ҚР қаржы секторы интеграцияға біршама дайын
АВТОР

04.09.2015 • 11:26 1708

ҚР қаржы секторы интеграцияға біршама дайын

Капитал.kz Айнагүл Адамбековамен әңгімелескен еді

Қазақстандағы қаржы нарығы – Еуразиялық экономикалық одаққа кіруде біршама жақсы дайындалған нарықтардың бірі. Қазақстан, Ресей, және Беларусь сияқты үш елдің аумағындағы реттеу және заңнама тетіктері де ұқсас. Алайда, ЕАЭО-ның біртұтас қаржы нарығын құрар алдында игерілуі тиіс қиындықтар да бар. «Капитал.kz-ке» берген сұхбатында экономист Айнагүл Адамбекова сол қиындықтар жайлы әңгімелеп берген еді.

- Айнагүл Амангелдіқызы, бүгінде ЕАЭО біртұтас қаржы нарығын құруда қандай кедергілер орын алуда?

Менің ойымша, үлкен кедергілер жоқ, өйткені Қазақстан, Ресей және Беларусь елдерінің қаржы нарықтарындағы заңнамалар ұқсас. Оның үстіне, қатысушы елдердің өздері де халықаралық стандарттар ұстанымдарына сәйкес жұмыс істеуде. Сондықтан, өзара байланыс, операциялар есебі тұрғысынан, құзырлы органдар ойыншыларды қадағалап әрі бақылап отыра алады.

Алайда кейбір қиындықтардың бар екенін де жоққа шығаруға болмайды. Олардың басым бөлігі үш мемлекеттің қаржы институттарының түрлі даму деңгейінде тұрғандығында, ішкі ұлттық нарықтарда құрылымдық шашыраңқылық пайда болуда. Мен бұл жерде ойыншыларымыздың аймақтар бойынша нашар дамығандығын айтып отырмын, үздік ойыншылар көбінесе ірі аймақтарға шоғырланған. Сонымен қатар, көрші мемлекеттердің шекаралас аумақтарына ену деңгейі өте төмен күйінде қалып отыр. Қазақстандық банктер Ресейдің Новосибирск сияқты шекаралас аудандарында мүлдем жоқ. Бұл осындай аудандарда жұмыс істеп жатқан қазақстандық бизнеске қолайсыздық тудыруда.

Бұдан өзге, ЕАЭО аясында жұмыс істеп жатқан компаниялар коммерциялық банктер ұсына алатын еркін ресурстарды қажет етеді. Бірақ қазақстандық банктерді мысалға алсақ, олар ЕАЭО аясында тығыз жұмысі стейтін кәсіпкерлерге әрқашан қолайлы жағдай ұсына бермейді. Ондай кәсіпкерлерге арналған арнайы бағдарламалар, үлестеу, несиелеудің айрықша жүйесі құрылмай, бизнес үшін бірігуге деген ынта да болмайды.

Ал жалпы алғанда, меніңше, бүгінде қаржы секторы интеграцияға анағұрлым жақсы дайындығы бар сектор болып табылады. Ол интеграцияда шынайы мүмкіндіктерін танытып, үмітті ақтай алуы мүмкін. Мысалы, сақтандыру ісін алсақ, қатысушы елдердің заңнамалық жағдайларын бейімделген гибридті сақтандыру өнімдері құрылуы мүмкін.

Менің ойымша, ең қиын мәселе – біртұтас қаржы нарығын құру мүмкіндігі болып қалып отыр. Бірақ бүгінгі күні Қазақстан, Ресей және Беларусь қор нарықтары жеткілікті түрде дами қоймаған. Дегенмен, компанияларды қажетті ресустармен дәл сол біртұтас қор нарығы қамтамасыз ете алмақ.

- Қалай ойлайсыз, біздегі банктер мен сақтандыру компаниялары ресейлік ірі ойыншылармен және сақтандыру компанияларымен бәсекелесуге дайын ба?

Дайын деп ойлаймын. Ресейлік қаржы институттары біздің ойыншыларымыздыкіне ұқсас қызметтерді ұсынады. Ресейде сақтандыру ісі жақсырақ дамыған болуы да мүмкін.

Тағы бір мәселе, қаржы институттары интеграцияға мүдделі болуы тиіс. Олардың ерекшелігі – ештеңе өндірмейтіндігінде болып отыр, бұл нарықта ақшаны ақша тудырады. Интеграция аясында бизнестік өтім нарығын кеңейтіп, табысты көбейтіп, іскерлік келісім-шарттар санын және т.б. арттыра алуға болса, қаржы нарығында мәселе басқада... Банктер пайда әкелетін қызметтерді ғана көрсетеді. Және банктің ешбір акционері өз бизнесінің шығынға батқанын қаламайды, сондықтан олар операцияларды ЕАЭО аумағында жүзеге асыру үшін қажетті мүмкіндіктер мен құралдарды ала білуі тиіс. Оның үстіне, нарық үшін бұл айтарлықтай үлкен шығын болмақ.

- ЕАЭО-ның біртұтас реттеушісінің рөлі қандай болмақ және оны құруда нені ескерген жөн?

Біртұтас реттеуші құру үшін біраз уақыт кетеді әрі ол бірнеше кезеңнен өтетін жұмыс болады деп ойлаймын.

Бірінші кезеңде оның басты міндеті белгілі бір ойыншыларды қадағалап, реттеп отыру ғана емес, интеграциялық процеске ықпал ететін нормалар мен шарттарды реттеп отыру да болмақ. Бұл орган сонымен қатар, қатысушы елдердің заңнамаларының үйлесімділігін де реттеп отырмақ.

Екінші кезең экономикалық одақ аясындағы бизнеске қызмет көрсету және қаржыландыруға қажетті жаңа қызметтерді құруды қамтымақ. Банктер көрсетіп отырған қазіргі қызметтер өзгермейтін болады. Несиелеу несиелеу болып қала береді, дегенмен, мысалы, енді несие беруші қазақстандық банк, ал қарыз алушы – ресейлік кәсіпкер болуы мүмкін. Соған сай, қаржы институттарының өзге қызметтері де жетіле түспек.

Біртұтас құзырлы органның келесі кезеңдегі міндеті қатысушы елдер арасында экспорттық-импорттық операцияларды қажет ететін қызметтерді реттеп отыру болмақ.

ЕАЭО аясында бәрі ойдағыдай жүзеге асар болса, біз ұлттық нарықтар дербестігі мен мемлекет тұтастығын сақтап қала отырып, біртұтас экономикалық кеңістік құрамыз. Ол әлемдік сыртқы сауда жүйелерімен өзара байланыстағы шығындарды азайтуға мүмкіндік бермек. Сонымен қоса, біз барлық қатысушы елдер кәсіпкерлері үшін барынша жайлы да ыңғайлы жағдайға қол жеткізетін боламыз.

Узнавайте больше об интересных событиях в Казахстане и за рубежом.
Подписывайтесь на нас в Instagram

Заметили опечатку? Выделите ее мышью и нажмите сочетание клавиш Ctrl+Enter.

Айнагуль Адамбекова

04.09.2015 • 11:26 1708

Поделиться
Новости партнёров
Loading...
  • Центр деловой информации Kapital.kz — информационное агентство, информирующее о событиях в экономике, бизнесе и финансах в Казахстане и за рубежом. При работе с материалами Центра деловой информации Kapital.kz разрешено использование лишь 30% текста с обязательной гиперссылкой на источник. При использовании полного материала необходимо разрешение редакции. Редакция Kapital.kz не всегда разделяет мнения авторов статей. При нарушении условий размещения материалов редакция делового портала имеет право на решение спорных моментов в законодательном порядке.

  • Яндекс.Метрика
    Система Orphus