Жағдай соншалықты қиындап кетеді деп ойламаймын
АВТОР

06.03.2015 • 12:53 2925

Жағдай соншалықты қиындап кетеді деп ойламаймын

Қазақстандық банктердің қатаң жағдайда қалай жұмыс істейтіні туралы Игорь Мажинов әңгімелейді

Көптеген сарапшылар Қазақстанда ауқымды қаржы дағдарысының басталғаны туралы айтуда. Ал оның ауыртпалығы алдымен банк секторына түсетіні де белгілі. «Bank RBK» АҚ басқармасының төрағасы Игорь Мажинов «Капитал.kz-ке» берген сұхбатында Қазақстандық банктердің қатаң жағдайда қалай жұмыс істейтіні және қалай табыс табатыны жайлы әңгімелеп берген еді.

- Игорь Шәріпханұлы, 2015 жылы Қазақстандағы банк секторының дамуынан не күтесіз?

Қазірше банк секторының қандай да бір маңызды өсім көзі байқалмайды. Соған байланысты, менің ойымша, ағымдағы жылғы өсім бірқалыпты, 5-10% шамасында болатын сияқты. Теңге өтемпаздығының жетіспеушілігіне қатысты мәселе де сол күйі қалатын болады, халыққа ұлттық валюта курсына қатысты саясат бұлыңғырлау болып отыр. Ресейлік тауарлардың біршама арзандауы отандық шынайы экономика секторына, соған сәйкес, қазақстандық банктерге де едәуір әсерін тигізуі мүмкін. Қазақстанның негізгі экспорт тауарлары бағасының күрт төмендеп кетуі мүмкін екенін де ұмытпау керек, ал оның өз кезегінде, өндіруші сектор ойыншыларының өздеріне ғана емес, шикізаттық кәсіпорындарға сервистік және түрлі қызметтер көрсететін компанияларға да әсері тиетіні сөзсіз. Мұндай жағдайда экономикалық субъектілерге нарық ауытқуларына қарсы барынша жылдам әрі дұрыс әрекет ету үшін жұдырықтай жұмыла білу керек. Бұл банкке дұрыс әрекет ету арқылы күрделі де бұлыңғыр жағдайда бәсекеге қабілеттілігін күшейтіп, өзіне жаңа клиенттер тарта білетіне сәт болмақ.

- Бизнесті, жалпы нарықты дамыту үшін қазақстандық банкирлерге биылғы жылы неге айрықша көңіл аударғаны дұрыс?

Меніңше, экспорттан түсетін түсімнің азаюы Қазақстанда табыс табудың қиындап кетуіне әкеп соғады. Соның салдарынан, жеке тұлғалар да, компаниялар да тапқан ақшаларына жайбарақат кездегіден гөрі айрықша сақтықпен қарайтын қарайтын болады. Банктер үшін бұл клиенттердің әлдеқайда талапшыл әрі талғампаз бола бастағанын білдіреді. Мұндай жағдайда біріншіден, өз клиенттеріне шүбәсіз сенімділігін дәлелдей білген, екіншіден, аса сапалы сервиспен қамтамасыз ете алатын банктер ұтатын болады.

- Сіз қазақстандық несие нарығын қалай бағалар едіңіз, оның өсімін арттыратын қандай драйверлер бар?

Несиелендіру өсімі тиісті қорландырулармен, онда да теңгелік қорландырумен жабдықталуы тиіс, өйткені Қазақстанда валюталық қарызға деген сұраныс жоқ. Қазір отандық банктер үшін қаржы тартудың жалғыз қолайлы көзі ішкі депозиттік нарық болып қалды, бірақ ол да біршама валюталық ауытқушылықты бастан өткеріп отыр. Сондықтан көптеп несие беруге қатысты тым оптимистік болжам жасауға мен асықпас едім.

- Сарапшылар осы жылдың ауыр болатынын айтуда. Ықтимал қиындықтарға сіздер қалай дайындалудасыздар? Бюджетті қысқарту жоспарларыңызда бар ма?

Біз қазірше бюджетті қайта қарау мәселесін көтеріп отырған жоқпыз. Осы жылдың оңайға соқпасы анық, тіпті кей жағдайда күрт бетбұрыс орын алып кетуі де ықтимал, өйткені секторда орын алып отырған ағымдағы барлық қиындықты реттеуші мен ел үкіметі жақсы біліп отыр, және біздің түсінуімізше, бірсыпыра шаралар пакетін әзірлеуде. Біз де өз тарапымыздан аңысын аңдып, кез-келген нарықтық жағдай аясында жұмыс істеуге дайын отырмыз.

- Өз банктеріңіздің биылғы және келесі жылдарға арналған стратегияларыңыз туралы жалпы айтып өтсеңіз...

- Bank RBK орташа мерзімдік келешекте Қазақстандағы орташа банктер тобы көшбасшыларының бірі деген мәртебесін нығайта түспек. 2014 жылдың қорытындысы бойынша, отандық банк секторы активтерінің жиынтық көлемінде біздің активтеріміздің меншікті салмағы 2,8%-ға жетті. Біз өзіміздің нарықтық үлесімізді 3%-ға жеткізіп, оны алдағы үш жыл бойы осы деңгейде ұстап отыруды жоспарлаудамыз.

Ребрендинг кезінен бері айтарлықтай жылдам өсе алдық, бірақ мен бұл өсімді тым қарқынды болды деп айтпас едім, төменгі старттық базаға қатысты нәтиже әсерін тигізді. Қазір, Bank RBK нарықтағы өз орнына ие болғалы, жинақталған өсім қарқынын сақтап қалу банкке қажетсіз тәуекелдермен бетпе-бет келгендік болар еді. Сондықтан біз өсімді әдейі тежеп, нарықтағы 3%-дық үлесіне сәйкес болуы үшін осылай басқарып отыруды жөн көрдік. Сонымен қатар, сенімділік жағына да ерекше көңіл аударамыз: келесі жылдың соңына дейін реттеушінің жеке капиталды 100 млрд теңгеге дейін ұлғайту жөніндегі талабын мерзімінен бұрын орындайтын боламыз.

- Елдегі экономикалық жағдай нашарлап кетсе, сіздердің банктеріңіздің даму стратегиясы қандай болмақ?

Жағдай соншалықты қиындап кетеді деп ойламаймын. Егер ел экономикасына түскен ішкі жағымсыз жағдаяттар қысымы ұзаққа созылып кетсе, біз филиалдық желілерді кеңейту жөніндегі жоспарымызға бірқатар өзгертулер енгізе аламыз және сапаға қазіргіден де көп назар аударатын боламыз.

- Бүгінгі күні банктеріңіздің алдында қандай негізгі міндеттер тұр?

Филиалдық желілерімізді кеңейту жөніндегі жұмыстар жалғасын таппақ. Жақын уақыттағы жоспарымызда Батыс Қазақстанда филиал ашпақпыз. Жеке тұлғаларға қызмет көрсету бойынша RBK Express бөлімшелерін ашу арқылы бөлшек сауда сегментіндегі орнымызды нығайта түспекпіз. Бас кеңсеміз Алматыдағы беделді ауданда орналасқан жаңа ғимаратқа көшпек, қазір онда күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Банктің ақпараттық жүйесін заманға сай жабдықтармен алмастыру бойынша ірі жоба жүзеге асатын болады. Және аса сервис жоғарғы деңгейі мен клиенттер көңілінен шығу деңгейі арттырылатын болады.

Сонымен қатар, банк үшін стратегиялық маңызды бағыт – қашықтан қызмет көрсетуді дамыту болып табылады. Біз интернет-банкинг қызметтерін былтырғы жылдан бастап қызу қолға ала бастадық, қазірдің өзінде қашықтық сервисті қолданатын клиенттер санының қарқынды түрде өсе бастағанын көріп отырмыз. Олардың үмітін ақтау үшін ағымдағы жылы клиенттерімізге интернет-банкингтің ыңғайлы пайдалану интерфейстері мен қосымша сервистері бар жаңа нұсқасын ұсынатын боламыз.

- Бәсеке арта бастаған қазіргі уақытта өз банктеріңіз үшін қандай мүмкіндіктерді көріп отырсыздар? Өзге банктермен салыстырғанда сіздердің артықшылықтарыңыз қандай?

BankRBK шағын көлеміне қарамастан, жинақылық пен икемділікке ие. Соған сәйкес, біз өз өнімдеріміз бен қызметтеріміздің шарттарын нарықтағы қалыптасқан жағдаяттарға байланысты оңай әрі жылдам өзгерте аламыз. Ал біз қолданып отырған әр клиенттің бабын таба білу ұстанымы банкке қосымша басымдылық береді. Осының бәрі жиынтық нәтижеде тіпті қатаң бәсеке жағдайында да түрлі нарықтық тауашаларда лайықты орынға ие болуға мүмкіндік береді. Клиенттің көңілінен шығуға ұмтылатын біздікі сияқты банк үшін бәсекесі аз ортадан гөрі, қатаң бәсеке жағдайында жұмыс істеу ыңғайлырақ десем, тіптен артық айтқандық емес. Әрине, географиялық ауқымды кеңейту де аз рөл атқармайды. Филиалдық желілерімізді қызу арттыру есебінен, банктің пайызсыз табысты, оның ішінде, есептік-кассалық қызмет көрсетулерден түсетін табыс деңгейін ойға алудамыз.

- 2014-ші және 2015-ші жылдардың қорытындысы бойынша сіздердің банктеріңіздің қандай қаржылық көрсеткіштерге үміт артады?

2014 жылы Bank RBK бизнестің барлық басты көрсеткіштері бойынша сенімді өсім қарқынын көрсетті. Біз активтер бойынша ондаған ірі банктердің деңгейіне жетіп қалдық, несиелік және депозиттік портфелімізді едәуір ұлғайттық. Егер цифрларға сүйенсек, банк активтері жыл қорытындысы бойынша 518,6 млрд теңгені (өсім 133%), несиелік портфель – 359,4 млрд теңгені (+149%), клиенттер құралы – 368,6 млрд теңгені (+90%), оның ішінде, жеке тұлғалардың салымы – 101,5 млрд теңге (+202%), кіріс – 2,5 млрд теңгені (+64%) құрады. 2015 жылы активтер санын шамамен, 30%-ға өсіруді алдымызға мақсат етіп қойдық, капиталды 20 млрд теңгеге және кірісті шамамен, екі есеге ұлғайтуды жоспарлап отырмыз.

- Банк 2015 жылы сырттан қарыз алуды жоспарлап отырған жоқ па? Қалай ойлайсыз, біздің банктеріміздің шетелден қарыз алуға мүмкіндігі бар ма?

Сыртқы капитал нарығына шығатын ойымыз жоқ. Қазақстандық банктердің шетелден қарыз алу мүмкіндігі, сөзсіз, бар. Тек бар мәселе сол ресурстардың бағасында болып отыр ғой. Меніңше, девальвациялық болжал кезеңінде шетелдік валютамен қарыз алуға деген сұраныстың жоқтығынан, ішкі нарыққа алынған валюталық несиелерді тиімді пайдалылықпен үлестіру екіталай.

- Сіздердің өзге нарыққа шығу, шетел банктерін сатып алу жоспарларыңыз бар ма? Экспансия мәселесі қазақстандық банктер үшін қаншалықты маңызды?

Bank RBK алдағы үш жыл ішінде өз елімізде де, өзге елдерде де мердігер ұйымдар құруды жоспарлап отырған жоқ. Жалпы алғанда, өзге нарықты жаулау мәселесі көптеген факторларға тәуелді және оны әрбір қаржы институты үшін жеке-жеке қарастырылуы тиіс. Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы интеграцияның тереңдей түсуіне байланысты серіктес елдердің нарықтары қазақстандық банктерге жаңа даму мүмкіндіктерін береді деп күтемін.

- Дағдарыс уақытында және одан кейінгі кезеңде көптеген шетелдік банктер дамушы елдерден, оның ішінде, Қазақстаннан да кетіп қалды. Қалай ойлайсыз, шетелдік инвесторлар тарапынан банк нарығына деген қызығушылық қашан қалпына келеді?

Шетелдік мердігер банктердің Қазақстаннан кетуін біздің нарыққа деген қызығушылықтың болмауынан емес, ғаламдық дағдарыс нәтижесінде туындаған басты құрылымдардың өз ішіндегі қиындықтарға байланысты дер едім. Ғаламдық қаржы институттары дағдарысқа қарсы басымдықтарды қайта бағалап, басымдығы аз деп аймақтардағы жұмыстарын тоқтатты. Дегенмен Еуропадағы экономикалық жағдай тәуірленіп келеді – сондықтан еуропалық банктердің дамушы нарықтарды, оның ішінде қазақстандық нарықты да игеруге деген тәбетінің қайта ашылатыны анық.

Заметили опечатку? Выделите ее мышью и нажмите сочетание клавиш Ctrl+Enter.

06.03.2015 • 12:53 2925

Поделиться
Новости партнёров
Loading...
  • Kapital.kz – информационное агентство, информирующее о событиях в экономике, бизнесе и финансах в Казахстане и за рубежом. Запрещается использование материалов Центра деловой информации Kapital.kz казахстанскими интернет-СМИ, несмотря на наличие гиперссылки на источник. Данным разрешением обладают исключительно информационные партнеры. Также не допускается перепечатка материалов делового портала Kapital.kz, которые прозвучали в эфире радиостанций, телеканалов, появились на страницах газет или были размещены на интернет-ресурсах, являющихся информационными партнерами Kapital.kz.
    Редакция Kapital.kz не всегда разделяет мнения авторов статей.

  • Яндекс.Метрика
    Система Orphus