Жекешелендіру аясында сатылатын нысандар бизнес үшін тартымды
АВТОР

24.12.2014 • 16:57 3323

Жекешелендіру аясында сатылатын нысандар бизнес үшін тартымды

Бүгінгі жекешелендіру тәуекелдері туралы Нұрлан Рахметов әңгімелейді

Жекешелендіру аясында сатуға қойылған барлық активтерді сатып алушылар бірден табыла қояды деп күтіп отырудың қажеті жоқ. Қазір бастысы – оларды сатуға шығару, сату мерзімін нарық анықтайды. Нысандардың көп бөлігі үш жыл ішінде сатылады деп жоспарлануда. Бүгінгі жекешелендірудің тәуекелдері мен оның алғашқы қорытындылары жайлы «Капитал.kz» газетіне «Самұрық-Қазына» АҚ Басқармасының мүшесі, Қаржы директоры Нұрлан Рахметов әңгімелеп берді.

Нұрлан Құсайынұлы, жекешелендірудің басталғанына жарты жыл өтті. Енді алғашқы қортындыларын шығара беруге бола ма?

- Бүгінгі күні біз тікелей сату, аукциондар сондай-ақ, басымдылықпен сатып алу құқығы бойынша тоғыз нысанды саттық. Бұлар жөндеу жұмыстары мен қызмет көрсетуге маманданған ұйымдар, сервистік және күзет кәсіпорындары. Жинақтап айтсақ, осы нысандардың бәрінің бастапқы бағасы 1,9 миллиард теңге шамасында болған, ал түскен қаржы 3,5 миллиардтан астам теңгені құрады. Менің ойымша, бастапқы баға үшін бұл жаман көрсеткіш емес. Бірақ қазірше жыл қорытындысын шығаруға әлі ертерек. Меніңше, қаңтар айына қарай сатылған нысандар саны арта түседі, және мүліктерімізді сатудан түскен қаржы сомасы да соңғысы емес, ол көбея түсетін болады.

БАҚ беттерінде бірқатар сарапшылар жекешелендіруді сәтті жүзеге асыру күмәнді болып тұр, сатуға жоспарланып отырған барлық 64 нысанды Қор жыл соңына дейін сатып үлгермейді деген пікірлер айтты.

- Шындығына келсек, біз алдымызға олардың бәрін биыл сатамыз деген міндет қойған жоқпыз. Біздің тізімімізде үш жыл ішінде жекешелендіруге берілетін нысандар саны қазірше 106 ғана. Мен Үкімет қаулысымен бекітілген тізім жайлы айтып отырмын. Оның өзгермейтіндігіне сенім жоқ. Мысалы, алдыңғы 2011-ден бастап 2013 жылдар аралығында 405 активті саттық, бұл біздің нысандарымыз бизнес үшін тартымды болып отыр дегенді білдіреді. Бүгінгі күні біздің алдымызда осы 64 нысанды сатуға дайындау міндеті тұр. Олардың бір бөлігін биылғы жылы сатамыз, тағы бір бөлігін келесі жылы сатамыз және т.б. Мен сізге айтайын, тіпті жекешелендіру бағдарламасын жарияламасақ та, біз бәрібір бұл активтерді сатып жіберер едік. Ал негізі, біз мұны 5-10 аралығында жүзеге асырамыз деп жоспарлағанбыз. Бірақ акционер ретінде, Үкімет бізге жұмыстың үлкен бөлігін алдағы үш жыл ішінде атқара алатындай жақсы серпін берді.

Ол тізім үшін кәсіпорындар қандай өлшемдер бойынша таңдалып алынды?

- Қарапайым қағида бойынша. Мемлекет өзі қалатын салаларды нақты айқындап алды. Көбінесе «Самұрық-Қазына» АҚ кәсіпорны арқылы анықталды. Біріншіден, бұл республика үшін еліміздің дамуы бүтіндей өзіне тиесілі стратегиялық маңызды салалар. Мәселен, барлық дамыған елдерде іс жүзінде солай – мысалы, Құрама Штаттар мен Германияны алсақ, теміржол саласы мемлекет бақылауына алынған. Өзге де сондай салалар бар. Олар құбырлар, газ құбырлары, электр қуатының желілері болуы мүмкін, бір сөзбен айтқанда, инфрақұрылымдық кәсіпорындар. Екіншіден, бұл инвесторлар онша қызыға қоймайтын салалар. Мемлекет оларға да қатысады, бірақ еш кедергі жасамайды әрі бизнеске бәсекелес болмайды. Бүгінгі күні мемлекет өзінің қайда болуы керектігін өзі үшін нақты айқындап алған. Бұдан өзге, кез-келген компания сияқты, «Самұрық-Қазынаның» да өз даму стратегиясы бар.

Егер қызметтің әлдебір түрі стратегия мен бағдарға сай келмесе, біз олардан арыламыз. Міне, қарасаңыз, осы өлшемдердің арқасында сол тізім пайда болды.

Сонда сатылған кәсіпорындардың жаңа иелері кімдер? Жақында Мәжілісте бұл науқанның айтарлықтай ашық өтпей жатқаны туралы мәселе көтерілген еді, яғни депутаттардың басты шағымы сатып алушылардың аты-жөндері жариялы түрде айтылмайды дегенге саяды.

- Менің ойымша, бұл маған қойылатын сұрақ емес. Ережені біз бекітпейміз. Біз тиісті заңға сәйкес жұмыс істейміз. Менің білуімше, сатып алушылардың аты-жөндерін жариялау мәселесі Ұлттық кәсіпкерлер палатасында талқыланып жатыр. Қалай дегенмен де, бір бәтуаға келудің сәті түседі деп ойлаймын. Ал Қордың өзі барлық рәсімдерді барынша ашық жүргізуге ниетті деп нақты айта аламын. Сатылатын нысандар туралы да, сатылып кеткен нысандар туралы да барлық ақпарат ресми сайтта орналастырылған. Барлық еншілес ұйымдарда, Қордың өзінде де Активтерді сату жөніндегі комиссия бар, оған Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдері де, депутаттар да кіреді. Соған сәйкес, сату жөніндегі барлық шешімдер қоғамдық бақылауға алынған. Байқаудың өзі ҚР Қаржы министрлігінің электронды алаңында өткізіледі. Сондықтан әлдебір жанама килігулер, сауда нәтижелеріне қандай да бір тәсілмен ықпал ету әрекеттерінің орын алуы мүмкін емес.

Бұрындары байқауға тек Қазақстан азаматтары ғана емес, шетелдіктер де қатыса алады деп хабарланған еді. Біздің отандастарымызға қандай да бір басымдылық беріле ме?

- Бізде ондай шектеулер болмайды деп ойлаймын, ал болғанның өзінде тек қазіргі заңнамаларға байланысты болмақ. Егер стратегиялық маңызы бар және елдің қорғанысы үшін маңызды активтер сатылатын болса немесе Стратегиялық нысандар жөніндегі комиссияның рұқсатын алу талап етілер болса, онда ондай нысандар бойынша бейрезиденттердің қатысуына арналған шектеулер болатынын жоққа шығармаймын. Дегенмен жалпы алғанда, Қор ретінде біздің ондай шектеулер қою ниетіміз жоқ. Яғни шетелдіктер кәдімгі шарттармен қатыса береді.

Кәсіпорын өзінің бүгінгі бейіні бойынша жұмыс істемеуі, өйткені жаңа қожайындар оны қайта құруы мүмкін деген тәуекел бар ма? Ондай жағдайды жалпы, тәуекел деуге бола ма?

- Егер біз ешбір тәуекелі жоқ бизнес бар екенін білсек, бәрі бақытты болып кетер еді. Кез-келген бизнесте сатушының да, сатып алушының да өз тәуекелі бар. Тәуекел қашан да болады. Мәселен, қуат тасымалдаушы бағасы арзандай бастады. Әлбетте, бұл да белгілі бір тәуекел. Сондықтан әлеуетті сатып алушылар үшін аталмыш жекешелендірудегі тәуекелдерді толық жоққа шығарудың сәті түспес. Бірақ біз де солармен тең жағдайда отырмыз. Бәлкім, біз әділ құнынан төмен баға бойынша сатып қалатын шығармыз. Біз де тәуекелге бел байлап отырмыз. Біз де сатушы ретінде «мен саған мына нысанды сатып отырмын, енді қалағаныңша өмір сүре бер, ешқандай қауіп жоқ» деп кепілдік бере алмаймыз ғой. Дегенмен мемлекеттік компания ретінде ол тәуекелдерді қайтсек те жоюға тырысатынымыз анық. Бірінші кезекте, жұмысшы ұжымдарға байланысты тәуекелдерді айтып отырмын. Электрондық байқау арқылы сатылатын активтер бойынша біз келісім-шарт жасасқаннан кейін, қызметкерлердің жұмысын жалғастыра беруі, жұмыстарының бейіні сақталып қалуы үшін оларды бір жыл бойына жұмыстан шығармауды талап етеміз. Бұл жаңа қожайындардың жоспарлары өзгере қалған жағдайда, осы бір жыл ішінде қызметкерлер басқа мамандыққа бейімделіп, жаңа жұмыс табуы үшін жасалып отырған жағдай. Дегенмен белгілі бір шамада, біздің сатуға қойған нысандарымыз экономикалық даму тұрғысынан орнықты, сондықтан жаңа қожайындардың олардың профилін өзгертуге ынталы бола қоюы екіталай деген сенімділік бар. Бұл әрдайым кіріс кіргізіп отыратын бизнес, сондықтан мен олар оны кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын құра қояды деп ойламаймын.

Қордың ол активтерді сату арқылы қомақты түсім алуға ниетті екені түсінікті. Ол қаржы қандай мақсаттарға жұмсалмақ?

- Кез-келген кәсіпкер активтерін сатқанда әдетте, қаржыны өз бизнесінің дамуына жұмсауға тырысады, яғни ағымдағы операциялық шығындарға жұмсамай, керісінше, салым салуға тырысады. Сондықтан қарапайым тілмен айтқанда, бұл кәдімгі инвестициялық жоба. Біздің Қор тобымызда сондай жобалардың үлкен портфелі бар. Ол ақшаның бәрі алдағы 10 жыл ішінде келешегі бар инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға құйылмақ. Бүгінде ондай жобалардың жалпы портфелі 150 миллиард долларды құрайды. Жалпы алғанда, Қордың сатылған нысандардан түскен ақшасын біз келешегі бар инвестициялық жобаларға құюды ойластырып отырмыз деуге болады.

Заметили опечатку? Выделите ее мышью и нажмите сочетание клавиш Ctrl+Enter.

Нұрлан Рахметов

24.12.2014 • 16:57 3323

Поделиться
Новости партнёров
Loading...
  • Kapital.kz – информационное агентство, информирующее о событиях в экономике, бизнесе и финансах в Казахстане и за рубежом. Запрещается использование материалов Центра деловой информации Kapital.kz казахстанскими интернет-СМИ, несмотря на наличие гиперссылки на источник. Данным разрешением обладают исключительно информационные партнеры. Также не допускается перепечатка материалов делового портала Kapital.kz, которые прозвучали в эфире радиостанций, телеканалов, появились на страницах газет или были размещены на интернет-ресурсах, являющихся информационными партнерами Kapital.kz.
    Редакция Kapital.kz не всегда разделяет мнения авторов статей.

  • Яндекс.Метрика
    Система Orphus