәрі болмаса да, белгілі бір бөлігі пирамида сияқты болады. 1960-шы жылдары АҚШ-та тіпті арнайы заң қабылданған, сол заңға сәйкес, франшиза сатушысы келісім-шарт жасар алдында өнім мен жүйе туралы барлық ақпаратты жайып салуы тиіс, өйткені франчайзинг тасасында тұрып, кейбір кәсіпкерлер аяғында банкротқа ұшыратқан шикі жүйені сата беретін болған.

— Компанияның франчайзингке шығу дайындығы оның көлеміне қаншалықты байланысты? Қандай компанияларға франшиза әзірлеп сатқан оңайырақ - орта және ірі бизнеске ме, әлде шағын компанияларға ма?

— Компаниялардың дайындығы оның көлеміне емес, мазмұндауға қажет ететін технологиялық және бизнес-процестер санына байланысты. Кейде компания ірі болғанмен, барлық стандарттар мен жұмыс барысының бір ізге түсіп, қалыптасып қалғандықтан, жүйені қайталап шығу өте оңайға түседі.

Дегенмен, франчайзингтік саланың шағын және орта бизнестерге арналғанын мойындау керек. Ірі компаниялардан гөрі, шағындау компаниялардың франшизасы көбірек сатылып кетеді. Мәселен, 2017 жылғы сатылған франшизалар саны жағынан алға шыққандар — Subway мен 7-Eleven, яғни, шағын дәмханалар мен шағын маркеттердің мыңдаған желісі, демек, ұсақ франшизалар жылдам әрі көбірек сатылады.

Сонымен, осы мысалдан көріп отырғанымыздай, франшизалардың едәуір бөлігі ретейл мен фаст-фут салаларында тараған.

Қазақстанда франчайзингтің дәстүрлі салалары жалпы қоғамдық тағамтану мен ретейл болып табылады, сондай-ақ, интеллектуалдық және бизнес-қызмет көрсету, білім беру салаларындағы франшиза да жақсы дамып келеді.

— Компаниялар қандай қаржы көрсеткіштерінде өз франшизасын құра алады?

— Жағымды мезгілде, яғни пайда түсіп тұрған кезде құруына болады.

— Түрлі көлемдегі компаниялар үшін нарыққа франшизамен шығудың қандай тәсілдері (мысалы, арнайы алаңдармен бе, әлде тікелей сатылыммен бе) әлдеқайда тиімді?

— Қауымдастықтар, франчайзингтік брокерлер, көрмелер немесе интернет-алаңшалар арқылы шыққан дұрыс.

— Егер компания франшиза ұсынса, оған сұраныс қандай мерзім ішінде туындауы тиіс, жалпы, егер белгілі бір уақыт ішінде франшизасы ешкімді қызықтырмаса, мұны франчайзер үшін қиындық деп есептеуге бола ма?

— Иә, егер франшиза ешкімді қызықтырмаса, оның қызықсыз болғаны. Дегенмен, франчайзингтік өнімді алға жылжыту тәсілдері тиімсіз жүргізілуі де мүмкін. Өйткені жақсы сатушы пілді де сата алады ғой. Ондайда франшиза тұжырымдамасының өзін немесе маркетингтік саясатты қайта қарастырған жөн.

— Ресей мен Қазақстандағы бизнес франчайзингке қаншалықты дайын?

— Ресейдегі бизнес франчайзингке дайын ғана емес, ол құралды баяғыдан-ақ қолданып келеді. Бүгінде Ресей әлемдік франчайзингтің үздік ондығына кіреді. Одан өзге, көптеген франшизалар жергілікті жерде туып-өскендер, соның өзі нарық сапасына оң әсерін тигізуде.

Қазақстан өкінішке қарай, ондай көрсеткіштермен мақтана алмайды. Біздегі нарыққа ұсынылғандар ішінде тек 20%-ы ғана жергілікті болып табылады. Еліміз франчайзингке дайын болғанмен, ол жүйенің өзі жылдам дамып жатқан жоқ.

— Сіздіңше, қандай ресейлік франшизалар қазақстандық нарық үшін қызықты болар еді?

— Технологиялық, тұрақты, бірегей франшизалар.

— Сіздің ойыңызша, егер әлеуетті франчайзи бұрын франшиза бойынша жұмыс істемесе, онда қандай сомамен франшизаға шыққаны дұрыс?

— Өз тәжірибемнен түсінгенім, ең бастысы, франчайзи өз түйсігі мен қалауына жүгінсе болды. Франшиза сатып алушыға ұнауы тиіс. Кәсіпкердің де бизнестің осы түрімен айналысуға ниеті болғаны жөн. Бұл жерде қаржылық қана емес, психологиялық және менталдық маңыздылықтар да басты рөл атқармақ.

Узнавайте больше об интересных событиях в Казахстане и за рубежом.
Подписывайтесь на нас в Telegram

Заметили опечатку? Выделите ее мышью и нажмите сочетание клавиш Ctrl+Enter.

франчайзинг франшиза Бекнул Кисиков

19.03.2018 • 16:37 2435

Поделиться
Loading...
Компанияның франчайзингке дайындығын қалай білуге болады?
  • Центр деловой информации Kapital.kz — информационное агентство, информирующее о событиях в экономике, бизнесе и финансах в Казахстане и за рубежом. При работе с материалами Центра деловой информации Kapital.kz разрешено использование лишь 30% текста с обязательной гиперссылкой на источник. При использовании полного материала необходимо разрешение редакции. Редакция Kapital.kz не всегда разделяет мнения авторов статей. При нарушении условий размещения материалов редакция делового портала имеет право на решение спорных моментов в законодательном порядке.

  • Яндекс.Метрика
    Система Orphus